Bài 12. Tổng kết về từ vựng (Luyện tập tổng hợp)

Bài 12. Tổng kết về từ vựng (Luyện tập tổng hợp) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về...

Kể tên những nội dung kiến thức liên quan đến từ vựng đã được tổng kết ở những tiết học trước

KiÓm tra bµi cò

1.Từ đơn - Từ phức 2.Thành ngữ

3 Nghĩa của từ

4 Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

5 Từ đồng âm

6 Từ đồng nghĩa

7 Từ trái nghĩa

8 Cấp độ khái quát của nghĩa từ

9 Trường từ vựng

10 Sự phát triển của từ vựng

11 Từ mượn

12 Từ Hán Việt 13.Thuật ngữ và biệt ngữ xã hội

14 Trau dồi vốn từ

Tõ

vùng

tiÕng

viÖt

TiÕt 59

(Luyện tập tổng hợp)

Tỉng kÕt vỊ tõ vùng

So sánh dị bản hai câu ca dao.

- Râu tôm nấu với ruột bầu

Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon

- Râu tôm nấu với ruột bù Chồng chan vợ húp gật gù khen ngon.

Cúi đầu xuống rồi ngẩng lên

ngay, t ỏ v ẻ đồng ý.

Không thích hợp

Từ tượng hình gợi tư thế của 2 vợ chồng: gật nhẹ đầu nhiều lần - chỉ sự tán thưởng Tuy nghèo khó với món ăn dân dã, đạm bạc nhưng họ cảm thấy ngon miệng , cùng nhau chia sẻ niềm vui đơn sơ trong cuộc sống

Thích hợp hơn

(LuyÖn tËp tæng hîp)

Bµi 1

Nhận xét cách hiểu nghĩa từ ngữ trong truyện cười:

Chồng vừa ngồi xem bóng đá vừa nói:

- Đội này chỉ có một chân sút, thành ra mấy lần bỏ lỡ cơ hội ghi bàn.

Vợ nghe thấy liền than thở:

- Rõ khổ! Có một chân thì còn chơi bóng làm gì cơ chứ!

Cầu thủ chỉ còn một chân HiÓu theo

nghÜa gèc

Cả đội bóng chỉ

có một người giỏi ghi bàn

TiÕt 59

(LuyÖn tËp tæng hîp)

Bµi tËp 2

Chång : Mét ch©n sót

Vî : Cã mét ch©n

Vi ph¹m ph ¬ng ch©m quan hÖ

Tæng kÕt vÒ tõ vùng

Dïng víi nghÜa chuyÓn theo ph ¬ng thøc ho¸n dô

HiÓu sai

Áo anh rách vai Quần tôi có vài mảnh vá Miệng cười buốt giá Chân không giày Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo.

( Chính Hữu – Đồng chí)

Đọc đoạn thơ

TiÕt 59

(LuyÖn tËp tæng hîp)

Bµi tËp 3

Trong c¸c tõ: vai, miÖng, ch©n, tay, ®Çu… tõ nµo ®­îc dïng theo nghÜa gèc, tõ tõ nµo ® îc dïng theo nghÜa gèc, tõ nµo ® îc dïng theo nghÜa chuyÓn? ChuyÓn theo ph ¬ng thøc nµo?

Tæng kÕt vÒ tõ vùng

Từ dùng theo nghĩa gốc

Từ dùng theo nghĩa chuyển Vai (áo)-> hoán dụ

Đầu (súng )-> ẩn dụ

Miệng (người)

chân ( người)

Tay ( người)

(LuyÖn tËp tæng hîp)

Bµi tËp 3

MiÖng, ch©n, tay

Vai, ®Çu

Đäc ®o¹n trÝch:

Ở đây, người ta gọi tên đất, tên sông không phải bằng danh từ

mĩ lệ, mà cứ theo đặc điểm riêng biệt của nó mà gọi thành tên Chẳng hạn như gọi rạch Mái Giầm, vì hai bên bờ rạch mọc toàn cây mái giầm cọng tròn xốp nhẹ, trên chỉ xòa ra độc một cái lá xanh hình chiếc bơi chèo nhỏ; gọi là kênh Bọ Mắt vì ở đó tụ không biết cơ man nào là bọ mắt, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ, ta bị nó đốt vào da thịt chỗ nào là chỗ đó ngứa ngáy nổi mẩn đỏ tấy lên; gọi kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con Ba Khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây ( Ba Khía là một loại còng biển lai cua, càng tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn

rất ngon) ( Đoàn Giỏi – Đất rừng phương Nam)

TiÕt 59

(LuyÖn tËp tæng hîp)

Bµi tËp 5

Tæng kÕt vÒ tõ vùng

Dùng từ cĩ sẵn (rạch, kênh )

§ặc điểm riêng biệt của sự vật, hiện tượng

(Mái Giầm, Ba Khía, Bọ Mắt)

sơng Cửu Long, sơng Lục Đầu, Thành Đơng, hồ Hồn Kiếm…

TiÕt 59

(LuyƯn tËp tỉng hỵp)

Bµi tËp 5

Rạch Mái Giầm,

Kênh Ba Khía,

Kênh Bọ Mắt

VÝ dơ:

