Bài 25. Viết đoạn văn trình bày luận điểm

Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ những kiều bào ở n ớc ngoài đến những đồng bào ở vùng bị tạm chiếm, từ nhân dân miền ng ợc đến miền xuôi, ai cũng một lòng nồng nà

Kiểm tra bài cũ

- Luận điểm là gì ?

 Luận điểm là các ý kiến, t t ởng thể hiện quan

điểm, chủ tr ơng của ng ời viết.

-Luận cứ là gì?

 Là các lí lẽ và dẫn chứng đ a ra để làm sáng tỏ

cho luận điểm.

a, Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao V ơng: ở vào nơi trung tâm trời đất, đ ợc cái thế rồng cuộn hổ

ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện h ớng

nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao

mà thoáng Dân c khỏi chịu cảnh khốn khổ, ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt t ơi Xem khắp

đất Việt ta chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn hội tụ trọng yếu của bốn ph ơng đất n ớc; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế v ơng muôn đời.

(Lí Công Uẩn –Chiếu dời đô)

a, Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao V ơng:

ở vào nơi trung tâm trời đất, đ ợc cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện h ớng

nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao

mà thoáng Dân c khỏi chịu cảnh khốn khổ, ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt t ơi Xem khắp

đất Việt ta chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn hội tụ trọng yếu của bốn ph ơng đất n ớc; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế v ơng muôn đời.

(Lí Công Uẩn –Chiếu dời đô)

 Luận điểm: Thành Đại La xứng đáng là kinh đô

của muôn đời.

Câu chủ đề: Thật là chốn hội tụ trọng yếu … đế vương muôn đời đế v ơng muôn đời.

 Đoạn văn qui nạp

b Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày tr

ớc Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ những kiều bào ở n ớc ngoài đến những đồng bào ở vùng bị tạm chiếm, từ nhân dân miền ng ợc đến miền xuôi, ai cũng một lòng nồng nàn yêu n ớc, ghét giặc Từ những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu đói mấy ngày để bám sát lấy giặc đặng tiêu diệt giặc, đến những công chức ở hậu ph ơng nhịn ăn

để ủng hộ bộ đội, từ những phụ nữ khuyên chồng con đi tòng quân mà mình thì xung phong giúp việc vận tải, cho đến các bà mẹ chiến sĩ săn sóc yêu th ơng bộ đội nh con đẻ của mình Từ những nam nữ công nhân

và nông dân thi đua tăng gia sản xuất, không quản khó nhọc để giúp một phần vào kháng chiến, cho đến những đồng bào điền chủ quyên

đất ruộng cho Chính phủ, …Những cử chỉ đó, tuy khác nhau nơi việc Những cử chỉ đó, tuy khác nhau nơi việc

làm, nh ng đều giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu n ớc.

Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu n ớc của đồng bào ta

Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày tr ớc.

Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ những kiều bào

ở n ớc ngoài đến những đồng bào ở vùng bị tạm chiếm, từ nhân dân miền ng ợc đến miền xuôi, ai cũng một lòng nồng nàn yêu n ớc, ghét giặc Từ những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu đói mấy ngày để bám sát lấy giặc đặng tiêu diệt giặc, đến những công chức ở hậu ph ơng nhịn ăn

để ủng hộ bộ đội, từ những phụ nữ khuyên chồng con đi tòng quân mà mình thì xung phong giúp việc vận tải, cho đến các bà mẹ chiến sĩ săn sóc yêu th ơng bộ đội nh con đẻ của mình Từ những nam nữ công nhân

và nông dân thi đua tăng gia sản xuất, không quản khó nhọc để giúp một phần vào kháng chiến, cho đến những đồng bào điền chủ quyên

đất ruộng cho Chính phủ, …Những cử chỉ đó, tuy khác nhau nơi việc Những cử chỉ đó, tuy khác nhau nơi việc

làm, nh ng đều giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu n ớc

=>Câu chủ đề: Đầu đoạn văn.

Luận điểm: Tinh thần yêu n ớc nồng nàn của

đồng bào ta ngày nay.

Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày tr

ớc Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ những kiều bào ở n ớc ngoài đến những đồng bào ở vùng bị tạm chiếm,

từ nhân dân miền ng ợc đến miền xuôi, ai cũng một lòng nồng nàn yêu n ớc, ghét giặc, Từ những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu đói mấy ngày để bám sát lấy giặc đặng tiêu diệt giặc, đến những công chức

ở hậu ph ơng nhịn ăn để ủng hộ bộ đội, từ những phụ nữ khuyên chồng con đi tòng quân mà mình thì xung phong giúp việc vận tải, cho đến các bà mẹ chiến sĩ săn sóc yêu th ơng bộ đội nh con

đẻ của mình Từ những nam nữ công nhân và nông dân thi đua tăng gia sản xuất, không quản khó nhọc để giúp một phần vào kháng chiến, cho đến những đồng bào điền chủ quyên đất ruộng cho Chính phủ, …Những cử chỉ đó, tuy khác nhau nơi việc Những cử chỉ đó, tuy khác nhau nơi việc làm,

nh ng đều giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu n ớc.

 Luận cứ: Đầy đủ, toàn diện.

Luận điểm:

Tinh thần yêu n ớc nồng nàn của đồng bào ta ngày nay.

Câu chủ đề: Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng

với tổ tiên ta ngày tr ớc.

Theo vị trí công tác, ngành nghề đ ợc giao:

Từ những chiến sĩ ngoài mặt trận

đến công chức ở hậu

ph ơng … đế vương muôn đời từ công nhân, nông dân

đến đồng bào điền chủ… đế vương muôn đời.

Từ những kiều bào

ở n ớc ngoài … đế vương muôn đời đến Vùng tạm chiếm, nhân dân

miền ng ợc

đến miền xuôi … đế vương muôn đời .

C¸ch tr×nh bµy ®o¹n v¨n quy n¹p

a Những ngôi nhà cao tầng đang đ ợc hoàn thiện khẩn tr ơng Những tấm biển sặc sỡ trên đ ờng phốquảng cáo cho những sản phẩm của các công ty danh tiếng Những văn phòng đại diện đứng chen nhau ở các đ ờng phố trung tâm Những khách

nghĩ đến công ơn cách mạng Khóc khi ôn lại những kỉ niệm

thắm thiết của mình với bạn bè, đồng chí Khóc cả khi kể lại nỗi bất hạnh của những nhân vật do chính mình tạo ra.

(Theo Nguyễn Đăng Mạnh)

Nguyên Hồng là con ng ời rất dễ xúc động, rất hay khóc.

a Những ngôi nhà cao tầng đang đ ợc hoàn thiện khẩn tr ơng Những tấm biển sặc sỡ trên đ ờng phốquảng cáo cho những sản phẩm của các công ty danh tiếng Những văn phòng đại diện đứng chen nhau ở các đ ờng phố trung tâm Những khách

 Lập luận: Là cách sắp xếp các luận điểm và luận

cứ thành một hệ thống có sức thuyết phục nhằm làm sáng tỏ vấn đề cần nghị luận; lập luận chặt chẽ 

luận điểm mới nổi bật, thuyết phục

ở màn đầu ch ơng XIII, cảnh nhà vợ chồng địa chủ Nghị Quế,

Ngô Tất Tố cho b ng vào đấy một cái rổ nhún nhín bốn chó con.[…] Quái thay là Ngô Tất Tố Mới xem, ai cũng thấy vợ chồng địa chủ cũng chỉ là nh mọi ng ời khác thích chó, yêu gia súc, t ởng ng ời lành hoặc kẻ bất l ơng cũng không khác gì lắm trong việc nuôi chó con Thằng chồng le te cho chó ăn cơm, ôn tồn hỏi về chó, rồi xem t ớng chó Hắn sung s ớng Vợ hắn và hắn bù khú […] với nhau trên câu chuyện chó con ấy thế rồi là đùng đùng giở giọng chó má ngay với mẹ con chị Dậu đứng đấy Đoạn này, khá lắm, bác

Tố ạ! Cho thằng nhà giàu r ớc chó vào nhà, nó mới càng hiện chất chó đểu của giai cấp nó ra

