Bài 10. Tổng kết về từ vựng (Sự phát triển của từ vựng,... trau dồi vốn từ)

Bài 10. Tổng kết về từ vựng (Sự phát triển của từ vựng,... trau dồi vốn từ) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luậ...

Trang 1

Chào mừng quí thầy cô

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ

1-Thế nào là từ tượng hình ,từ tượng thanh ? (cho ví dụ )

- Xác định từ tượng hình và giá trị sử dụng của chúng trong đoạn văn sau :

Đám mây lốm đốm xám như đuôi con sóc nối nhau bay quấn sát ngọn cây, lê thê đi mãi,bây giờ cứ loáng thoáng nhạt dần,thỉnh thoảng đứt quãng, đã lồ lộ đằng

xa một bức vách trắng toát.

KIỂM TRA BÀI CŨ

Trang 3

2 Tìm và phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong cõu sau: “Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ em nằm trên l ng ”

(Nguyễn Khoa Điềm)

“mặt trời” trong câu thơ thứ hai chỉ em bé trên l ng mẹ Em bé

nh mặt trời đem lại ánh sáng và hạnh phúc của đời mẹ.Bé đem lại nguồn sống, niềm tin cho mẹ  Từ đó thể hiện sự gắn bó và tình th ơng yêu tha thiết sâu nặng của mẹ đốí với đứa con yêu

th ơng.

Mặt trời

Trang 4

Bài tập 1: So sánh hai dị bản của câu ca dao sau:

- Râu tôm nấu với ruột bầu

Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon.

- Râu tôm nấu với ruột bù

Chồng chan vợ húp gật gù khen ngon.

THẢO LUẬN NHÓM ( 2BẠN )

- “Gật đầu” có nghĩa như thế nào ?

- “Gật gù” có nghĩa như thế nào ?

- Sử dụng từ nào thích hợp hơn để thể hiện ý nghĩa cần biểu đạt ?

THẢO LUẬN NHÓM ( 2BẠN )

- “Gật đầu” có nghĩa như thế nào ?

- “Gật gù” có nghĩa như thế nào ?

- Sử dụng từ nào thích hợp hơn để thể hiện ý nghĩa cần biểu đạt ?

I -NghÜa cña tõ vµ c¸ch dïng tõ

Trang 5

Chồng chan vợ húp gật gù khen ngon

* Lưu ý : Lựa chọn từ thích hợp với ý nghĩa cần biểu đạt.

Trang 6

Suy nghĩ cách dùng từ trong đoạn thơ sau:

Vân xem trang trọng khác vời , Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang ,

Hoa cười ngọc thốt đoan trang , Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da

……….

Làn thu thủy nét xuân sơn , Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh

(Truyện Kiều – Nguyễn Du)

Suy nghĩ cách dùng từ trong đoạn thơ sau:

Vân xem trang trọng khác vời , Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang ,

Hoa cười ngọc thốt đoan trang , Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da

……….

Làn thu thủy nét xuân sơn , Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh

(Truyện Kiều – Nguyễn Du)

Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.

Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh

Trang 7

Bài tập 1: (Sgk/158)

Bài tập 2: (Sgk/158)

Đọc truyện cười sau đây :

Chồng vừa ngồi xem bóng đá vừa nói :

- Đội này chỉ có một chân sút, thành ra mấy lần

bỏ lỡ cơ hội ghi bàn.

Vợ nghe thấy thế liền than thở:

- Rõ khổ ! Có một chân thì còn chơi bóng làm gì

cơ chứ !

Trang 8

Chồng vừa ngồi xem bóng đá vừa nói :

ghi bàn

Vợ nghe thấy thế liền than thở :

Trang 9

Bài tập 1: (Sgk/158)

Bài tập 2: (Sgk/158)

* Lưu ý : Cần hiểu hàm ý nghĩa chuyển của từ trong quá trình giao tiếp để cuộc hội thoại được thành công.

28

Trang 10

Bài tập 3: (Sgk/158)

Áo anh rách vai

Quần tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá Chân không giày Thương nhau tay nắm lấy bàn tay

Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo

Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo

(Chính Hữu, Đồng chí)

II-Sù ph¸t triÓn cña tõ vùng

Ph¸t triÓn nghÜa cña tõ

T¹o tõ ng÷ míi

M în tõ ng÷ cña tiÕng N íc ngoµi.

