Bài 26. Thuế máu

• Chương I: Thuế máu• Chương II: Việc đầu độc người bản xứ • Chương III: Các quan toàn quyền thống đốc • Chương IV: Các quan cai trị • Chương V: Những nhà khai hoá • Chương VI: Gian lận

MÔN NGỮ VĂN 8

Tiết 105, 106 Văn bản

(Trích Bản án chế độ thực dân)

Nguyễn Ái Quốc

Bìa sách Bản án chế độ thực dân

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả : Nguyễn Ái Quốc sinh năm 1890

mất năm 1969, là một trong những tên gọi của

Chủ Tịch Hồ Chí Minh trong thời kỳ hoạt động

• Chương I: Thuế máu

• Chương II: Việc đầu độc người bản xứ

• Chương III: Các quan toàn quyền thống đốc

• Chương IV: Các quan cai trị

• Chương V: Những nhà khai hoá

• Chương VI: Gian lận trong bộ máy nhà nước

• Chương VII: Việc bóc lột người bản xứ

• Chương VIII: Công lí

• Chương IX: Chính sách ngu dân

• Chương X: Giáo hội

• Chương XI: Nỗi nhục của người đàn bà bản xứ

• Chương XII: Nô lệ thức tỉnh.

• (Phụ lục: Gửi thanh niên Việt Nam)

Bản án chế độ thực dân Pháp

(Gồm 12 chương)

Đoạn trích “ Thuế máu” nằm trong

chương I: “Thuế máu” của tác phẩm

“Bản án chế độ thực dân Pháp”.

Tiết 105, 106 Văn bản THUẾ MÁU

III Kết quả của

sự hi sinh

Trước năm 1914, họ chỉ là những tên da đen bẩn thỉu, những tên " Annamít" bẩn thỉu, giỏi lắm thì cũng chỉ biết kéo xe tay và ăn đòn của các quan cai trị nhà ta Ấy thế mà cuộc chiến tranh

vui tươi vừa bùng nổ, thì lập tức họ biến thành những đứa "con yêu", những người "bạn hiền" của các quan cai trị phụ mẫu nhân hậu, thậm chí của cả các quan toàn quyền lớn, toàn quyền bé nữa Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là "chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do" Nhưng họ đã phải trả bằng một giá khá đắt cái vinh dự đột ngột ấy, vì

để bảo vệ cho cái công lý và tự do mà chính họ không được hưởng một tí nào, họ đã phải đột ngột xa lìa vợ con, rời bỏ mảnh ruộng hoặc đàn cừu của họ, để vượt đại dương, đi phơi thây trên các bãi chiến trường châu Âu Trong lúc vượt biển, nhiều người bản xứ, sau khi được mời chứng kiến cảnh kỳ diệu của trò biểu diễn khoa học về phóng ngư lôi, đã được xuống tận đáy biển để bảo vệ tổ quốc của các loài thuỷ quái Một số khác đã bỏ xác tại những miền hoang vu thơ mộng vùng Bancăng, lúc chết còn tự hỏi phải chăng nước mẹ muốn chiếm ngôi nguyên phi trong cung cấm vua Thổ, - chả thế sao lại đem nướng họ ở những miền xa xôi ấy? Một số khác nữa thì đã anh dũng đưa thân cho người ta tàn sát trên bờ sông Mácnơ, hoặc trong bãi lầy miền Sămpanhơ,

để lấy máu mình tưới những vòng nguyệt quế của các cấp chỉ huy và lấy xương mình chạm nên những chiếc gậy của các ngài thống chế.

Cuối cùng, ở hậu phương, những người làm kiệt sức trong các xưởng thuốc súng ghê tởm, tuy không phải hít hơi ngạt của bọn "bôsơ"(3), nhưng lại nhiễm phải những luồng khí độc đỏ ối của người Pháp; đằng nào cũng thế thôi, vì những kẻ khốn khổ ấy cũng đã khạc ra từng miếng phổi, chẳng khác gì đã hít phải hơi ngạt vậy.

Tổng cộng có 700.000 người bản xứ đã đặt chân lên đất Pháp; và trong số ấy, 80.000 người

không bao giờ còn trông thấy mặt trời trên quê hương đất nước mình nữa!