Nguyễn Tuân, Truyện “Tắt Đèn” của Ngô Tất Tố

ở màn đầu ch ơng XIII, cảnh nhà vợ chồng địa chủ Nghị Quế,

Ngô Tất Tố cho b ng vào đấy một cái rổ nhún nhín bốn chó con.[…] Quái thay là Ngô Tất Tố Mới xem, ai cũng thấy vợ chồng địa chủ cũng chỉ là nh mọi ng ời khác thích chó, yêu gia súc, t ởng ng ời lành hoặc kẻ bất l ơng cũng không khác gì lắm trong việc nuôi chó con Thằng chồng le te cho chó ăn cơm, ôn tồn hỏi về chó, rồi xem t ớng chó Hắn sung s ớng Vợ hắn và hắn bù khú […] với nhau trên câu chuyện chó con ấy thế rồi là đùng đùng giở giọng chó má ngay với mẹ con chị Dậu đứng đấy Đoạn này, khá lắm, bác

Tố ạ! Cho thằng nhà giàu r ớc chó vào nhà, nó mới càng hiện chất chó đểu của giai cấp nó ra

Luận điểm: Bản chất chó đểu của giai cấp địa chủ

Luận điểm: Bản chất Chó đểu của giai cấp

địa chủ

Thái độ với chó

Thái độ với ng ời

- Tìm đủ các luận cứ cần thiết, tổ chức lập luận theo một trật tự hợp lý để làm nổi bật luận điểm

- Diễn đạt trong sáng, hấp dẫn để sự trình bày luận điểm

có sức thuyết phục

Bài tập 1

Đọc hai câu văn sau và diễn đạt ý mỗi câu thành một luận

điểm ngắn gọn, rõ

b Ngoài việc đam mê viết, cái thích thứ hai của

Nguyên Hồng là đ ợc truyền nghề cho bạn trẻ.

a.Tr ớc hết là cần phải tránh cái lối viết rau muống “rau muống” ”

nghĩa là lằng nhằng tràng giang đại hải, làm cho

“rau muống” ” “rau muống” ”

ng ời xem nh là chắt chắt vào rừng xanh “rau muống” ”

(Hồ Chí Minh, Cách viết)

=> Tránh lối viết dài dòng khiến ng ời đọc khó hiểu.

=>Nguyên Hồng thích truyền nghề cho bạn trẻ.

Bài tập 2

Tôi thấy Tế Hanh là một ng ời tinh lắm Tế Hanh đã ghi đ ợc

đôi nét rất thần tình về cảnh sinh hoạt chốn quê h ơng Ng ời

nghe thấy cả những điều không hình sắc, không thanh âm nh

“rau muống” mảnh hồn làng ” trên “rau muống” cánh buồm gi ơng” , nh tiếng hát của h

ơng đồng quyến rũ con đ ờng quê nho nhỏ Thơ Tế Hanh đ a ta vào một thế giới rất gần gũi th ờng ta chỉ thấy một cách mờ mờ, cái thế giới những tình cảm ta đã âm thầm trao cho cảnh vật:

sự mỏi mệt say s a của con thuyền lúc trở về bến, nỗi đau khổ chất chứa trên toa tàu nặng trĩu, những vui buồn sầu tủi của

một con đ ờng.

- Luận điểm: Tế Hanh là một nhà thơ tinh tế.

- Câu chủ đề : Tôi thấy Tế Hanh là một ng ời tinh lắm

Bài tập 2: Luận điểm trình bày trong đoạn văn:

về cảnh sinh hoạt chốn quê h ơng.

gũi th ờng ta chỉ thấy một cách mờ mờ, cái thế giới những tình cảm ta đã âm thầm trao cho cảnh vật.

*/ Các luận cứ đ ợc sắp xếp theo trình tự tăng tiến, luận cứ sau biểu hiện một mức độ tinh tế cao hơn so với luận cứ tr ớc Nhờ vậy mà ng ời đọc càng thấy hứng thú khi đọc phê bình thơ của Hoài Thanh.

Bµi tËp 3

- C©u a Häc ph¶i kÕt hîp lµm bµi tËp th× míi hiÓu bµi “rau muèng” ”

C©u b Häc vÑt kh«ng ph¸t triÓn ® îc n¨ng lùc suy nghÜ “rau muèng”

a/ “rau muống” Học phải kết hợp làm bài tập thì mới hiểu bài”

*/ Luận điểm: Học phải kết hợp làm bài tập thì mới hiểu bài.

