Bài 10. Tổng kết về từ vựng (Sự phát triển của từ vựng,... trau dồi vốn từ)

Bài 10. Tổng kết về từ vựng (Sự phát triển của từ vựng,... trau dồi vốn từ) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luậ...

Trường THCS Cao Viên

GV Nguyễn Thị Hồng Nhiên

Tiết 49 Tổng kết từ vựng (tiếp)

I Sù ph¸t triÓn cña tõ vùng

c¸c c¸ch ph¸t triÓn tõ vùng

c¸ch ph¸t triÓn tõ vùng

Ph¸t triÓn nghÜa cña tõ

Ph¸t triÓn

sè l îng tõ ng÷

PT

Èn dô

PT Ho¸n dô

PT ghÐp

PT l¸y

TiÕng H¸n

Ng«n ng÷ kh¸c

? LÊy vÝ dô vÒ mçi c¸ch ph¸t triÓn cña tõ vùng?

VD: Sự phát triển về nghĩa:

1- Biến đổi nghĩa: - “ Bủa tay ôm chặt bồ Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế

Mở miệng c ời tan cuộc oán thù”

=> Kinh tế: kinh bang, tế thế ( trị n ớc, cứu đời )

- Nền kinh tế của Việt Nam đang trên đà tăng tr ởng.

=> Kinh tế: hoạt động của con ng ời trong lao động sản xuất, trao đổi, phân phối và sử dụng của cải vật chất làm ra

2 Chuyển nghĩa:

a- Ph ơng thức ẩn dụ: “ Bủa tay ôm chặt bồ Ngày xuân em hãy còn dài

Xót tình máu mủ thay lời n ớc non”

=> Xuân: tuổi trẻ

b- Ph ơng thức hoán dụ: Cũng nhà hành viện x a nay,“ Bủa tay ôm chặt bồ

Cũng ph ờng bán thịt cũng tay buôn ng ời”

=> Tay: chỉ ng ời chuyên làm một nghề nào đó

VD: Sù ph¸t triÓn vÒ sè l îng tõ:

-T¹o tõ ng÷ míi: “ Bña tay «m chÆt bå s¹ch ” => s¹ch sÏ, s¹ch tinh (ph ¬ng thøc ghÐp)

=> s¹ch sµnh sanh (ph ¬ng thøc l¸y)

-M în tõ ng÷ tiÕng n íc ngoµi:

+ TiÕng H¸n: phu nh©n, thiÕu n÷, hi sinh,…

+ Ng«n ng÷ kh¸c: ma-kÐt-tinh, ra-®i-«,…

Bài tập Từ ‘ miệng ’ trong mỗi trường hợp sau đây được trong mỗi tr ờng hợp sau đây đ ợc dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển ? Nếu là nghĩa

chuyển thì đó là ph ơng thức chuyển nghĩa nào ?

a Há miệng ra!

b Cái miệng túi này hơi nhỏ.

c Nhà có năm miệng ăn.

nghĩa gốc (một bộ phận trên khuôn mặt)

nghĩa chuyển (PT ẩn dụ)

nghĩa chuyển (PT hoán dụ)

I Sự phát triển của từ vựng

II Từ m ợn, từ Hán Việt, thuật ngữ và biệt ngữ x hộiã hội

Từ m

ợn

Từ

Hán

Việt

Thuật

ngữ

Biệt

ngữ xã

hội

Là những từ của ngôn ngữ n ớc ngoài nhập vào ngôn ngữ của ta.

Biểu thị sự vật, hiện t ợng, mà TV

ch a có từ thật thích hợp để biểu thị.

Là từ có nguồn gốc từ tiếng Hán

đ ợc ng ời VN vay m ợn và sử dụng

Tạo sắc thái trang trọng, tao nhã, sắc thái cổ x a trong những tr ờng hợp cần thiết.

Là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ.

Để diễn tả chớnh xỏc cỏc khỏi niệm khoa học, công nghệ.

Là những từ ngữ chỉ dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định.

Để thể hiện nét riêng về ngôn ngữ, tính cách nhân vật.

Bài tập 2: Tìm các từ Hán Việt có trong các ví dụ sau Thử thay

thế bằng các từ thuần Việt có nghĩa t ơng đ ơng rồi rút ra nhận xét:

a Lúc lâm chung ông cụ còn dặn con cháu phải th ơng yêu

nhau.

b Anh ấy đã hi sinh trong chiến dịch Hồ Chí Minh.

b Các bác sĩ đang khám tử thi.

hi sinh

tử thi lâm chung

Bài tập 2: nối cột A và B sao cho thích hợp

nét chung về nghĩa

vật khác.

3) Trường

học cấu tạo nên

I Sự phát triển của từ vựng

II Từ m ợn, từ Hán Việt, thuật ngữ và biệt ngữ x hộiã hội

III Trau dồi vốn từ

Trau dồi vốn từ

Hiểu đầy

đủ chính xác nghĩa của từ

Dùng từ

đúng nghĩa và

Rèn luyện

để biết thêm những từ

Bµi tËp 2 (SGK/136) Gi¶i thÝch nghÜa cña tõ:

th«ng qua (DT)

chèng l¹i sù c¹nh tranh cña hµng ho¸ n íc ngoµi trªn thÞ tr êng n

íc m×nh.

tri thøc cña c¸c ngµnh

a) Lĩnh vực kinh doanh này đã thu hút sự đầu tư của

nhiều công ty lớn trên thế giới.

Bình thấy xấu hổ mà quyết chí học hành, lập thân.

chức tại Việt Nam.

béo bổ

đạm bạc

tấp nập

béo bở

tới tấp

tệ bạc

Bµi tËp 3 (SGK/136) Söa lçi dïng tõ trong c¸c c©u sau:

I Sự phát triển của từ vựng

II Từ m ợn, từ Hán Việt, thuật ngữ và biệt ngữ x hộiã hội

III Trau dồi vốn từ

Hướngưdẫnưhọcưởưnhà:

- Ôn tập phần kiến thức về từ vựng đã học.

- Chỉ ra các từ m ợn, Từ Hỏn Việt, thuật ngữ, Biệt ngữ xó hội trong một văn bản cụ thể Giải thích lí do vì sao từ đó lại đ ợc

sử dụng trong văn bản đó.

- Chuẩn bị bài: Nghị luận trong văn bản tự sự

+ Đọc kĩ các đoạn trích

+ Suy nghĩ trả lời câu hỏi tìm hiểu bài.