Bài 15. Thuyết minh về một thể loại văn học

Bài 15. Thuyết minh về một thể loại văn học tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất...

Thứ 3 , ngày 26 tháng 11 năm 2013

Giáo viên dạy: Nguyễn Thị Thúy

Đơn vị: THCS Cẩm Văn - Cẩm Giàng - HD

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Kể tên một số bài thơ 7 chữ em biết

VD: Qua Đèo Ngang, Bạn đến chơi nhà, Đập đá ở Côn Lôn,

I.Từ quan sát đến mô tả, thuyết minh

đặc điểm một thể loại văn học.

Đề bài: “Thuyết minh đặc điểm thể thơ

thất ngôn bát cú”.

* Các bước làm bài văn thuyết minh

Bước 1: Tìm hiểu đề

(Quan sát, tìm hiểu đối tượng cần thuyết minh)

Bước 2:Tìm ý, lập dàn ý

Bước 3: Viết bài Bước 4: Kiểm tra lại bài đã viết Tìm hiểu đề

Tiết 60

I.Từ quan sát đến mô tả,thuyết minh

đặc điểm một thể loại văn học.

Đề bài: “Thuyết minh đặc điểm thể thơ

thất ngôn bát cú”

Tìm hiểu đề

Kiểu đề: Thuyết minh về một thể

loại văn học

Đối tượng thuyết minh: Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

Nội dung thuyết minh: đặc điểm của thể thơ thất ngôn bát cú

Phương pháp dùng để thuyết minh: phương pháp nêu định nghĩa ,phân tích, nêu ví dụ, dùng số liệu

Tiết 60

I Từ quan sát đến miêu tả, thuyết minh

một thể loại văn học

ĐẬP ĐÁ Ở CễN LễN

Làm trai đứng giữa đṍt Cụn Lụn,

Lừng lẫy làm cho lở núi non.

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mṍy trăm hũn.

Thỏng ngày bao quản thõn sành sỏi,

Mưa nắng càng bờ̀n dạ sắt son.

Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

(Phan Chõu Trinh)

1 Quan sát:

* Số cõu (dũng), số chữ (tiếng)

-Bài 8 cõu, mụ̃i cõu 7 tiếng -> khụng

tuỳ ý thờm bớt

*Đờ̀ bài: Thuyết minh đặc điểm thể thơ

thṍt ngụn bỏt cú

* Tỡm hiểu bài thơ: “Đập đỏ ở Cụn Lụn” Tiết 60

a Vớ dụ

b Nhận xét

Tiết 60

I Từ quan sát đến miêu tả, thuyết

minh một thể loại văn học

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mṍy trăm hũn.

Thỏng ngày bao quản thõn sành sỏi, Mưa nắng càng bờ̀n dạ sắc son.

Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

Tiếng bằng: tiờ́ng cú thanh

ngang, thanh huyờ̀n ( B)

Tiếng trắc: tiờ́ng cú thanh hỏi,

thanh ngó, thanh sắc, thanh nặng(T)

* Bố cục

Hai cõu đề

Hai cõu thực

Hai cõu luận

Hai cõu kết

4 phần: đờ̀, thực, luận, kờ́t

*Đờ̀ bài: Thuyết minh đặc điểm thể thơ

thṍt ngụn bỏt cú

*Đề bài: Thuyết minh đặc điểm

thể thơ thất ngôn bát cú

Xách búa đánh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi, Mưa nắng càng bền dạ sắt son.

Những kẻ vá trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

-“§èi :”: c¸c tiÕng 2, 4, 6 cña c¸c cÆp

c©u 1-2, 3- 4, 5- 6, 7-8 lu«n tr¸i ng

îc nhau vÒ thanh ®iÖu

Tiết 60

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn, Lừng lẫy làm cho lở núi non.

Xách búa đánh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi, Mưa nắng càng bền dạ sắt son.

Những kẻ vá trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

Phan Châu Trinh

=>Niêm

*Đề bài: Thuyết minh đặc điểm

thể thơ thất ngôn bát cú

Xách búa đánh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi, Mưa nắng càng bền dạ sắc son.

