Bài 31. Ôn tập và kiểm tra phần Tiếng Việt (HK II)

- Hãy quan sát tranh minh hoạ trên màn hình và dùng phép nói giảm nói tránh để diễn đạt lại các câu trong những tình huống sau và cho biết ở mỗi tình huống đó, em đã sử dụng cách nói giả

I/ Từ vựng

1 Dựa vào kiến thức đã học, các bạn hãy lập một sơ đồ về biện pháp tu từ?

Biện pháp tu từ

Biện pháp

Nói quá Là biện pháp tu từ phóng đại mức độ,

quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức mạnh biểu cảm.

Nói giảm và

nói tránh Là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm

giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Hãy tim câu ca dao

có sử dụng biện pháp nói quá.

Thế nào là nói quá, nói giảm nói

tránh?

Câu ca dao sau là của vùng (miền) nào?

Vỡ sao em biết điều đó?

Một trăm chiếc nốc chèo xuôi

Không có chiếc mô chèo ng ợc để ta gửi

lời viếng thăm

Thế nào là từ địa

ph ơng và biệt ngữ

xã hội?

Tỡm biệt ngữ xã hội trong đoạn trích sau:

“…Tôi cũng c ời đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.”

(Nguyên Hồng - Trong lòng mẹ)

Nói giảm nói tránh có tác dụng

gỡ?

II/ Luyện tập

Nói quá

Thò tay anh ngắt cọng ngòThương em đứt ruột giả đò ngó lơ

Tiếng đồn cha mẹ anh hiềnCắn cơm không vỡ cắn tiền vỡ đôi

1.Tìm trong ca dao Việt Nam 2

VD về biện pháp tu từ nói quá

hoặc nói giảm nói tránh ?

Nói giảm nói tránh

- Bạn học không được chăm chỉ lắm

- Cụ Bơ Men đã qua đời vì bệnh sưng phổi

b Tìm ví dụ

2.Có ba gợi ý từ khó đến dễ Các bạn hãy căn cứ vào các gợi

ý để đoán biện pháp tu từ.

- Gợi ý 1: Đây là biện pháp tu từ mà việc sử dụng tuỳ thuộc vào tình huống giao tiếp.

- Gợi ý 2: Khi chê trách một điều gì, để người nghe dễ tiếp

nhận, người ta thường dùng biện pháp tu từ này bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá.

- Gợi ý 3: Biện pháp tu từ này dùng cách điễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ nặng nề,

tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Nói giảm, nói tránh

3.Có ba gợi ý từ khó đến dễ Các bạn hãy căn cứ vào các gợi ý

để đoán biện pháp tu từ.

- Gợi ý 1: Đây là biện pháp tu từ xuất hiện trong bài ca dao ngợi

ca công lao to lớn như trời bể của cha mẹ.

- Gợi ý 2: Biện pháp tu từ này được miêu tả để nhấn mạnh, gây

ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

- Gợi ý 3: Là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính

chất của sự vật, hiện tượng.

Nói quá

? Nói quá và nói khoác giống và khác nhau chỗ nào?

* Giống: cùng nói quá sự thật, cùng phóng đại sự việc, hiện tượng lên.

*Khác

Nói quá phóng đại sự việc lên nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng giá trị biểu cảm, tạo độ tin cậy cao cho người đọc (người

nghe) → tác động tích cực.

Nói khoác làm cho người nghe tin vào điều không có thực,

tạo ra sự khôi hài hoặc chê bai làm cho người đọc (người nghe) bật cười chế nhạo → tác động tiêu cực

? Nối Avà B cho phù hợp?

1.Lỗ mũi mười tám gánh lông

Chồng thương chồng bảo tơ hồng trời cho.

