Bài 10. Tổng kết về từ vựng (Sự phát triển của từ vựng,... trau dồi vốn từ)

Biến đổi nghĩa Phát triển nghĩa Tạo từ mới Vay m ợnPT ẩn dụ PT Hoán dụ Tiếng Hán Ngôn ngữ khác "Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế Mở miệng c ời tan cuộc oán thù” “Ngày xuân em h y còn dàiã

TrườngưTHCSưtânưquang

V N

Giáo viên:

Nguyễn Thị Sâm

Ngữ văn 9

9A

Kiểm tra bài cũ

Hãy cho biết, từ “ Lá” là từ nhiều nghĩa hay từ đồng âm? Vì sao?

- Khi chiếc lá xa cành

Lá không còn màu xanh

Mà sao em xa anh

Đời vẫn xanh vời vợi ( Hồ Ngọc Sơn – Gửi em dưới quê làng)

- Công viên là lá phổi của thành phố.

Kiểm tra bài cũ

là hiện tượng từ nhiều nghĩa

(lá phổi : Nghĩa chuyển)

?Trong hai tiết vừa qua, các em đ đ ợc h ớng dẫn tổng kết ã được hướng dẫn tổng kết

những đơn vị kiến thức nào về từ

vựng?

Kiểmưtraưbàiưcũ

Từ đồng âm

Từ đồng nghĩa

Từ trái nghĩa Cấp độ khái

quát của nghĩa

xã hội

Trau dåi

v n t ốn từ ừ nhiều

Biến đổi nghĩa Phát triển nghĩa Tạo từ mới Vay m ợn

PT

ẩn dụ

PT Hoán dụ

Tiếng Hán

Ngôn ngữ khác

"Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế

Mở miệng c ời tan cuộc oán thù”

“Ngày xuân em h y còn dàiã được hướng dẫn tổng kết

Xót tình máu mủ thay lời n ớc non”

“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía tr ớc Chỉ cần trong xe có một trái tim”

Biến đổi nghĩa

PT

ẩn dụ

PT Hoán dụ

Ngôn ngữ khác ma-ket-tinh, in-tơ-nét, xà phòng, ghi đông, xích, gác ba ga, mít tinh

Bài tập 1.Các cách phát triển từ vựng

-Tiết 49 - Tổng kết về từ vựng

Bài tập 2 Dẫn chứng minh hoạ

(Sự phát triển … Trau dồi vốn Trau dồi vốn

từ)

Mượn từ

Chúc mừng bạn

Bạn đã

sai

A

B

xuõn sơn” phỏt triển số lượng từ ngữ theo phương thức nào?

Nhạc

Tiết 49 : Tổng kết về từ vựng

I Sự phát triển của

từ vựng

Cú thể cú ngụn ngữ mà từ vựng chỉ phỏt triển theo cỏch phỏt triển số lượng từ ngữ hay

Ngôn ngữ

phải phát triển cả về nghĩa và số l ợng mới

đáp ứng nhu cầu giao tiếp ngày một tăng Bài tập 3.

(Sự phát triển … Trau dồi vốn Trau dồi vốn

từ)

I Sự phát triển của từ vựng

II Từ m ợn

nữ, đàn bà, hi sinh, chết, ra-đi-ô, vi-ta-min.

Em hã được hướng dẫn tổng kết y điền các từ đó vào bảng sau:

-Tiết 49 - Tổng kết về từ vựng

Từ thuần Việt tiếng M ợn

Hán

M ợn ngôn ngữ khác

Từ m ợn

Đàn bà, chết

Hi sinh, phụ nữ

Ra-đi-ô, vi-ta-min

(Sự phát triển … Trau dồi vốn Trau dồi vốn

từ)

I Sự phát triển của từ vựng

II Từ m ợn

-Tiết 49 - Tổng kết về từ vựng

Từ thuần Việt ợn tiếng Vay m

Hán

Vay m ợn ngôn ngữ

khác

Đàn bà, chết

Hi sinh, phụ nữ

Ra-đi-ô, vi-ta-min

Từ m ợn

* Khái niệm: Từ m ợn là những từ

vay m ợn các tiếng n ớc ngoài để biểu thị sự vật, hiện t ợng …mà mà tiếng Việt ch a có từ thích hợp biểu thị.