Tiết 105, 106 Văn bản THUẾ MÁU

(Trích Bản án chế độ thực dân)

Nguyễn Ái Quốc

II Đọc hiểu văn bản

1 Nhận xét về tên văn bản và các phần

Tên văn bản: “Thuế máu”: người dân thuộc địa

phải gánh chịu nhiều thứ thuế bất công vô lí → gợi lên số

phận thảm thương của người dân thuộc địa bao hàm lòng

căm phẩn, thái độ mỉa mai đối với tội ác của chính quyền

thực dân

-Tên các phần trong văn bản: gợi lên quá trình lừa bịp, bóc lột đến cùng kiệt xương máu của nhân dân, chứng tỏ tinh thần đấu tranh mạnh mẽ, sự phê phán triệt để của

Nguyễn Ái Quốc

a Thái độ của quan cai trị thực dân đối với người dân thuộc địa.

- Họ chỉ là những tên da đen

bẩn thỉu, những tên “An-nam-

mit” bẩn thỉu, chỉ biết kéo xe

tay và ăn đòn.

- Họ biến thành những đứa “con yêu”, những người “bạn hiền”,

- Được phong danh hiệu cao quí

là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”.

=> Số phận bi thảm

=> Khinh thường miệt thị

bị xem là giống những

người hạ đẳng

Thái độ, giọng điệu trào phúng, châm biếm, đả kích lên án thủ

đoạn lừa bịp của chính quyền thực dân.

2 Chiến tranh và “Người bản xứ”.

Tình cảnh người dân thuộc địa trước khi chiến tranh xảy ra

b Số phận của dân thuộc địa trong cuộc chiến tranh phi nghĩa

- Ngoài chiến trường:

+ Đột ngột xa lìa vợ con, bỏ ruộng, bỏ vườn, bỏ quê hương

+ Phơi thây trên bãi chiến trường

+ Xuông tận đáy biển bảo vệ tổ quốc của loài thủy quái

+ Bỏ xác tại miền hoang vu

+ Đưa thân cho người ta tàn sát

+ Lấy máu tưới những vòng nguyệt quế

+ Lấy xương chạm những chiếc gậy cho các ngài thống chế

→ Giọng châm biếm, mỉa mai có sức tố cáo mạnh mẽ Người dân bản sứ phải đánh đổi cả tính mạng vì chiến tranh phi

nghĩa

2 Chiến tranh và “Người bản xứ”.

- Ở hậu phương:

+ Làm đến kiệt sức

+ Nhiễm phải những luồng khí độc

→ 8 vạn người chết

→ Giọng điệu giễu cợt, mỉa mai,

hình ảnh tương phản, biện pháp liệt

kê đã cho ta thấy rõ bộ mặt tàn bạo,

đểu cáng của bọn quan cai trị thực

dân.

2 Chiến tranh và “Người bản xứ”.

Số phận của những người lính

ở địa phương ra

sao?

Phơi thây trên các chiến trường Châu Âu, bỏ xác tại những miền hoang vu,

ở hậu phương, họ bị nhiễm độc

khạc ra từng miếng phổi… Kết quả: Trong số 70 vạn người thì

8 vạn người không bao giờ nhìn thấy mặt trời

quê hương nữa

+ Xích tay điệu về tỉnh lị đạn lên nòng sẵn.

- Khen thưởng: ban hàm phẩm, truy tặng những người hy

sinh

- Lời lẽ bịp bợm của bọn cai trị: “tấp nập đầu quân”,

“không ngần ngại rời bỏ quê hương”

→Giọng châm biếm, giễu cợt, sử dụng dẫn chứng sinh

động, câu chuyện thực tế.

=> Lại một lần nữa tác giả phơi bày bộ mặt giả nhân, giả

nghĩa, lời lẽ bịp bợm trơ trẻn của phủ toàn quyền Đông

Dương

Em hãy nêu những thủ đoạn bắt lính ở thuộc địa của pháp.

