Bài 9. Tổng kết về từ vựng (Từ đơn, từ phức,... từ nhiều nghĩa; Từ đồng âm,... trường từ vựng)

Xác định mức độ nghĩa của từ láy... - Xác định và giải nghĩa thành ngữ và tục ngữ .Là cụm từ cố định biểu thị khái niệm có ý nghĩa hoàn chỉnh Thành ngữ Tục ngữ Thường là một câu biểu th

KIỂM TRA BÀI CŨ

Xác định và sửa lỗi dùng từ trong câu sau :

Ông ấy sau chuyến làm ăn thua lỗ đã tay trắng trắng tay.

NGỮ VĂN 9 Tiết : 40

Từ đơn Từ phức

Từ láy

Từ ghép

Từ xét về đặc điểm

cấu tạo

Từ đơn là từ

chỉ gồm một tiếng.

Từ phức là từ gồm hai tiếng

trở lên.

Là từ ghép các tiếng

có quan hệ vớinhau

về nghĩa.

Là từ có quan hệláy âm giữacác tiếng.

Ghép đẳng lập

Ghép chính phụ

Láy âm

Láy vần

Láy hoàn toàn

Nhận diện từ ghép và từ láy

-ngặt nghèo - nho nhỏ - giam giữ - gật gù

- bó buộc - tươi tốt - lạnh lùng -bọt bèo

-xa xôi -cỏ cây - đưa đón-nhường nhịn

- mong muốn - lấp lánh

Từ ghép

Từ láy

- rơi rụng

Xác định mức độ nghĩa của từ láy

- trăng trắng - sạch sành sanh - đèm đẹp

- sát sàn sạt - nho nhỏ - lành lạnh -nhấp nhô

- xôm xốp

Từ láy giảm nghĩa : - trăng trắng - đèm đẹp

- nho nhỏ - lành lạnh -xôm xốp

Từ láy tăng nghĩa : - sạch sành sanh

- sát sàn sạt -nhấp nhô

Là cụm từ cố định biểu thị khái niệm

có ý nghĩa hoàn chỉnh.

Thành ngữ

- Xác định và giải nghĩa thành ngữ và tục ngữ

Là cụm từ

cố định biểu thị khái niệm

có ý nghĩa hoàn chỉnh

Thành ngữ Tục ngữ

Thường là một câu biểu thị phán đoán , nhận định Thành ngữ:

Tục ngữ a) gần mực thì đen, gần đèn thì sáng

b) đánh trống bỏ dùi c) chó treo mèo đậy d) được voi đòi tiên e) nước mắt cá sấu

Làm việc không đến nơi đến chốn,

bỏ dở, thiếu trách nhiệm

Tham lam ,được cái này lại muốn cái khác

Sự thông cảm, thương xót giả dối nhằm đánh lừa người khác

Hoàn cảnh, môi trường xã hội

có ảnh hưởng quan trọng đến đạo đức, tính cách của con người

Muốn giữ thức ăn với chó thì phải treo, với mèo thì phải đậy

- ( 3) Tìm thành ngữ có yếu tố chỉ động vật thực vật, giải thích ý nghĩa và đặt câu với các thành ngữ đó

3) Tìm thành ngữ có yếu tố chỉ động vật thực vật, giải thích

ý nghĩa và đặt câu với các thành ngữ đó.

- Bèo dạt mây trôi

- Cưỡi ngựa xem hoa

- Dây cà ra dây muống

- Đầu voi đuôi chuột

- Ăn ốc nói mò

- Điệu hổ li sơn

thực vật

động vật

4) Sử dụng thành ngữ trong văn chương

- Thân em vừa trắng lại vừa tròn.

(Hồ Vuân Hương – Bánh trôi nước)

- Một đời được mấy anh hùng.

Bỏ chi cá chậu chim lồng mà chơi.

( Nguyễn Du- Truyện Kiều)

Câu : Nói, viết phải ngắn gọn không nên dài dòng, rườm

rà kiểu dây cà ra dây muống làm người đọc khó hiểu.

Câu : Ta nên dùng kế điệu hổ li sơn để tân công kể thù.

- Bên trời góc bể bơ vơ Tấm son gột rửa bao giờ cho phai ( Nguyễn Du- Truyện Kiều)

2 Chọn cách hiểu đúng nghĩa của

từ: mẹ

a Nghĩa của từ mẹ là “ người phụ nữ có con,

nói trong quan hệ với con”

b Nghĩa của từ mẹ khác với nghĩa của từ bố

ở phần nghĩa “ người phụ nữ có con”

c Nghĩa của từ mẹ không thay đổi trong hai câu: Mẹ rất hiền và Thất bại là mẹ thành công.

d Nghĩa của từ mẹ không có phần nào chung với nghĩa của từ bà

-3 Chọn cách hiểu đúng nghĩa của từ

độ lượng, giải thích lí do lựa chọn

(3) - Độ lượng :

a đức tính rộng lượng , dễ thông cảm với người có sai lầm và dễ tha thứ

b rộng lượng , dễ thông cảm với người có sai lầm và dễ tha thứ

Nghĩa của từ là nội dung ( sự vật, tính chất, hoạt động,quan hệ ) mà từ biểu thị

a Nghĩa của từ mẹ là “ người phụ

nữ có con, nói trong quan hệ với con”

b - Độ lượng : rộng lượng , dễ thông

cảm với người có sai lầm và dễ tha

thứ

a Từ nhiều nghĩa.

b Hiện tượng chuyển nghĩa

của từ.

Từ có thể có một nghĩa hay nhiều

nghĩa.

Chuyển nghĩa là hiện tượng thay

đổi nghĩa của từ , tạo ra những từ

nhiều nghĩa.

Mùa xuân là tết trồng cây Làm cho đất nước càng ngày càng xuân

Là mùa đầu trong bốn mùa của một năm, khí hậu mát mẻ, cây cối xanh tươi ,đâm chồi nảy lộc

Sự tươi đẹp của đất nước

-2 Xác định nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

Nghĩ mình thêm tức nỗi nhà.

( Nguyễn Du- Truyện Kiều)

Đẹp, sang trọng, tinh khiết

Nghĩa chuyển lâm thời

Hoa : nghĩa chuyển

lâm thời.