Bài 14. Ôn tập phần Tiếng Việt (Các phương châm hội thoại)

Bài 14. Ôn tập phần Tiếng Việt (Các phương châm hội thoại) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài...

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ

LỚP 9/7

Tiết 78: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

KIẾN THỨC CƠ BẢN

- Các phương châm hội thoại

- Xưng hô trong hội thoại

- Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián

tiếp

I.Các phương châm hội thoại :

Phương châm quan hệ

Phương châm

về chất

Phương châm cách thức

Phương châm lịch sự

Phương

châm

về lượng

Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung; nội dung của lời nói

phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa

Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là

đúng hay không có bằng chứng xác thực

Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề

Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch; tránh nói

mơ hồ

Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng người khác

Tiết 78 : ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

1.Nội dung các phương châm hội thoại :

Các phương châm hội thoại

Các phương châm hội thoại

I.Các phương châm hội thoại :

1.Nội dung các phương châm hội thoại :

2.Kể một tình huống giao tiếp có phương

châm hội thoại không được tuân thủ :

Trong giờ chơi, Nam hỏi Tuấn:

- Bạn sợ mắt mình bị cận thị hay viễn thị ?

- Mình chỉ sợ mắt “giám thị” thôi!

Tiết 78 : ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

Các trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại :

- Người nói vô ý, vụng về thiếu văn hóa giao tiếp.

- Người nói phải ưu tiên cho một phương châm

hội thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn.

- Người nói muốn gây một sự chú ý, để người

nghe hiểu câu nói theo một hàm ý nào đó.

=> Không tuân thủ phương châm quan hệ

II Xưng hô trong hội thoại :

1.Các từ ngữ xưng hô và cách dùng:

a.Từ ngữ xưng hô :

a.1.Đại từ :

b.Cách dùng:

- Dựa vào đối tượng giao tiếp (quan hệ giữa

người nói với người nghe).

- Tình huống, hoàn cảnh giao tiếp.

- Mục đích giao tiếp.

=> Lựa chọn từ ngữ xưng hô cho phù hợp.

Tiết 78 : ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

I.Các phương châm hội thoại :

Ngôi Số ít Số nhiều I

II III

a.2.Danh từ :

- Danh từ riêng: Mai, Lan…

- Danh từ chỉ chức vụ, nghề nghiệp: bác sĩ, giám đốc…

- Damh từ chỉ quan hệ họ hàng: ông, bà, cô, chú, anh, em…

tôi, tao… chúng tôi…

bạn, mày… chúng mày…

nó, cô ấy… chúng nó, họ…

II.Xưng hô trong hội thoại:

2.Giải thích phương châm :“xưng khiêm, hô tôn ”

Tiết 78: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

I.Các phương châm hội thoại:

* Ví dụ: -Tiện thiếp - quân tử

- Bệ hạ - thảo dân

- Em - quí ông, quí bà…

- Xưng khiêm: người nói tự xưng mình một cách

khiêm nhường.

- Hô tôn: gọi người đối thoại một cách tôn kính.

II Xưng hô trong hội thoại:

Vì sao trong tiếng Việt, khi giao tiếp, người nói

phải hết sức chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ xưng hô?

3.Lựa chọn từ ngữ xưng hô:

Tiết 78: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

II Xưng hô trong hội thoại:

Vì trong Tiếng Việt, từ ngữ xưng hô hết sức phong phú, mỗi từ ngữ đều có sắc thái biểu cảm riêng,

thể hiện tính chất của tình huống giao tiếp và mối quan hệ giữa người nói với người nghe, nếu không chú ý lựa chọn những từ ngữ xưng hô cho thích

hợp thì không thể đạt kết quả giao tiếp như mong muốn, cuộc hội thoại không tiến triển được.

3.Lựa chọn từ ngữ xưng hô:

Tiết 78: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp:

1/ Phân biệt

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

- Nhắc lại nguyên

văn lời nói hay ý

nghĩ của người hoặc

nhân vật.

- Được đặt trong dấu

ngoặc kép

- Thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho

thích hợp.

- Không đặt trong dấu ngoặc kép.

Tiết 78: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

2.Chuyển lời đối thoại thành lời dẫn gián tiếp:

Tiết 78: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp:

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy

lẫn bộ cùng ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua cho vời

người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh

và hỏi :

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống

cự Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ

như thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã,

quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay

mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa

công đi ra chuyến này không quá mười ngày quân Thanh

sẽ bị dẹp tan

Vua Quang Trung tự mình đốc

suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng ra

đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua cho

vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là

Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi :

- Q uân Thanh sang đánh, tôi sắp

đem binh ra chống cự Mưu đánh và

giữ, cơ được hay thua, tiên sinh

nghĩ như thế nào?

Thiếp nói :

- Bây giờ trong nước trống không,

lòng người tan rã, quân Thanh ở xa

tới đây, không biết tình hình quân ta

yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế

nên đánh nên giữ ra sao Chúa công

đi ra chuyến này không quá mười

ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng

ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi rằng quân Thanh sang đánh, nếu vua Quang Trung đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua như thế nào? Nguyễn Thiếp

trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Nhà vua đi ra chuyến này không quá mười ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

Trong lời đối thoại Trong lời gián tiếp

Từ xưng hô

tôi ( ngôi thứ I ) chúa công ( ngôi

thứ II )

vua Quang Trung( ngôi th ứ III)

nhà vua ( ngôi thứ III )

Từ chỉ địa

Từ chỉ thời

gian bây giờ bấy giờ

Tiết 78: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

• Những thay đổi từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp:

Công việc về nhà:

- Xem lại các nội dung đã ôn tập, bổ sung hoàn

chỉnh các bài tập đã làm.

- Chuẩn bị kiểm tra một tiết Tiếng Việt.