Những kẻ vá trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

Phan Châu Trinh

-“§èi :”: c¸c tiÕng 2, 4, 6 cña c¸c cÆp

c©u 1-2, 3-4, 5-6, 7-8 lu«n tr¸i ng îc

nhau vÒ thanh ®iÖu

- “Niªm :”: c¸c tiÕng 2, 4, 6 cña

c¸c cÆp c©u 1-8, 2-3 ,4-5, 6-7

trïng nhau vÒ thanh ®iÖu

*Đờ̀ bài: Thuyết minh đặc điểm

thể thơ thṍt ngụn bỏt cú

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mṍy trăm hũn.

Thỏng ngày bao quản thõn sành sỏi, Mưa nắng càng bờ̀n dạ sắt son.

Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

2/2/3 ; 4/3

* Đề tài:

Cảm hứng thiên nhiên, nhân đạo, tinh

thần yêu n ớc, nguồn vui thú nhàn tản,

Ở cuối cõu 1 và cuối

cõu chẵn 2,4,6

Là thể thơ có nguồn gốc từ Trung Quốc

*Giới thiệu đặc điểm của thể thơ:

*Nhận xét: Ưu - nhược điểm của thể thơ

a.Mở bài:

-Nờu mụ̣t định nghĩa chung vờ̀ thờ̉ loại văn học.

b.Thõn bài:

Nờu đặc điờ̉m ( đặc trưng cơ bản) của thờ̉ loại văn học.

-Nờu số cõu số chữ trong bài

+ Quy định bằng, trắc

+ Cách gieo vần ,đối c a ủa thờ̉ thơ

+ Cách ngắt nhịp

-Nhận xét về u, nh ợc và vị trí của thể lo i v n h c ại văn học ăn học ọc

c Kết bài: Nờu cảm nhận của em vờ̀ vẻ đẹp của thờ̉ loại văn học đú:

DÀN BÀI VĂN THUYấ́T MINH Vấ̀ Mệ̃T THỂ LOẠI VĂN HỌC

a.Mở bài:

-Nêu một định nghĩa chung về thể loại văn học.

b.Thân bài:

-Nêu đặc điểm ( đặc trưng cơ bản) của thể loại văn học.

-NhËn xÐt vÒ u, nh îc vµ vÞ trÝ cña thÓ lo i v n h c ại văn học ăn học ọc

c Kết bài: Nêu cảm nhận của em về vẻ đẹp của thể loại văn học đó:

DÀN BÀI VĂN THUYẾT MINH VỀ MỘT THỂ LOẠI VĂN HỌC

TiÕt 60

1) Quan s¸t:

2) LËp dµn ý:

3.Kết luận Ghi nhí SGK

ThuyÕt minh vÒ thÓ lo¹i v¨n häc

Tôi đi học , Lão Hạc , “ ”: “ ”:

Chiếc lá cuối cùng

Tìm hiểu đề:

Kiểu bài:

Đối t ợng thuyết minh :

Nội dung cần thuyết minh:

Các đặc điểm chính của truyện ngắn

Nêu định nghĩa, giải thích ; nêu ví dụ ; phân loại,

Hãy thuyết minh đặc điểm chính của truyện ngắn trên cơ sở các truyện ngắn đã học: Tôi đi “

học , Lão Hạc , Chiếc lá cuối cùng ”: “ ”: “ ”:

(chọn truyện Lão Hạc làm dẫn chứng) “ ”:

- Nhúm 1: Nờu định nghĩa (khỏi niệm) truyện ngắn

- Nhúm 2: Giới thiệu cỏc yếu tố của truyện ngắn (tự

Nhóm 1 : Nêu định nghĩa (khái niệm) của truyện ngắn?

- Tự sự : Là yếu tố chính quyết định sự tồn tại của một truyện ngắn.

- Cốt truyện : Diễn ra trong một khoảng thời gian và không gian hẹp (đơn giản) Chỉ chọn một thời đoạn, khoảnh khắc nào đó của nhân vật để trình bày.