Những cuộc vây bắt, cưỡng bức người dân đi lính…

Đàn áp người dân khi phản đối…

2

3

-Giọng điệu giễu cợt rồi phản bác lại bằng những thực tế hùng hồn, làm lộ rõ sự bịp bợm trơ trẽn của bọn thực dân

→Thực tế không hề có sự tình nguyện hiến dâng xương máu như lời lẽ rêu rao,bịp bợm của bọn cầm quyền

VUA DUY TÂN TRẦN CAO VÂN TÔN ĐỨC THẮNG

LƯƠNG

NGỌC

QUYẾN

ĐỘI CẤN

Rêu rao về lòng tự nguyện đầu quân của người dân thuộc

địa(“không ngần ngại”, “hiến xương máu”, “dâng cánh tay”…) Nhưng sự thật thì họ “bị xích tay”, “bị nhốt”…nhiều cuộc biểu

tình, bạo động nổ ra.

Bằng giọng điệu giễu cợt cùng những câu hỏi đanh thép, những dẫn chứng hùng hồn, tác giả đã vạch vạch trần thủ đoạn lừa dối, mị dân của chính quyền thực dân.

3 Chế độ lính tình nguyện

c Luận điệu của chính quyền thực dân

Khi đại bác đã ngấy thịt đen, thịt vàng rồi thì những lời tuyên bố

tình tứ của các ngài cầm quyền bỗng dưng im bặt…Tất cả họ từng được tâng bốc giờ mặc nhiên trở lại “Giống người bẩn thỉu”

 Sự hi sinh vô ích

• “Người ta đã lột hết tất cả của cải của họ từ chiếc đồng hồ, bộ quần

áo mới…“Bây giờ chúng tôi không cần đến các anh nữa, cút đi!”

 Bị đối xử tàn tệ

=>Bộ mặt vô nhân đạo, tráo trở, tàn nhẫn.

4 Kết quả của sự hi sinh

a Sự hi sinh của những người dân thuộc địa

- Với những thương binh người Pháp bị mất một phần thân thể

lẻ thuốc phiện”.

dân tộc mình để vơ vét cho đầy túi tham.

4 Kết quả của sự hi sinh

b Sự mất mát của những người lính Pháp lương thiện.

2 Nghệ thuật châm biếm, đả kích tài tình

- Xây dựng một hệ thống hình ảnh sinh động, giàu tính biểu cảm có sức tố cáo

- Ngôn từ, giọng điệu đậm sắc thái giễu nhại, châm biếm

- Nghệ thuật phản bác tài tình

- Dùng liên tiếp, dồn dập những câu hỏi để nêu lên bộ mặt xảo trá, bịp bợm, tàn nhẫn của bọn thực dân

3 Yếu tố biểu cảm của đoạn trích :

Từ ngữ biểu cảm (“chiến tranh vui tươi”, “con

yêu”,…)

Hình ảnh biểu cảm ( “ phơi thây”,…)

Biện pháp biểu cảm ( lối so sánh, ẩn dụ sắc sảo…)

=> Tác dụng : Lật tẩy bộ mặt bịp bợm, xảo trá của thực dân Pháp.Tăng hiệu quả châm biếm sâu cay.

Tiết 105, 106 Văn bản THUẾ MÁU

*Ghi nhớ: SGK/ 92

Câu 2 : Giọng điệu chủ đạo trong phần

(I):CHIẾN TRANH VÀ “NGƯỜI BẢN XỨ”

là gì?

a Lạnh lùng, cay độc

b Giọng thân mật, suồng sã

c Giọng mỉa mai, hài hước và

cảm thương, xót xa

d Giọng đay nghiến chua chát

Câu 3 : Bố cục văn bản “Thuế máu” được chia làm mấy phần?

a 2 phần

b 3 phần

c 4 phần

d 5 phần

Theo em,chiến tranh gây ra cho loài người như thế nào? Chúng ta có nên lên án các cuộc chiến tranh phi nghĩa hay không?

Vì sao ?

THẢO LUẬN

NHÓM

- Soạn bài “Đi bộ ngao du”

+ Tìm các luận điểm trong văn bản, nhận xét cách sắp xếp các luận điểm

+ Em có suy nghĩ gì về con người, tư tưởng, tình cảm của nhà văn Ru-xô qua văn bản