Bài 10. Tổng kết về từ vựng (Sự phát triển của từ vựng,... trau dồi vốn từ)

Tiết hôm nay, các em sẽ ôn lại các bài: sự phát triển của từ vựng; từ mượn; từ Hán Việt; thuật ngữ và biệt ngữ xã hội, trau dồi vốn từ... Các cách phát triển từ vựngPhát triển số lượng t

Giáo viên: Lê Thị Tiến

-Từ láy: nho nhỏ, gật gù, lạnh lùng, xa xôi, lấp lánh

Tìm hai thành ngữ có yếu tố chỉ động vật và hai thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật Giải thích ý nghĩa và đặt câu với mỗi thành ngữ tìm được

* Hai thành ngữ có yếu tố chỉ động vật:

1/ Đàn gảy tai trâu =>không tiếp thu những điều tốt đẹp.

Vd: Nó chả hiểu gì về văn chương Ông đọc thơ cho nó nghe khác nào đàn gảy tai trâu

2/ Tan đàn xẻ nghé => chỉ sự loạn ly tan tác

Vd: Ông ta rượu chè cờ bạc Bà vợ buồn, bỏ nhà đi, mấy đứa con cũng một đứa một nơi Thật là tan đàn xẻ nghé

* Hai thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật:

1/ dây cà ra dây muống => nói năng, diễn đạt dài dòng, rườm rà.

Vd :Sự việc rất đơn giản mà nó nói dây cà ra dây muống nên mọi người khó hiểu

2/ Dậu đổ bìm leo: nhân cơ hội để thực hiện ý đồ.

Vd: Ông ấy bị phê bình Nhân dịp này những kẻ vẫn ghen ghét với ông ấy tha hồ đặt điều vu không ông ấy Đúng là dậu đổ bìm leo

Từ “Hoa” trong câu thơ sau được dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Đây có phải là hiện tượng chuyển nghĩa tạo thành từ nhiều nghĩa không?

Vì sao?

=>Từ “thềm hoa”, “lệ hoa” được dùng theo nghĩa chuyển tuy nhiên

không thể coi đây là hiện tượng chuyển nghĩa làm xuất hiên từ nhiều

nghĩa vì nó chỉ chuyển nghĩa lâm thời trong văn cảnh nhất định, không được sử dụng phổ biến, không được đưa vào từ điển.

Tiết hôm nay, các em sẽ ôn lại các bài: sự phát triển của từ vựng; từ mượn; từ Hán Việt; thuật ngữ và biệt ngữ xã hội,

trau dồi vốn từ

Tiết 49:

Các cách phát triển từ vựng

Phát triển số lượng từ ngữ Phát triển nghĩa từ ngữ

Tạo từ mới Mượn từ ngữ

2- Tìm dẫn chứng minh họa cho các cách phát triển từ vựng đã nêu trong

sơ đồ:

Các cách phát triển từ vựng

Phát triển số lượng từ ngữ Phát triển nghĩa từ ngữ

Tạo từ mới Mượn từ ngữ

+Tạo từ ngữ mới: rừng phòng hộ, sách đỏ, bàn tay vàng, cơm bụi…

+ Mượn từ ngữ nước ngoài: intơnet, Maketting.

2- Tìm dẫn chứng minh họa cho các

cách phát triển từ vựng đã nêu trong

sơ đồ:

3- Tất cả mọi ngôn ngữ trên thế giới

đều phát triển từ vựng theo tất cả

các cách nói trên, không chỉ phát

triển theo số lượng vì như thế thì số

lượng từ ngữ quá nhiều, sẽ không

nhớ nổi

c/ Tiếng Việt vay mượn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác

là để đáp ứng nhu cầu giao tiếp của người Việt.

d/ Ngày nay tiếng Việt đã rất dồi dào và phong phú, vì vậy

không cần vay mượn từ ngữ tiếng nước ngoài nữa.