*/ Luận cứ:

- Làm bài tập chính là thực hành bài học lý thuyết.

- Làm cho kiến thức lý thuyết đ ợc nhận thức lại, sâu hơn, bản chất hơn.

- Làm bài tập giúp cho việc nhớ kiến thức rõ ràng hơn.

- Làm bài tập là rèn luyện các kỹ năng của t duy.

- Vì vậy, nhất thiết học phải kết hợp làm bài tập thì sự học mới

đầy đủ và vững chắc.

- Luận điểm: Học vẹt không phát triển đ ợc năng lực suy nghĩ.

- Luận cứ: Học vẹt là học thuộc lòng mà ch a chắc đã hiểu mình đang học nội dung gì.

Học vẹt chóng quên và khó có thể vận dụng thành công những điều

đã học.

Học vẹt mất thời gian, công sức mà không đem lại hiệu quả thiết thực.

Không nên học vẹt, học vẹt làm mòn năng lực t duy, suy nghĩ.

Làm bài tập chính là thực hành bài học lí thuyết Làm như vậy khiến cho kiến thức lí thuyết được nhận thức lại, sâu hơn, bản chất hơn.Như khi ta học lí thuyết môn Toán Lượng giác ở trường, ta thực hành những kiến thức đó bằng cách làm thật nhiều bài tập Quá trình làm bài tập là dịp để mình ôn lại, nghiền ngẫm, từ đó nắm vững hơn những lí thuyết đã được học Làm bài tập cũng là dịp để ta nhớ kiến thức dễ dàng hơn nhờ việc đọc kĩ phần lí thuyết trước khi làm bài Làm bài tập cũng chính là rèn luyện các kĩ năng của tư duy, đặc biệt là tư duy phân tích tổng hợp, so sánh, chứng minh, tính toán Vì vậy nhất thiết học phải kết hợp với làm bài tập thì mới thật sự hiểu bài một cách đầy đủ và vững chắc.

Học vẹt khụng phỏt triển được năng lực suy nghĩ Bởi

vỡ học vẹt là học thuộc lũng mà khụng hiểu nội dung hoặc chỉ hiểu lơ mơ giống nh con vẹt khi học tiếng ng ời nó chỉ

h c thu c lòng, bắt tr ớc và làm theo chứ không hiểu đ ợc ọc thuộc lòng, bắt trước và làm theo chứ không hiểu được ộc lòng, bắt trước và làm theo chứ không hiểu được những gì mình đang nói Nếu học như vậy thỡ rất chúng quờn và khú cú thể vận dụng thành cụng những điều đó học trong thực tế Học vẹt chỉ làm mất thời gian, cụng sức

mà chẳng đem lại hiệu quả gỡ thiết thực Chỳng ta khụng thể theo cỏch học đú, mà học trờn cơ sở hiểu và nhận thức đỳng về vấn đề.Vì vậy Học vẹt sẽ làm cựn mũn đi năng lực tư duy, suy nghĩ

Bài tập 4: Lập luận trong đoạn văn nghị luận.

*/ Luận điểm: Văn giải thích cần phải viết “rau muống”

cho dễ hiểu”

- Ng ợc lại, giải thích càng dễ hiểu thì ng ời

đọc càng dễ nhớ, dễ hiểu, dễ làm theo.

- Vì thế, văn giải thích cần phải đ ợc viết sao cho dễ hiểu.

Viết đoạn văn trình bày luận điểm:

- Cách trình bày: + Diễn dich.

+ Qui nạp.

- Ph ơng pháp lập luận: + T ơng phản

+ Tăng tiến.

-Luận điểm: rõ ràng, ngắn gọn, chính xác ( Luận

điểm th ờng đ ợc nêu ra d ới dạng câu khẳng định).

- Luận cứ: Chọn lọc, đầy đủ.

Phục vụ cho luận điểm.

Sáng tỏ luận điểm.

2/ Tìm một số đoạn văn trình bày theo ph

ơng pháp diễn dịch, quy nạp để làm mẫu phân tích

- Tìm cách chuyển đổi đoạn văn diễn dịch thành quy nạp hoặc ng ợc lại.

1/ Nắm vững phần lý thuyết.