- Yếu tố biểu cảm, miêu tả, nghị luận

Là yếu tố bổ trợ, giúp cho truyện ngắn sinh động hấp dẫn, đan xen vào các yếu tố tự sự.

Truyện ngắn là một loại truyện bằng văn xuôi, có dung l ợng nhỏ, số trang ít, miêu tả

một khía cạnh tính cách, một mẩu trong cuộc đời của nhân vật.(Theo Từ điển Tiếng Việt).

+ Sự việc chính: Lão Hạc giữ tài sản cho con trai bằng mọi giá.

+ Sự việc phụ: Con trai lão bỏ đi, lão Hạc đối thoại với con chó Vàng, bán con Vàng, trò chuyện với ông giáo, xin bả chó, tự tử

- Sự kiện và nhân vật : ít nhân vật và sự kiện, th ờng chỉ là vài ba nhân vật và một số sự kiện

+ Nhân vật chính: Lão Hạc

+ Nhân vật phụ: Ông giáo, con trai lão Hạc, vợ ông giáo

VD: Cuộc sống nghèo khổ, cô đơn và cái chết cùng quẫn đau th ơng của ng ời nông dân trong xã hội cũ.

- Kết cấu: Những sự việc th ờng là sự sắp đặt những đối chiếu, t ơng phản để làm bật ra chủ đề.

VD:

+ Miêu tả: Lão Hạc đang vật vã trên gi ờng, đầu tóc rũ r ợi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc Lão tru tréo, bọt mép sùi ra Khắp ng ời chốc lại giật mạnh một cái, nảy lên

+ Biểu cảm: Chao ôi ! Đối với những ng ời ở quanh ta, nếu ta không cố mà tìm hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi toàn những

cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những ng ời đáng th ơng;

không bao giờ ta th ơng

+ Nghị luận: Ông giáo nói phải! Kiếp con chó là kiếp khổ thì ta hoá kiếp cho

nó để nó làm kiếp ng ời, may ra có sung s ớng hơn một chút … kiếp người như kiếp kiếp ng ời nh kiếp tôi chẳng hạn!

Nhóm 1 : Nêu định nghĩa (khái niệm) của truyện ngắn?

- Tự sự : Là yếu tố chính quyết định sự tồn tại của một truyện ngắn.

- Cốt truyện: Diễn ra trong một khoảng thời gian và không gian hẹp (đơn giản) Chỉ chọn một thời đoạn, khoảnh khắc nào đó của nhân vật để trình bày.

- Yếu tố biểu cảm, miêu tả, nghị luận

Là yếu tố bổ trợ, giúp cho truyện ngắn sinh động hấp dẫn, đan xen vào các yếu tố tự sự.

Truyện ngắn là một loại truyện bằng văn xuôi, có dung l ợng nhỏ, số trang ít, miêu tả

một khía cạnh tính cách, một mẩu trong cuộc đời của nhân vật.(Theo Từ điển Tiếng Việt).

- Sự kiện và nhân vật: ít nhân vật và sự kiện, th ờng chỉ là vài ba nhân vật và một số sự kiện.

- Kết cấu: Những sự việc th ờng là sự sắp đặt những đối chiếu, t ơng phản để làm bật ra chủ đề.

VD : Đề tài ng ời nông dân tr ớc cách mạng

- Nội dung, t t ởng: Truyện ngắn đã đề cập đến những vấn đề lớn của cuộc đời.

LËp dµn ý

- Tự sự: yếu tố chính quyết định sự tồn tại một truyện ngắn.

- Sự kiện và nhân vật: ít nhân vật và sự kiện, thường chỉ là vài ba nhân vật và một số

sự kiện

- Cốt truyện: Diễn ra trong một khoảng thời gian và không gian hẹp Chỉ chọn một thời

đoạn, khoảnh khắc nào đó của nhân vật để trình bày

- Kết cấu: Những sự việc thường là sự sắp đặt những đối chiếu, tương phản để làm bật

ra chủ đề

- Các yếu tố khác: miêu tả, biểu cảm, nghị luận

- Nội dung, tư tưởng: Truyện ngắn đã đề cập đến những vấn đề lớn của cuộc đời.