Đáp án:

- Không chọn a vì tất cả ngôn ngữ trên thế giới đều phải vay mượn từ ngữ.

-Không chọn b, vì tiếng Việt vay mượn từ ngữ nước ngoài là

để đáp ứng nhu cầu giao tiếp chứ không do sự ép buộc.

- Chọn ( c)

- Không chọn d, vì xã hội không ngừng phát triển, nhu cầu

giao tiếp cũng không ngừng phát triển, do vậy luôn phải vay mượn từ ngữ

Tiết 49:

II- Từ mượn:

1-Khái niệm: Là những từ có nguồn

gốc từ tiếng nước ngoài.

2- Chọn nhận định đúng :

-Chọn ( c).

3- Phân biệt từ mượn được Việt hóa

và từ mượn chưa được Việt hóa:

là các từ mượn đã được Việt hóa.

chưa được Việt hóa

Đọc và trả lời câu 3 Theo cảm nhận của em thì các từ mượn như :săm, lốp, ga, xăng, phanh ….có gì khác so với các từ mượn: a-xít, ra-đi-ô; vi-ta-min….?

=> Các từ :săm, lốp, ga, xăng, phanh… là các từ mượn đã

được Việt hóa hoàn toàn, đọc theo âm tiếng Việt và sử dụng phổ biến.

=>Các từ: a-xít, ra-đi-ô; min… chưa được Việt hóa hoàn toàn, đọc theo phiên âm tiếng nước ngoài

vi-ta-=>Là từ mượn có nguồn gốc từ tiếng Hán (Trung Quốc) đã được Việt hoá

Đọc và chọn quan niệm đúng trong những quan niệm sau:

a/ Từ Hán Việt chiếm một tỉ lệ không đáng kể trong vốn từ tiếng Việt.

b/ Từ Hán Việt là bộ phận quan trọng của lớp từ mượn gốc Hán.

c/ Từ Hán Việt không phải là một bộ phận của vốn từ tiếng Việt.

d/ Dùng nhiều từ Hán Việt là việc làm cần phê phán

- Không chọn d, vì dùng nhiều từ Hán Việt trong những

trường hợp cần thiết thì không có gì đáng phê phán

chọn b

- phao thi (tài liệu đem đến phòng thi)

Thế nào là thuật ngữ? Phân biệt thuật ngữ với biệt ngữ xã hội.

- Thuật ngữ dùng để biểu thị khái niệm về khoa học công nghệ

được dùng trong văn bản khoa học công nghệ.

-Biệt ngữ xã hội là từ ngữ dùng riêng cho một nhóm người.

Thảo luận về vai trò của thuật ngữ trong đời sống hiện nay.

=>Ngày nay khoa học công nghệ ngày càng phát triển, nhu cầu tìm hiểu và giao tiếp của con người trong lĩnh vực này phát triển mạnh Do đó thuật ngữ có vai trò q/trọng trong giao tiếp hiện nay.

- Rèn luyện để nắm vững nghĩa

từ và cách dùng từ.

- Rèn luyện để nắm thêm những

từ chưa biết.

Giải thích nghĩa của các từ ngữ sau: bách khoa toàn thư, bảo hộ mậu

dịch; dự thảo, đại sứ quán, hậu duệ; khẩu khí, môi sinh.

-Bách khoa toàn thư:

=>từ điển ghi đầy đủ kiến thức của các ngành.

3- Sửa lỗi dùng từ:

Sửa lỗi dùng từ trong các câu sau:

nhiều công ty lớn trên thế giới.

b) Ngày xưa Dương Lễ đối xử với Lưu Bình là để

cho Lưu Bình thấy xấu hổ mà quyết chí học hành, lập thân.

c) Báo chí đã đưa tin về sự kiện SEA Games 22 được

tổ chức tại Việt Nam.

béo bổ

đạm bạc tấp nập

béo bở

tệ bạc tới tấp

23