2.Tóc tai cậu ấy tốt như rừng

3.Bác ơi ! Tim Bác mênh mông thế

Ôm cả non sông mọi kiếp người

b.Thơ ca trữ tình

a Lời nói hằng ngày

c.Thơ ca châm biếm

4 Tấc đất, tấc vàng

d Thành ngữ

5 Đẹp như tiên e.Tục ngữ

6

1

 KHỎE NHƯ VOI

2

 ĐEN NHƯ CỘT NHÀ CHÁY

3

 NHANH NHƯ GIÓ

4

 CHẬM NHƯ RÙA

5

 GẦY NHƯ QUE CỦI

6

 ĂN NHƯ MÈO

- Hãy quan sát tranh minh hoạ trên màn hình và dùng phép nói giảm nói tránh để diễn đạt lại các câu trong những tình huống sau và cho biết ở mỗi tình huống đó,

em đã sử dụng cách nói giảm nói tránh nào?

Anh cút

ra khỏi nhà tôi ngay!

Anh

không nên ở đây nữa!

TÌNH H u ỐNG 1

TÌNH HUỐNG 3.

Nói giảm nói tránh bằng cách dùng từ Hán Việt

đồng nghĩa

Bài văn này bạn Lan làm

chưa đạt yêu cầu

TÌNH HUỐNG 4.

Nói giảm nói tránh bằng cách phủ định

Bài văn

này bạn

Lan làm

quá dở!

Những đứa trẻ nay bố

mẹ chết hết rồi, thật đáng

th ơng

Những

đứa trẻ

mồ côi này thật

a Các chiến sĩ đã chết để bảo vệ quê hương.

b Kiến thức toán của em còn kém lắm!

c Bác sỹ pháp y đang mổ xác chết.

Các chiến sĩ đã hy sinh để bảo vệ quê hương.

Kiến thức toán của em còn chưa tốt, cần cố gắng hơn .

.

Hãy chuyển các cách diễn đạt sau đây thành

cách diễn đạt cã sö dông nói giảm nói tránh?

Nãi gi¶m nãi tr¸nh cã thÓ ® îc dïng trong những lÜnh vùc nµo

7 Các bạn hãy đọc đoạn văn rồi tìm câu có sử dụng biện pháp tu

từ gì? Và nếu biện biện pháp đó?

 Thế là mùa động lạnh lẽo đã về! Ngày chưa sáng đã tối, đêm kéo dài lê thê Bầu trời không còn trong xanh, cao vời vợi với những áng mây

trắng, hồng mà thay vào đó một màu trắng đục, có lúc lại âm u, xám xịt như dấu hiệu báo trước của 1 trận mưa Cái nắng nóng trốn đâu mất, để lại không gian lạnh lẽo với nhiệt độ trung bình luôn dưới 20 độ, có khi

còn dưới 10 độ Ở những vùng núi cao, nhiệt độ có lúc dưới 0 độ gây ra hiện tượng băng tuyết Trên cây chỉ còn lơ thơ vài chiếc lá sắt lại vì giá rét Những cành cây khẳng khiu, trơ trụi tưởng như không còn sức sống qua mùa đông rét buốt Trong những ngày nắng ấm, chim muông thi

nhau ca hát, chao liệng khoe bộ lông sặc sỡ đủ màu sắc, nay trốn biệt đâu hết Mấy con chim can đảm bay ra khỏi tổ, bộ lông xù ra, dày lên Mọi người đều giữ ấm cơ thể bằng những chiếc áo dày, to sụ Những khuôn mặt xinh xắn với cái cổ kiêu ba ngấn cũng giấu đi trong những lớp

cổ áo, những chiếc khăn và khẩu trang Ai cũng co ro, cúm rúm, ngại di chuyển, thay vào đó thường ngồi 1 chỗ hoặc ủ mình trong chăn ấm chỉ

để hở khuôn mặt lấy chút dưỡng khí Đường phố vắng tanh, vắng ngắt

Xe cộ đi lại vội vã hơn, nhà nào nhà ấy đóng cửa im ỉm Mùa đông rất

8 Đọc đoạn văn sau rồi nêu các biện pháp tu từ.