- Cà tím : Màu sắc bên ngồi màu tím hoặc nửa tím, nửa trắng

- Cá kiếm: Cá cảnh nhiệt đới cỡ nhỏ, đuơi và đầu nhọn như cái kiếm

Các sự vật và hiện tượng được đặt tên trong đoạn trích như:

Rạch Mái Giầm, kênh Bọ Mắt, kênh Ba Khía

Tỉng kÕt vỊ tõ vùng

Cà tím, cá kiếm, chè mĩc câu, chuột đồng, ong ruồi, ớt chỉ thiên, dưa bở…

KÕt hỵp víi

Áo đỏ em đi giữa phố đụng Cõy xanh như cũng ỏnh theo hồng

Em đi lửa chỏy trong bao mắt Anh đứng thành tro, em biết khụng?

( Vũ Quần Phương- Áo đỏ)

Tiết 59

(Luyện tập tổng hợp)

Bài tập 4 Thảo luận nhóm

Chỉ ra các tr ờng từ vựng? Các tr ờng từ vựng có liên quan đến nhau không? ý nghĩa biểu đạt của các từ trong bài thơ?

Tổng kết về từ vựng

Cỏc từ trong 2 trường từ vựng liờn quan chặt chẽ với nhau: màu ỏo đỏ của cụ gỏi thắp lờn trong mắt chàng trai( và bao người khỏc) ngọn lửa Ngọn lửa đú lan tỏa

trong anh, làm anh đắm say, ngõy ngất( đến mức cú thể chỏy thành tro) và nhuộm hồng cả khụng gian, làm khụng gian cũng như biến sắc( cõy xanh như

Áo đỏ em đi giữa phố đụng Cõy xanh như cũng ỏnh theo hồng

Em đi lửa chỏy trong bao mắt Anh đứng thành tro, em biết khụng?

( Vũ Quần Phương- Áo đỏ)

Tiết 59

(Luyện tập tổng hợp)

Bài tập 4

Chỉ màu sắc:

đỏ, xanh, hồng

Chỉ lửa và sự vật,hi n ện t ợng liên quan đến

lửa: lửa, chỏy,

tro

Cú hai trường

từ vựng

Liên quan chặt chẽ Thể hiện một tình yêu

mãnh liệt, cháy bỏng

Tổng kết về từ vựng

Một ông sính chữ bất chợt lên cơn đau ruột thừa

Bà vợ hốt hoảng bảo con:

- Mau đi gọi bác sĩ ngay!

Trong cơn đau quằn quại, ông ta vẫn gượng dậy nói với theo:

- Đừng… đừng gọi bác sĩ, gọi cho bố đốc tờ!

( Theo Truyện cười Việt Nam)

Truyện phê phán thói sính dùng từ nước ngoài của một số người.

TiÕt 59

(LuyÖn tËp tæng hîp)

Bµi tËp 6

Truyện cười sau đây phê phán điều gì?

Tæng kÕt vÒ tõ vùng

Tiết 59 Tổng kết về từ vựng

(Luyện tập tổng hợp)

* Củng cố:

1 Qua tiết luyện tập tổng hợp, em rút ra những điều l u ý nào liên quan đến các nội dung về từ vựng tiếng Việt ?

* L u ý

1 Để sử dụng tốt tiếng Việt trong giao tiếp chúng ta cần phải nắm đ ợc

đầy đủ, chính xác nghĩa của từ và lựa chọn từ thích hợp (BT1+ 2)

3 Sử dụng các từ cùng tr ờng từ vựng tạo nên sự gợi cảm, sinh động và

hiệu quả cho sự diễn đạt (BT 4)

2 Cùng với việc phát triển từ vựng Tiếng Việt theo ph ơng thức chuyển nghĩa ẩn dụ và hoán dụ, có thể tạo từ ngữ mới bằng cách dùng từ ngữ có sẵn kết hợp với đặc điểm sự vật (BT3+5)

Tiết 59 Tổng kết về từ vựng

(Luyện tập tổng hợp)

* Củng cố:

2 Lấy ba VD trong cỏc văn bản đó học (Về nhà chọn phõn tớch một VD )

minh hoạ cho lưu ý 3 ở trờn : Việc sử dụng các từ cùng tr ờng từ vựng tạo nên sự gợi cảm, sinh động và hiệu quả cho sự diễn đạt.

a.Từ đời nhà Hán đến nay, chúng đã mấy phen c ớp bóc n ớc ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, ng ời m ỡ nh không thể chịu nổi, ai

cũng muốn đuổi chúng đi (Hoàng Lê nhất thống chí)

b.Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật nh hòn đá, cục thủy tinh hay đầu mẩu gỗ thì tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà

nghiến cho kì nát vụn mới thôi (Những ngày thơ ấu)

L ớt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dăm xa dò bụng biển

Dàn đan thế trận l ới vây giăng (Đoàn thuyền đánh cá)

- Ôn lại to n bộ kiến thức về từ vựng àn bộ kiến thức về từ vựng

- Chuẩn bị bài: Ch ơng trình địa ph ơng phần

tiếng Việt

Hướngưdẫnưvềưnhà:

Tổng kết về từ vựng

(Luyện tập tổng hợp)

Tiết 59