Bài 28. Tìm hiểu các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận

- MĐ chính của tỏc giả là: vạch trần, tố cáo tội ác, sự giả dối , bịp bợm của thực dõn Pháp trong cái gọi - Các đoạn tự sự, miờu tả đ ợc sdụng khụng phải nhằm kể ng ời, kể việc hay mi

TRƯỜNG THCS LỘC HƯNG

GVBM: Huỳnh Thị Khoen

Tiết116

I YÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong

bµi v¨n nghị luận

1 Ví dụ: SGK/113, 114

TIẾT 116 Bài:28

TUẦN: 30

ND: TÌM HIỂU CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ

TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

a Sau nữa, việc săn bắt thứ “vật liệu biết nói” đó ,mà lúc bấy giờ người ta

gọi là “chế độ lính tình nguyện”(danh từ mỉa mai một cách ghê tởm) đã gây ra những vụ nhũng lạm hết sức trắng trợn

Đây ! Chế độ lính tình nguyện ấy được tiến hành như thế này: Vị “chúa tỉnh”-mỗi viên công sứ ở Đông Dương quả là một vị “chúa tỉnh” - ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền,trong một thời hạn nhất định phải nộp cho đủ một số người nhất định.Bằng cách nào, điều đó không quan trọng.Các quan cứ liệu

mà xoay xở Mà cái ngón xoay xở ( ) thì các ông tướng ấy thạo hết chỗ nói, nhất là xoay xở làm tiền

Thoạt tiên, chúng tóm những người khoẻ mạnh nghèo khổ,những người này chỉ chịu chết thôi không còn kêu cứu vào đâu được.Sau đó,chúng mới đòi đến con cái nhà giàu Những ai cứng cổ thì chúng tìm ngay ra dịp để sinh chuyện với họ hoặc gia đình họ,và nếu cần,thì giam cổ họ lại cho đến khi họ phải dứt khoát chọn lấy một trong hai con đường: “đi lính tình nguyện , hoặc xì tiền ra”

->Sử dông yÕu tè tù sù kÓ vÒ thñ ®o¹n b¾t lÝnh cña chÝnh quyÒn thùc d©n:

b Ấy thế mà trong một bản bố cáo với những người bị bắt lính, phủ toàn

quyền Đông Dương, sau khi hứa hẹn ban phẩm hàm cho những lính sẽ còn

sống sót và truy tặng những người sẽ hi sinh cho “Tổ quốc”,đã trịnh trọng

tuyên bố rằng:

“Các bạn đã tấp nập đầu quân,các bạn đã không ngần ngại rời bỏ quê

hương xiết bao trìu mến để người thì hiến xương máu của mình như lính khố

đỏ,kẻ thì hiến dâng cánh tay lao động của mình như lính thợ”

Nếu quả thật người An Nam phấn khởi đi lính đến thế,tại sao lại có cảnh,tốp thì

bị xích tay điệu về tỉnh lị,tốp thì trước khi xuống tàu bị nhốt trong một trường

trung học ở Sài Gòn,có lính Pháp canh gác ,lưỡi lê tuốt trần ,đạn lên lòng

sẵn ? Những cuộc biểu tình đổ máu ở Cao Miên,những vụ bạo động ở Sài

Gòn,ở Biên Hoà và ở nhiều nơi khác nữa,phải chăng là những biểu hiện của

lòng sốt sắng đầu quân “tấp nập” và “không ngần ngại” ?

->Sử dông yÕu tè miªu t¶, t¶ l¹i c¶nh khæ së cña ng êi d©n bÞ b¾t lÝnh

? Vì sao đoạn trích a,b sử dụng yếu tố tự sự và

miêu tả nh ng không phải là văn bản tự sự hay miêu tả?

- MĐ chính của tỏc giả là: vạch trần, tố cáo tội ác,

sự giả dối , bịp bợm của thực dõn Pháp trong cái gọi

- Các đoạn tự sự, miờu tả đ ợc sdụng khụng phải

nhằm kể ng ời, kể việc hay miờu tả đơn thuần mà

nó chỉ nhằm làm sáng tỏ VĐ tố cáo tội ác và sự

lừa bịp, giả dối trong lời nói và việc làm của thd Pháp trong cái gọi là chế độ lính tình nguyện.

=> Vì vậy nó không thể là văn bản tự sự hay

miờu tả.

I YÕu tè tù sù vµ

miªu t¶ trong bµi v¨n

nghị luận.