Trang 11

Bài tập 1: (Sgk/158)

Bài tập 2: (Sgk/158)

Bài tập 3: (Sgk/158)

Bài tập 5: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi

Ở đây, người ta gọi tên đất, tên sông không phải bằng

những danh từ mĩ lệ, mà cứ theo đặc điểm riêng biệt của nó

mà gọi thành tên Chẳng hạn như gọi rạch Mái Giầm, vì hai bên bờ rạch mọc toàn những cây mái giầm cọng tròn xốp nhẹ, trên chỉ xòa ra độc một cái lá xanh hình chiếc bơi chèo nhỏ; gọi là kênh Bọ Mắt vì ở đó tụ tập không biết cơ man nào là bọ mắt, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ, ta bị nó đốt vào da thịt chỗ nào là chỗ đó ngứa ngáy nổi mẩn đỏ tấy lên ; gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con

ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (Ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ , làm mắm xé ra

trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

(Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)

Bài tập 5: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi

Ở đây, người ta gọi tên đất, tên sông không phải bằng những danh từ mĩ lệ, mà cứ theo đặc điểm riêng biệt của nó

mà gọi thành tên Chẳng hạn như gọi rạch Mái Giầm, vì hai bên bờ rạch mọc toàn những cây mái giầm cọng tròn xốp nhẹ, trên chỉ xòa ra độc một cái lá xanh hình chiếc bơi chèo nhỏ; gọi là kênh Bọ Mắt vì ở đó tụ tập không biết cơ man nào là bọ mắt, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ, ta bị nó đốt vào da thịt chỗ nào là chỗ đó ngứa ngáy nổi mẩn đỏ tấy lên ; gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con

ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (Ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ , làm mắm xé ra

trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

(Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)

Bài tập 5: (Sgk/159)

Trang 12

Thảo luận : Tìm trong tiếng Việt các tr ờng hợp đặt tên sự vật, hiện t ợng theo đặc điểm,tính chất của nó?

ớt chỉ thiên, sông Cửu long,báo đen, báo gấm,ngựa vằn,

h ơu cao cổ, chuột đồng, chim gõ kiến , tu hú, d a bở, cá

kiếm, cá vàng, mắt lá răm, mũi dọc dừa,má hồng môi

son, cây xấu hổ,cải thìa ,cải cuộn, mắt lá liễu

Trang 13

Bài tập 1: (Sgk/158)

Bài tập 2: (Sgk/158)

Bài tập 3: (Sgk/158)

một nội dung mới cũng là cách phát triển

từ vựng tiếng Việt

Bài tập 5: (Sgk/159)



Trang 14

Áo đỏ em đi giữa phố đông Cây xanh như cũng ánh theo hồng

Em đi lửa cháy trong bao mắt Anh đứng thành tro, em biết không ?

Trang 15

Áo đỏ em đi giữa phố đông

Cây xanh như cũng ánh theo hồng

Em đi lửa cháy trong bao mắt

Anh đứng thành tro , em biết không ?

(Vũ Quần Phương, Áo đỏ)

Trang 16

Áo đỏ em đi giữa phố đông Cây xanh như cũng ánh theo hồng

Em đi lửa cháy trong bao mắt Anh đứng thành tro , em biết không ?

Bài tập 4 :

Vận dụng kiến thức đã học về trường từ vựng để phân tích cái hay trong cách dùng từ ở bài thơ sau :

* Lưu ý : Biết sử dụng linh hoạt, sáng tạo vốn từ vựng tiếng Việt ( sö dông c¸c tõ cïng tr êng tõ

vùng

vùng )sẽ làm cho câu văn, lời thơ sinh động, gây

ấn tượng hấp dẫn và làm nổi bật nội dung muốn nói

* Lưu ý : Biết sử dụng linh hoạt, sáng tạo vốn từ vựng tiếng Việt ( sö dông c¸c tõ cïng tr êng tõ

vùng

vùng )sẽ làm cho câu văn, lời thơ sinh động, gây

ấn tượng hấp dẫn và làm nổi bật nội dung muốn nói

Trang 17

Bài tập 6 : Đọc truyện cười sau đõy :

Một ụng sớnh chữ bất chợt lờn cơn đau ruột thừa Bà vợ hốt

hoảng bảo con :

- Mau đi gọi bỏc sĩ ngay !