Bài tập 1 Từ m ợn là từ vay m ợn

của tiếng n ớc ngoài

(Sự phát triển … Trau dồi vốn Trau dồi vốn

từ)

Tiết 49 Tổng kết về từ vựng

I Sự phát triển của từ vựng

II Từ m ợn

Bài tập 2 Chọn nhận định đúng

a) Chỉ một số ít ngôn ngữ trên thế giới phải vay m ợn từ ngữ.

b) Tiếng Việt vay m ợn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác là do

sự ép buộc của n ớc ngoài.

c ) Tiếng Việt vay m ợn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác là để

đáp ứng nhu cầu giao tiếp của ng ời Việt.

d) Ngày nay, vốn từ tiếng Việt rất dồi dào và phong phú, vì vậy không cần vay m ợn từ ngữ tiếng n ớc ngoài nữa.

ga, xăng, phanh …đã được Việt đã đ ợc Việt

hoá hoàn toàn Còn các từ a-xít,

ra-đi-ô,vi-tamin …đã được Việt ch a đ ợc

Việt hoá

Hoa ghen thua th¾m liÔu hên kÐm xanh.

Tiết 49 - Tổng kết về từ vựng

I Sự phát triển của từ vựng

II Từ m ợn

III Từ Hán Việt

Bài tập 1 Khái niệm:

Bài tập 2 Chọn quan niệm đúng:

a Từ Hỏn Việt chiếm một tỉ lệ khụng đỏng kể trong vốn từ Hỏn Việt

b Từ Hỏn việt là bộ phận quan trọng của lớp từ mượn gốc Hỏn

c Từ Hỏn Việt không phải là một bộ phận của vốn từ tiếng Việt

d Dựng nhiều từ Hỏn Việt là việc làm cần phờ phỏn.

b

(Sự phát triển … Trau dồi vốn Trau dồi vốn

từ)

-> Không, vì từ Phụ nữ biểu thị sắc “Phụ nữ” biểu thị sắc ” biểu thị sắc

thái biểu cảm, trang trọng

Kì thi này con đạt loại giỏi Con đề nghị mẹ th ởng cho con một phần th

ởng xứng đáng.

-> Không hợp lí.

I Sự phát triển của từ

vựng

II Từ m ợn

III Từ Hán Việt

Thuật ngữ Biệt ngữ x hộiã được hướng dẫn tổng kết

Bài tập Xác định thuật ngữ và biệt ngữ xã được hướng dẫn tổng kết hội trong các câu văn sau:

a Muối là một hợp chất có thể hoà tan trong n ớc

b Cô ấy kinh doanh mặt hàng đó rất vào cầu

- Là những từ ngữ

biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ, th ờng đ ợc dùng trong các văn bản khoa học công nghệ

- Là những từ chỉ dùng trong những ngành nghề riêng, trong một tầng lớp xã được hướng dẫn tổng kết hội nhất

định

vào cầuMuối-Tiết 49 - Tổng kết về từ vựng

Bài tập 1 Khái niệm:

(Sự phát triển … Trau dồi vốn Trau dồi vốn

từ)

IV Thuật ngữ và biệt ngữ

xã hội

Bài tập 2 Vai trò của

- Là những từ chỉ dùng trong những ngành nghề riêng, trong một tầng lớp xã được hướng dẫn tổng kết hội nhất

định

(Sự phát triển … Trau dồi vốn Trau dồi vốn

từ)

Bµi tËp 2 Vai trß cña

càng quan trọng hơn

Bài tập 2 Vai trò của thuật

Bài tập 1.Khái niệm

Yêu cầu: Các em tìm các biệt ngữ xã được hướng dẫn tổng kết hội

Thể lệ cuộc thi: Chia lớp làm hai

đội Mỗi đội cử 1 em đại diện tham gia Trong thời gian một phút đội nào tìm đ ợc nhiều thuật ngữ (chính xác) sẽ giành chiến thắng

60 o8 07

cách dùng từ

- Rèn luyện để biết thêm

những từ chưa biết

V Trau dåi vèn tõ

Bài tập 2 Giải thích nghĩa của các từ ngữ sau: Bách khoa toàn thư, bảo hộ mậu dịch, dự thảo, đại sứ quán, hậu duệ, khẩu khí, môi sinh.

Bách khoa toàn thư

là từ điển bách khoa, ghi đầy đủ tri thức của các ngành

Đại sứ quán là cơ

quan đại diện của

một nhà nước ở

nước ngoài.