(lấy ví dụ từ truyện ngắn “Lão Hạc” để minh hoạ cho các đặc điểm trên)

a, Mở bài: Nêu định nghĩa về truyện ngắn

Thuyết minh về

thể loại văn học

Quan sát

Khái quát thành những đặc điểm

Nhận xét

KIẾN THỨC CẦN NHỚ

Yêu cầu khi

thuyết minh:

Lựa chọn những đặc điểm tiêu biểu

Có những ví dụ cụ thể

Câu 1: Dòng nào nói đúng nhất trình tự các bước tiến hành khi thuyết minh đặc điểm của một thể loại văn học hay một văn bản cụ thể?

A: Quan sát, nhận xét, sau đó khái quát thành những đặc điểm B: Quan sát, khái quát thành những đặc điểm rồi nhận xét

C: Khái quát thành những đặc điểm rồi quan sát, nhận xét.

D: Nhận xét, quan sát, sau đó khái quát thành những đặc điểm.

Bài tập củng cố:

B

Củng cố - Hướng dẫn về nhà

- Nắm chắc kiến thức bài học, phương pháp làm bài văn thuyết minh về một thể loại văn học

- Đọc thêm tài liệu tham khảo thuyết minh về một thể loại văn học.

- Lập dàn ý cho bài văn thuyết minh một thể loại văn học tự chọn.

-Soạn bài “Muốn làm thằng Cuội”

Chân Trời

Tri

Thức

Thuyết minh về

thể loại văn học

KIẾN THỨC CẦN NHỚ

*Yêu cầu khi

thuyết minh:

*Đờ̀ bài: Thuyết minh đặc điểm

thể thơ thṍt ngụn bỏt cú

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mṍy trăm hũn.

Thỏng ngày bao quản thõn sành sỏi, Mưa nắng càng bờ̀n dạ sắt son.

Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

2/2/3 ; 4/3

* Đề tài:

Cảm hứng thiên nhiên, nhân đạo, tinh

thần yêu n ớc, nguồn vui thú nhàn tản,

Ở cuối cõu 1 và cuối

cõu chẵn 2,4,6

*Đề bài: Thuyết minh đặc điểm

thể thơ thất ngôn bát cú

Xách búa đánh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi, Mưa nắng càng bền dạ sắc son.

Những kẻ vá trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

Phan Châu Trinh

-“§èi :”: c¸c tiÕng 2, 4, 6 cña c¸c cÆp

c©u 1-2, 3-4, 5-6, 7-8 lu«n tr¸i ng îc

nhau vÒ thanh ®iÖu

*Đờ̀ bài: Thuyết minh đặc điểm

thể thơ thṍt ngụn bỏt cú

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mṍy trăm hũn.

Thỏng ngày bao quản thõn sành sỏi, Mưa nắng càng bờ̀n dạ sắt son.

Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

2/2/3 ; 4/3

* Đề tài:

Cảm hứng thiên nhiên, nhân đạo, tinh

thần yêu n ớc, nguồn vui thú nhàn tản,

Ở cuối cõu 1 và cuối

cõu chẵn 2,4,6

- “Niªm”:: c¸c tiÕng 2, 4, 6 cña c¸c cÆp c©u

1-8, 2-3 ,4-5, 6-7 trïng nhau vÒ thanh ®iÖu

- “§èi :”: c¸c tiÕng 2, 4, 6 cña c¸c cÆp c©u: 1-2,

3-4, 5-6, 7-8 lu«n tr¸i ng îc nhau vÒ thanh ®iÖu

2 3 4 5 6 7 8

Tiếng Câu

B B

hòn

son

con

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mṍy trăm hũn.

Thỏng ngày bao quản thõn sành sỏi, Mưa nắng càng bờ̀n dạ sắc son.

Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

2/2/3 2/2/3 2/2/3 2/2/3 2/2/3 2/2/3

4/3 4/3

* Đề tài

Cảm hứng thiên nhiên, nhân đạo, tinh thần

Phan Chõu Trinh

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Hãy chỉ ra cách ngắt nhịp ở mỗi dòng

của bài thơ?

