Bài 14. Ôn tập phần Tiếng Việt (Các phương châm hội thoại)

Bài 14. Ôn tập phần Tiếng Việt (Các phương châm hội thoại) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài...

1 Nội dung:

Các phương châm hội thoại

Phương

châm

về

lượng

Phương

châm

về

lượng

Phương châm

về chất

Phương châm

về chất

Phương châm quan hệ

Phương châm quan hệ

Phương châm cách thức

Phương châm cách thức

Phương châm lịch sự

Phương châm lịch sự TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Phương châm

về lượng

Phương châm

về lượng

Phương châm

về chất

Phương châm

về chất

Phương châm

quan hệ

Phương châm

quan hệ

Phương châm

cách thức

Phương châm

cách thức

Phương châm

Phương châm

Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung;

nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của giao tiếp, không thiếu, không thừa

Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin

là đúng hay không có bằng chứng xác thực

Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp,

tránh nói lạc đề.

Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch;

tránh cách nói mơ hồ.

Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng người khác. TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

1 Nội

dung

2 Một số tình huống giao tiếp :

Các em hãy kể cho nhau nghe một số tình huống giao tiếp

mà trong đó có một hay một

số phương châm hội thoại nào

đó không được tuân thủ?

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Khoảng 10 giờ tối, ông bác sĩ nhận được cú điện thoại của một

khách quen ở vùng quê.

Ông khách nói, giọng hoảng hốt:

- Thưa bác sĩ, thằng bé nhà tôi nuốt cây bút bi của tôi rồi Bây giờ biết làm thế nào? Xin bác sĩ đến ngay cho.

- Tôi lên đường ngay Nhưng mưa to gió lớn thế này, đường vào làng ông lại lầy lội, phải một tiếng rưỡi nữa tôi mới đến nơi được.

- Thế trong khi chờ bác sĩ đến, tôi biết làm thế nào?

- Ông chịu khó dùng tạm bút chì vậy.

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Ông bác sĩ trong câu chuyện này đã vi phạm PCHT nào?

?

Ví dụ:

1 Các từ ngữ xưng hô thông dụng trong Tiếng Việt:

Các em hãy nêu những từ ngữ xưng hô thông dụng trong Tiếng

Việt?

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

II XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI

1 Các từ ngữ xưng hơ thơng dụng trong tiếng Việt

NGÔI THỨ

NHẤT

NGÔI THỨ

HAI

NGÔI THỨ BA

TIẾT 70: ƠN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

II XƯNG HƠ TRONG HỘI THOẠI

a, Xưng hơ bằng các đại từ:

b, Xưng hơ bằng các từ ngữ khác:

Tơi, tớ, mình, tao, ta…

Chúng tơi, chúng tớ, chúng tao, chúng ta…

Bạn, cậu, mày… Các cậu, các bạn, chúng mày…

Chổ quan heọ trong xaừ hoọi

Xửng hoõ baống teõn rieõng

Chổ quan

heọ trong

gia đình

Chổ chửực

vuù, ngheà

nghieọp

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

II XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI

1 Các từ ngữ xưng hô thông dụng trong tiếng Việt:

2 “Xưng khiêm, hô tôn” trong tiếng Việt:

Xưng khiêm, hô tôn : Khi xưng hô, người nói tự xưng mình một cách khiêm nhường và gọi người đối thoại với mình một cách tôn kính.

“Xưng khiêm hô tôn” trong Tiếng Việt xưa và nay:

Hạ thần

Bần đạo

Bần tăng

Thảo dân

Bệ hạ Tướng quân

Ngài Tiên sinh

Em Con Cháu

Ngài Bác Ông Anh

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

TIẾT 70: ễN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT III CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

1, Phõn biệt cỏch dẫn trực tiếp và cỏch dẫn giỏn tiếp

Cỏch dẫn

- Nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của

ng ời hoặc nhân vật

- Lời dẫn đ ợc đặt trong dấu ngoặc kép khi viết.

- Thuật lại lời nói hay ý nghĩ của ng ời hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp

- Lời dẫn không đặt trong dấu ngoặc kép khi viết.

TIẾT 70: ễN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT III CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

1, Phõn biệt cỏch dẫn trực tiếp và cỏch dẫn giỏn tiếp

2 Bài tập nhanh: Đọc hai đoạn văn và cho biết đõu là cỏch dẫn trực tiếp, đõu là cỏch dẫn giỏn tiếp?

a) Trong báo cáo Chính

trị tại Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ II của Đảng,

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói:

Chúng ta phải ghi nhớ

“Chúng ta phải ghi nhớ

công lao của các vị anh

hùng dân tộc, vì các vị ấy là

tiêu biểu của một dân tộc

anh hùng ”.

b) Trong báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, Chủ tịch

Hồ Chí Minh có dạy chúng ta ( là ) phải ghi nhớ công lao to lớn của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

IV LUYỆN TẬP

Bài 1: Các thành ngữ sau đề cập đến những PCHT nào?

Nói có sách, mách có chứng

Nói băm nói bổ

Nửa úp nửa mở

Một tấc đến giời

Lợn cưới áo mới

Ông nói gà, bà nói vịt

Chất Lịch sự Cách thức Chất

Lượng Quan hệ

Tuân thủ

Vi phạm

Vi phạm

Vi phạm

Vi phạm

Vi phạm

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

IV LUYỆN TẬP

Bài 1:

Bài 2:

Thảo luận nhóm

- Vì sao trong tiếng Việt, khi giao tiếp, người nói phải hết sức chú ý đến việc lựa chọn từ ngữ xưng hô?

- Cho ví dụ minh họa?

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

IV LUYỆN TẬP

Bài 1:

Bài 2:

- Tiếng Việt có một hệ thống từ ngữ xưng hô rất phong phú, tinh tế

và giàu sắc thái biểu cảm.

- Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp.

- Biết lựa chọn từ ngữ xưng hô một cách thích hợp lí là thể hiện một nhân cách văn hóa.

TIẾT 70: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

IV LUYỆN TẬP

Bài 3: Chuyển những lời đối thoại trong đoạn trích sau thành lời dẫn

gián tiếp Phân tích những thay đổi về từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp

so với lời đối thoại.

Vua Quang Trung tự mình đốc thúc đại binh, cả thuỷ lẫn bộ cùng ra

đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện

La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự Mưu đánh

và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ như thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã Quân Thanh ở

xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

Vua Quang Trung tự mình đốc thúc đại binh, cả thuỷ lẫn bộ cùng ra

đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện

La Sơn là Nguyễn Thiếp vào Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua như thế nào Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh hay giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

 Chuyển lời đối thoại thành lời dẫn gián tiếp:

Trong lời đối thoại Trong lời dẫn gián tiếp

Từ xưng hô

Từ chỉ địa điểm

Từ chỉ thời gian

 Những thay đổi về từ ngữ:

Tôi (ngôi thứ nhất)

Chúa công (ngôi thứ hai)

Nhà vua (ngôi thứ ba)

Vua Quang Trung (ngôi thứ ba)

- Viết một đoạn văn trình bày cảm nhận về nhân vật anh

thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long, trong

đó có sử dụng lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp.

- Học bài, xem lại các BT.

- Ôn tập chuẩn bị cho bài KT 1 tiết TV.