Hậu duệ là con

cháu của người

đã chết

Khẩu khí là khí phách của con người toát ra qua lời nói

Môi sinh là môi trường sống của sinh

vật

V Trau dồi vốn từ

a Lĩnh vực kinh doanh này đã thu hút sự đầu t của nhiều

công ty lớn trên thế giới … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn … Trau dồi vốn

b Ngày x a D ơng Lễ đối xử với L u Bình là để cho L u Bình thấy xấu hổ mà quyết chí học hành, lập thân.

c Báo chí đã đ a tin về sự kiện SEA Games 22 đ ợc tổ chức tại Việt Nam.

béo bở

đạm bạc tệ bạc

tấp nập tới tấp

Bài tập 3: Sửa lỗi dùng từ trong những câu sau:

-Tiết 49 - Tổng kết về từ vựng

I Sự phát triển của từ vựng

II Từ m ợn

III Từ Hán Việt

IV Thuật ngữ và biệt ngữ xã hội

Bài tập 2 Giải thích nghĩa của từ.

Bài tập 1 Các hình thức trau dồi vốn từ.

Bài tập: Nối các nội dung kiến thức ở cột A với

khái niệm ở cột B cho hợp lí.

1 Từ m ợn

a Là những từ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ, th ờng đ ợc dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ.

2 Từ Hán

Việt

b Là những từ ngữ chỉ đ ợc dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định.

3 Thuật ngữ

c Là những từ vay m ợn từ tiếng n ớc ngoài để biểu thị những sự vật, hiện t ợng, đặc điểm mà tiếng Việt ch a có từ thích hợp để biểu thị.

4 Biệt ngữ xã

hội.

d Phát triển về nghĩa (ẩn dụ , hoán dụ), phát triển về số l ợng từ ngữ

5.Trau dồi vốn

từ

6 Sự phát

triển từ vựng

e Là từ m ợn tiếng Hán đ ợc tạo ra bằng các yếu tố Hán Việt và đ ợc phát âm theo cách ng ời Việt

g - Rốn luyện để nắm đầy đủ, chớnh xỏc nghĩa của từ và cỏch dựng từ - Rốn luyện để biết thờm những từ chưa biết

TiÕt 49 Tæng kÕt vÒ tõ vùng

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Chỉ ra các từ mượn, từ Hán Việt, thuật ngữ,biệt ngữ trong một VB cụ thể.

- Chuẩn bị bài : Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận).

+ Đọc bài thơ, tìm hiểu tác giả và hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.

+ Trả lời các câu hỏi trong Đọc - Hiểu văn bản + Làm bài tập phần luyện tập.

Trânưtrọngưcảmươnưcácưthầyưcôư giáoưcùngưtoànưthểưcácưemưhọcưsinh

V Trau dồi vốn từ

a Lĩnh vực kinh doanh này đã được hướng dẫn tổng kết thu hút sự đầu t của nhiều công ty lớn trên thế giới.…mà …mà …mà …mà …mà …mà …mà …mà …mà …mà …mà …mà …mà …mà

b Ngày x a D ơng Lễ đối xử với L

u Bình là để cho L u Bình thấy xấu hổ mà quyết chí học hành, lập thân

c Báo chí đã được hướng dẫn tổng kết đ a tin về sự kiện SEA Games 22 đ ợc tổ chức tại Việt Nam

béo bở

đạm bạctệ bạc

tấp nậptới tấp

Bài tập 1: Sửa lỗi

Ng÷ v¨n: Bµi 10 -TiÕt 49 - TiÕng ViÖt:

- Vận dụng kiến thức về từ vựng vào giao tiếp và tạo lập văn bản (l u ý phải th ờng xuyên trau dồi vốn từ)

- Nắm chắc phần từ vựng đã được hướng dẫn tổng kết ôn tập

- Chuẩn bị tiết sau học bài: Nghị luận trong văn bản tự sự

+ Đọc ngữ liệu + Trả lời câu hỏi sách giáo khoa.

Trong hai tiÕt võa qua,

Ai nhanh

hôn?

B

Từ “trái tim” trong câu “Chỉ cần trong xe có một trái tim” phát triển nghĩa theo phương thức nào?

Nhạc

Ẩ n dụ

Chóc mõng b¹n

B

Từ “Kinh tế tri thức” trong câu “chúng ta

lượng từ ngữ theo phương thức nào?

Nhạc

Mượn từ

Chóc mõng b¹n

Nhạc