 1 Ví dụ: SGK/113, 114

*VD1:

- Vì các đoạn tự sự và miêu tả được sử dụng chỉ nhằm mục đích làm sáng tỏ vấn đề tố cáo tội ác và sự lừ phỉnh của chính quyền thực dân P

TIẾT 116 Bài:28

TUẦN: 30

ND:

TÌM HIỂU CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

?Hãy so sánh 2 đoạn văn xem cách diễn đạt nào thuyết phục hơn ?Vì sao?

a2 Sau nữa việc săn

bắt thứ “vật

liệu biết nói” đó mà

bấy giờ ng ời

ta gọi là chế

độ lính tình nguyện

đã gây ra những vụ nhũng lạm hết sức

trắng trợn

Sự thật đó đ

ợc thể hịên trong suốt quá trình bắt lính ở các tỉnh, huyện, xã, thôn trong cả

n ớc VN.

a1 Sau nữa, việc săn bắt thứ “vật liệu biết núi” đú ,mà

lỳc bấy giờ người ta gọi là “chế độ lớnh tỡnh nguyện”(danh

từ mỉa mai một cỏch ghờ tởm) đó gõy ra những vụ nhũng

lạm hết sức trắng trợn

Đõy ! Chế độ lớnh tỡnh nguyện ấy được tiến hành như

thế này: Vị “chỳa tỉnh”-mỗi viờn cụng sứ ở Đụng Dương

quả là một vị “chỳa tỉnh” - ra lệnh cho bọn quan lại dưới

quyền , trong một thời hạn nhất định phải nộp cho đủ một

số người nhất định.Bằng cỏch nào, điều đú khụng quan

trọng.Cỏc quan cứ liệu mà xoay xở Mà cỏi ngún xoay xở

( ) thỡ cỏc ụng tướng ấy thạo hết chỗ núi, nhất là xoay xở

làm tiền

Thoạt tiờn, chỳng túm những người khoẻ mạnh nghốo

khổ,những người này chỉ chịu chết thụi khụng cũn kờu

cứu vào đõu được.Sau đú,chỳng mới đũi đến con cỏi nhà

giàu Những ai cứng cổ thỡ chỳng tỡm ngay ra dịp để sinh

chuyện với họ hoặc gia đỡnh họ,và nếu cần,thỡ giam cổ họ

lại cho đến khi họ phải dứt khoỏt chọn lấy một trong hai

con đường: “đi lớnh tỡnh nguyện , hoặc xỡ tiền ra”

b2.Thế mà trong bản bố cáo với những ng ời bị bắt lính , phủ toàn quyền Đông d ơng sau khi hứa hẹn khen th ởng và truy tặng những ng ời

đã hi sinh cho TQ còn tuyên bố về sự phấn khởi, tình nguyện đi lính của họ Những lời nói trên hoàn toàn trái ng ợc với sự thật

về những hđ ng ợc

đãi của nhà cầm quyền Pháp và SG sau chiến tranh

b1 Ấy thế mà trong một bản bố cỏo với những người bị

bắt lớnh, phủ toàn quyền Đụng Dương, sau khi hứa hẹn

ban phẩm hàm cho những lớnh sẽ cũn sống sút và truy

tặng những người sẽ hi sinh cho “Tổ quốc”,đó trịnh trọng

tuyờn bố rằng:

“Cỏc bạn đó tấp nập đầu quõn,cỏc bạn đó khụng ngần

ngại rời bỏ quờ hương xiết bao trỡu mến để người thỡ hiến

xương mỏu của mỡnh như lớnh khố đỏ,kẻ thỡ hiến dõng

cỏnh tay lao động của mỡnh như lớnh thợ”.

Nếu quả thật người An Nam phấn khởi đi lớnh đến thế,

tại sao lại cú cảnh,tốp thỡ bị xớch tay điệu về tỉnh lị,tốp thỡ

trước khi xuống tàu bị nhốt trong một trường trung học ở

Sài Gũn,cú lớnh Phỏp canh gỏc , lưỡi lờ tuốt trần ,đạn lờn

lũng sẵn ? Những cuộc biểu tỡnh đổ mỏu ở Cao Miờn ,

những vụ bạo động ở Sài Gũn,ở Biờn Hoà và ở nhiều nơi

khỏc nữa,phải chăng là những biểu hiện của lũng sốt sắng

đầu quõn “tấp nập” và “khụng ngần ngại” ?

a1,b1 Cách diễn đạt trong thuyết phục hơn vì có yếu tố TS,

MT 2 yếu tố này giúp cho ng ời đọc hình dung 1 cách rõ ràng, cụ thể, sinh động những nhũng lạm trắng trợn, bỉ

ổi, đê tiện của thực dõn Pháp trong việc mộ lính tình nguyện Đồng thời lật tẩy sự rêu rao bịp bợm, dối trá của chớnh quyền thực dõn

I.Yếu tố tự sự và

miêu tả trong bài

văn nghị luận.