 Nhưng người đàn bà ấy lại chính là thị Nở, một người ngẩn ngơ như những người đần trong cổ tích và xấu ma chê quỷ hờn Cái mặt của thị đích thực là một sự mỉa mai của hóa công: nó ngắn đến nỗi người ta có thể tưởng bề ngang lớn hơn bề dài, thế mà hai má nó lại hóp vào mới thật là tai hại, nếu má nó phinh phính thì mặt thị lại còn được hao hao như mặt lợn, là thứ mặt vốn nhiều hơn người ta tưởng, trên cổ người Cái mũi thì vừa ngắn, vừa to, vừa đỏ, vừa sần sùi như vỏ cam sành, bành bạnh muốn chen lẫn nhau với những cái môi cũng cố to cho không thua cái mũi: có

lẽ vì cố quá cho nên chúng nứt nở như rạn ra Ðã thế thị lại ăn trầu thuốc, hai môi dày được bồi cho dày thêm, cũng may quyết trầu sánh lại, che được cái màu thịt trâu xám ngoách Ðã thế những cái răng rất to lại chìa ra: ý hẳn chúng nghĩ sự cân đối chữa được một vài phần cho sự xấu Ðã thế thị lại dở hơi; đó là một ân huệ đặc biệt của Thượng đế chí công; nếu sáng suốt thì người đàn bà ấy sẽ khổ sở ngay từ khi mua cái gương thứ nhất Và thị lại nghèo nếu trái lại, ít nhất đã có một đàn ông khổ sở Và thị lại là dòng giống của một nhà có mả hủi: cái này khiến không một

chàng trai nào phải phân vân Người ta tránh thị như tránh một con vật rất tởm

Ngoài ba mươi tuổi, thị vẫn chưa có chồng Ở cái làng Vũ Ðại này người ta kết bạn

từ khi lên tám, và có khi có con từ lúc mười lăm; không ai đợi đến năm hai mươi đẻ đứa con thứ nhất Cứ nhìn tình hình ấy thì ta nói quách: thị Nở không có chồng

Các biện pháp tu từ:

 Nhưng người đàn bà ấy lại chính là thị Nở, một người

ngẩn ngơ như những người đần trong cổ tích và xấu

ma chê quỷ hờn Cái mặt của thị đích thực là một sự

mỉa mai của hóa công: nó ngắn đến nỗi người ta có

thể tưởng bề ngang lớn hơn bề dài, thế mà hai má nó

lại hóp vào mới thật là tai hại, nếu má nó phinh phính

thì mặt thị lại còn được hao hao như mặt lợn, là thứ

mặt vốn nhiều hơn người ta tưởng, trên cổ người Cái

mũi thì vừa ngắn, vừa to, vừa đỏ, vừa sần sùi như vỏ

cam sành, bành bạnh muốn chen lẫn nhau với những

cái môi cũng cố to cho không thua cái mũi: có lẽ vì cố

quá cho nên chúng nứt nở như rạn ra Ðã thế thị lại

ăn trầu thuốc, hai môi dày được bồi cho dày thêm,

cũng may quyết trầu sánh lại, che được cái màu thịt

trâu xám ngoách Ðã thế những cái răng rất to lại chìa

ra: ý hẳn chúng nghĩ sự cân đối chữa được một vài

phần cho sự xấu Ðã thế thị lại dở hơi; đó là một ân

huệ đặc biệt của Thượng đế chí công; nếu sáng suốt

thì người đàn bà ấy sẽ khổ sở ngay từ khi mua cái

gương thứ nhất Và thị lại nghèo nếu trái lại, ít nhất

đã có một đàn ông khổ sở Và thị lại là dòng giống

của một nhà có mả hủi: cái này khiến không một

chàng trai nào phải phân vân Người ta tránh thị như

tránh một con vật rất tởm Ngoài ba mươi tuổi, thị vẫn

 + Một người ngẩn ngơ như những người đần trong cổ tích

và xấu ma chê quỷ hờn.

 + Cái mũi thì vừa ngắn, vừa to, vừa đỏ, vừa sần sùi như vỏ cam sành, bành bạnh muốn chen lẫn nhau với những cái môi cũng cố to cho không thua cái mũi

+…