Đập đá ở Côn Lôn Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn, Lừng lẫy làm cho lở núi non

Xách búa đánh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mấy trăm hòn

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,

M a nắng càng bền dạ sắt son

Những kẻ vá trời khi lỡ b ớc, Gian nan chi kể việc con con !

2/2/3 2/2/3 2/2/3 2/2/3 2/2/3 2/2/3 4/3 4/3

Tiết 60

ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,

Lừng lẫy làm cho lở núi non

Xách búa đánh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mấy trăm hòn

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,

Mưa nắng càng bền dạ sắt son

Những kẻ vá trời khi lỡ bước,

Gian nan chi kể việc con con!

Tiết 60

I Từ quan sát đến mô tả,

thuyết minh đặc điểm một

thể loại văn học

*§Ò bµi: ThuyÕt minh

- Phương pháp thuyết minh:

Thuyết minh về một thể loại văn họcTruyện ngắn

Đặc điểm về dung lượng, nhân vật, cốt truyện và kết cấu

Nêu định nghĩa, phân tích, nêu ví dụ

Tiết 60

I Từ quan sát đến mô tả,

thuyết minh đặc điểm một

thể loại văn học

*§Ò bµi: ThuyÕt minh

- Phương pháp thuyết minh:

Thuyết minh về một thể loại văn học

Đặc điểm về dung lượng, nhân vật, cốt truyện và kết cấu

Nêu định nghĩa, phân tích, nêu ví dụ

2 Quan sát:

- Định nghĩa: thuộc thể tự sự loại nhỏ

- Dung lượng: nhỏ

- Nhân vật: ít

- Cốt truyện: đơn giản

- Kết cấu: đối chiếu tương phản

- Phương thức biểu đạt: Kết hợp các phương pháp.

- Nội dung: truyện ngắn đề cập những vấn đề lớn của cuộc Bài tập1: Thuyết minh đặc điểm chính của truyện ngắn

Truyện ngắn

*Đề bài: Thuyết minh đặc điểm

thể thơ thất ngôn bát cú

Xách búa đánh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi, Mưa nắng càng bền dạ sắc son.

Những kẻ vá trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

Tiết 60

I Từ quan sát đến miêu tả, thuyết

minh một thể loại văn học

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mṍy trăm hũn.

Thỏng ngày bao quản thõn sành sỏi, Mưa nắng càng bờ̀n dạ sắc son.

Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

-“Đối :”: các tiếng 2, 4, 6 của các cặp câu

1-2, 3-4, 5-6, 7-8 luôn trái ng ợc nhau về thanh

điệu

ĐẬP ĐÁ Ở CễN LễN

*Đờ̀ bài: Thuyết minh đặc điểm thể thơ

thṍt ngụn bỏt cú

Câu 2: Khi thuyết minh đặc điểm của một thể loại văn học hoặc của một văn bản cụ thể, cần chú ý điều gì?

A: Nêu tất cả các đặc điểm của thể loại văn học hoặc của văn bản

cụ thể đó.

B: Đặc điểm nào của thể loại văn học hoặc của văn bản cụ thể

cũng phải có dẫn chứng cụ thể để làm sáng tỏ.

C: Chọn những đặc điểm tiêu biểu của thể loại văn học hoặc của văn bản cụ thể và đưa ra những ví dụ để làm sáng tỏ các đặc điểm ấy.

D: Cả A, B, C đều đúng.

D

Tiết 60

I Từ quan sát đến miêu tả, thuyết minh

một thể loại văn học

1 Quan sát:

* Số cõu (dũng), số chữ (tiếng):

- Mụ̃i bài 8 cõu, mụ̃i cõu 7 tiếng

=> khụng tuỳ ý thờm bớt.

*Đờ̀ bài: Thuyết minh đặc điểm thể thơ

thṍt ngụn bỏt cú

Xỏch búa đỏnh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mṍy trăm hũn.

Thỏng ngày bao quản thõn sành sỏi, Mưa nắng càng bờ̀n dạ sắc son.

Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!

Hai cõu thực

Hai cõu kết

4 phõ̀n

ĐẬP ĐÁ Ở CễN LễN