1 Vớ dụ:SGK.

*VD1:

- ĐV a, b là đoạn văn NLCó sử dụng yếu

tố MT, TS ->Nhằm làm sáng tỏ VĐ tội ác, sự lừa phỉnh, giả dối của chính quyền thự dõn P

-> Giúp ng ời đọc hình dung những nhũng lạm trắng trợn, bỉ ổi và bộ mặt thật của thự dõn Pháp.? Từ việc

tìm hiểu trên, em có nhận xột gì về vai trò của các yếu tố tự

sự và miờu tả trong văn nghị luận?

Giúp cho việc trình bày luận cứ trong bài văn đ ợc rõ ràng, cụ thể, sinh

động; giúp bài văn NL có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn

* VD 2:

TIẾT 116 Bài:28

TUẦN: 30

ND:

TèM HIỂU CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIấU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

T×m nh÷ng c©u v¨n, ®o¹n v¨n cã yÕu tè

tù sù vµ miªu t¶ trong ®o¹n v¨n trªn vµ

cho biÕt t¸c dông cña nã?

Các yếu tố tự

sự, miêu tả

trong chuyện

chàng Trăng.

Các yếu tố tự sự,miêu tả trong trong chuyện nàng

Han.

Truyện Thánh Gióng

- Kể chuyện

thụ thai, mẹ

bỏ lên rừng

Chàng không

nói, không c ời;

c ỡi ngựa đá đi

giết bạo chúa

rồi biến vào

mặt trăng,

đêm đêm soi

dòng thác bạc

Pông –gơ - nhi

.

- Nàng Han liên kết với ng ời Kinh, thêu cờ lệnh bằng chăn dệt chỉ ngũ sắc, đánh giặc ngoại xâm

Thắng trận nàng hoá thành tiên bay lên trời trên dãy núi

Pu – keo vẫn còn những vũng ao chi chít – những vết chân voi của nàng Han và ng ời Kinh.

Hoàn toàn không kể,

tả.

? Vì sao trong VB

trên tỏc giả đã khụng

kể đầy đủ, cặn

kẽ toàn bộ 2

truyện Chàng

Trăng, Nàng Han

mà chỉ tả cụ thể

1 số hỡnh ảnh và kể

kĩ 1 số chi tiết

trong những câu

chuyện ấy?

- Nếu kể hết cả 2 truyện:

mạch NL sẽ bị phá vỡ, ND văn bản r ờm rà, dài dòng, tràn lan, khụng làm sáng tỏ đ ợc luận

điểm.

- Chỉ tả 1 số hỡnh ảnh, kể kĩ 1

số chi tiết có lợi cho việc làm sáng tỏ luận điểm và tránh đ

ợc những lỗi trên

? Từ việc tìm hiểu trên, hãy cho biết: Khi đ a các yếu tố tự sự và miờu tả vào bài văn nghị luận cần chú ý những gì?

Cỏc yếu tố tự sự và miờu tả được dựng làm luận cứ phải phục vụ cho việc làm rừ luận điểm và khụng phỏ vỡ mạch lạc nghị luận

của bài văn

I Yếu tố tự sự và miêu

tả trong bài văn nghị

luận.

1.Vớ dụ: SGK.

*VD1:- ĐV a, b là đoạn văn NLCó sử dụng yếu tố MT, TS

->Nhằm làm sáng tỏ VĐ tội ác, sự lừa phỉnh, giả dối của chính quyền thực dõn P

-> Giúp ng ời đọc hình dung những nhũng lạm trắng trợn, bỉ ổi và bộ mặt thật của thực dõn Phỏp. Giúp cho việc trình bày luận cứ trong bài văn đ ợc rõ ràng, cụ thể, sinh

động ;giúp bài văn NL có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn

- LĐ: 2 truyện cổ của DT miền núi có nhiều nét giống với truyện Thánh

Gióng

- Yếu tố TS, MT: Chỉ tả và kể 1 số chi tiết, h/ả

-> Tdụng: các yếu tố TS, MT đ ợc dùng làm luận cứ để phục vụ và làm sáng

tỏ luận điểm làm cho mạch NL khụng bị phá vỡ

* VD 2:

 2.Ghi nhớ:Sgk/116

II.Luyện tập:

Bài văn nghị luận thường vẫn

cần phải cú cỏc y/tố tự sự và

miờu tả Hai y/tố này giỳp cho

việc trỡnh bày luận cứ trong bài

văn được rừ ràng,cụ thể, sinh

động hơn và do đú,cú sức thuyết

phục mạnh mẽ hơn

Cỏc y/tố tự sự và miờu tả được

dựng làm luận cứ phải phục vụ

cho việc làm rừ luận điểm và

khụng phỏ vỡ mạch lạc nghị luận

của bài văn Cỏc y/tố tự sự và miờu tả được dựng làm

luận cứ phải phục vụ cho việc làm rừ luận điểm

và khụng phỏ vỡ mạch lạc nghị luận của bài văn

TIẾT 116 Bài:28

TUẦN: 30

ND:

TèM HIỂU CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIấU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

I YÕu tè tù sù

vµ miªu t¶ trong

bµi v¨n NL.

1 Ví dụ: SGK/ 113->115

2.Ghi nhớ:Sgk/116

II.Luyện tập:

 Bµi 1: ChØ ra yÕu tè TS vµ

MT

* Tù sù: - Sắp Trung thu

- Đêm trước rằm nhà giam.

- Phải đi ra làm thơ

• MT: - Trời xứ Bắc và sáng.

- Bỗng đêm nay thốt lên

- Nó ăm ắp bộc lộ

TIẾT 116 Bài:28

TUẦN: 30

ND:

TÌM HIỂU CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

I Yếu tố tự sự và

miêu tả trong bài

văn nghị luận.

1 Vớ dụ: SGK/ 113->115

2.Ghi nhớ:Sgk/116

II Luyện tập:

 Bài 1: - Tỏc dụng của chúng:

- Sử dụng ytố tự sự giúp ng ời đọc hình dung hoàn cảnh sỏng tác của bài thơ và tâm trạng của nhà thơ

- Sử dụng ytố tả->gợi khung cảnh đêm trăng và cảm xúc của ng ời tù-thi sĩ: tâm trạng băn khoăn, bối rối, xao xuyến của

ng ời tù tr ớc cảnh đẹp đêm trăng đ ợc bộc lộ trong câu thơ“cảnh đẹp đêm nay khó…”

=> nhận rõ chiều sâu của 1 tâm t , ở đó bên trong sự im lặng có chứa đựng biết bao tỡnh cảm dạt dào trước trăng, tr ớc

đêm, tr ớc cái đẹp

 Bài 2:

- Sử dụng yếu tố miêu tả->gợi vẻ đẹp của hoa sen

- Sử dụng yếu tố tự sự ->kể lại KN về bài ca dao đó. Bài 3: ( Về nhà làm)

Tập viết 1 đoạn văn NL theo ND

của đề bài trong BT 2/ 116(trình

bày suy nghĩ, cảm nhận của mình về

vẻ đẹp của bài ca dao L u ý sử dụng yếu

tố MT, TS đã nêu trong BT )

TIẾT 116 Bài:28

TUẦN: 30

ND:

TèM HIỂU CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIấU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

? Em cã nhận xét g× vÒ vai trß cña c¸c yÕu tè tự sựvµ miêu tả trong v¨n?

?Khi ® a c¸c yÕu tè tự sự và miêu tả vµo bµi v¨n nghị luận cÇn chó ý

nh÷ng g×?

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Ở NHÀ

- Học thuộc ghi nhớ SGK/116

- Làm bài tập 3 (bài tập thêm)

-Chuẩn bị: Luyện tập đưa yếu tố tự sự và

miêu tả vào bài văn nghị luận

+ Chuẩn bị ở nhà với đề bài: Trang phục và văn hóa : lập dàn ý, tìm dẫn chứng

+ Luyện tập trên lớp:

Nghiên cứu tình huống

Xác lập, sắp xếp luận điểm

Vận dụng vào việc viết đoạn văn nghị luận

Xin chân thành cảm ơn

KIỂM TRA MIỆNG

2/ Làm thế nào để bài văn có sức biểu cảm cao ?

TRẢ LỜI:

1/ Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm.Yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn,vì nó tác động mạnh

mẽ tới tình cảm của người đọc (người nghe).

2/ Để bài văn nghị luận có sức thuyết phục cao,người làm văn phải thực sự có cảm xúc trước những điều mình viết (nói) và phải biết

diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những câu văn có sức truyền cảm Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực và không được phá vỡ mạch lạc nghị luận của bài.