Trong cơn đau quằn quại, ụng ta vẫn gượng dậy núi với theo :

- Đừng … đừng gọi bỏc sĩ, gọi cho bố đốc tờ !

(Theo Truyện cười dõn gian)

Bài tập 6 : Đọc truyện cười sau đõy :

Một ụng sớnh chữ bất chợt lờn cơn đau ruột thừa Bà vợ hốt

hoảng bảo con :

- Mau đi gọi bỏc sĩ ngay !

- Đừng … đừng gọi bỏc sĩ, gọi cho bố đốc tờ !

(Theo Truyện cười dõn gian)

- Đừng … đừng gọi bỏc sĩ , gọi cho bố đốc tờ !

* Lưu ý : Sử dụng từ mượn đỳng lỳc, đỳng chỗ, khụng nờn lạm dụng

IV.Từ đồng nghĩa ,từ m ợn –cách sử dụngcách sử dụng

Trang 18

Đọc hai câu thơ sau trong bài thơ của Phạm Tiến Duật :

“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:

Chỉ cần trong xe có một trái tim ”

(Phạm Tiến Duật, Bài thơ về tiểu đội xe không kính)

Đọc hai câu thơ sau trong bài thơ của Phạm Tiến Duật :

“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:

Chỉ cần trong xe có một trái tim ”

(Phạm Tiến Duật, Bài thơ về tiểu đội xe không kính)

Trang 19

Chuyện vui: CHÂN THẬT

Chàng trai (là thương binh) và cô gái ngồi tâm sự bên bờ

sông tràn trề ánh trăng thơ mộng Chàng trai hỏi :

- Em muốn người chồng tương lai của em phải như thế nào?

Cô gái đáp :

- Em muốn có người chồng chân thật !

Chàng trai buồn bã nhặt một hòn đá đập côm cốp vào chân mình và khẽ nói :

- Anh bị thương phải cưa mất một chân , bây giờ chỉ có chân giả , còn đâu chân thật mà em mong muốn.

Cô gái ! ? ! ?

Chuyện vui: CHÂN THẬT

Chàng trai (là thương binh) và cô gái ngồi tâm sự bên bờ

sông tràn trề ánh trăng thơ mộng Chàng trai hỏi :

- Em muốn người chồng tương lai của em phải như thế nào?

Cô gái đáp :

Chàng trai buồn bã nhặt một hòn đá đập côm cốp vào chân mình và khẽ nói :

- Anh bị thương phải cưa mất một chân , bây giờ chỉ có chân giả , còn đâu chân thật mà em mong muốn.

Cô gái ! ? ! ?

- Anh bị thương phải cưa mất một chân, bây giờ chỉ có chân giả , còn đâu chân thật mà em mong muốn.

8

Trang 20

NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý :

* Lưu ý 1: Lựa chọn từ thích hợp với ý nghĩa cần biểu đạt.

* Lưu ý 2: Cần hiểu hàm ý nghĩa chuyển của từ trong quá trình giao tiếp

* Lưu ý 3: Sử dụng linh hoạt, sáng tạo vốn từ vựng tiếng Việt sẽ làm cho câu văn, lời thơ sinh động, gây ấn tượng hấp dẫn và làm nổi bật nội dung muốn nói

* Lưu ý 4: Dùng từ ngữ có sẵn đặt tên cho một nội dung mới cũng

là cách phát triển từ vựng tiếng Việt

* Lưu ý 5: Sử dụng từ mượn đúng lúc, đúng chỗ, không nên lạm dụng

NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý :

giao tiếp

làm cho câu văn, lời thơ sinh động, gây ấn tượng hấp dẫn và làm nổi bật nội dung muốn nói

là cách phát triển từ vựng tiếng Việt

dụng

Trang 21

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

• Ôn lại toàn bộ kiến thức về từ vựng

• Chuẩn bị ôn tập tiếng việt

• Kiểm tra 1 tiết

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	1,15 MB