Bài 14. Người kể chuyện trong văn bản tự sự

So sánh cách kể chuyện của hai đoạn trích : - Đoạn trích trong “ Lặng lẽ Sa Pa ” của Nguyễn Thành Long Sgk/192 - Đoạn trích trong “ Trong lòng mẹ ” của Nguyên Hồng... Mẹ tôi vừa kéo ta

GV thực hiện: Lê Loan

TIẾT 70 : Đọc thêm

I HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM :

1 Vai trò của người kể chuyện trong văn

bản tự sự:

a So sánh cách kể chuyện của hai đoạn trích :

- Đoạn trích trong “ Lặng lẽ Sa Pa ” của

Nguyễn Thành Long (Sgk/192)

- Đoạn trích trong “ Trong lòng mẹ ” của

Nguyên Hồng (Sgk/193).

- Trời ơi, chỉ còn năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra phía sau nhà, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

- Ô, cô còn quên chiếc mùi soa đây này! Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn

và quay vội đi.

- Chào anh Đến bậu cửa, bỗng nhà họa sĩ già quay lại chụp lấy tay người thanh niên lắc mạnh.- Chắc chắn rồi tôi sẽ trở lại Tôi ở với anh ít hôm được chứ?

Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn trọng,

rõ ràng như người ta cho nhau cái gì đó chứ không phải là cái bắt tay Cô nhìn thẳng vào mắt anh - những người con gái sắp

xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy

- Chào anh ( Lặng lẽ Sa Pa- Nguyễn Thành Long)

Xe chạy chầm chậm…Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại Mẹ tôi vừa kéo tay tôi vừa xoa đầu tôi hỏi,thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:

- Con nín đi! Mợ đã về với các con rồi mà

Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên

xe Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi Gương mặt

mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má Hay tại sự sung sướng bỗng

được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà

mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc?Tôi ngồi trên đệm

xe, đùi áp vào đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man

khắp da thịt Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn

miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.Phải

bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm,

và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu

vô cùng (Trong lòng mẹ- Nguyên Hồng)

THẢO LUẬN NHÓM: 5 phút

Hãy đọc kĩ hai đoạn trích rồi vui lòng trao đổi để

trả lời các câu hỏi sau:

1 Các đoạn trích kể về việc gì? Ai là người kể

chuyện? Người kể chuyện sử dụng ngôi thứ mấy? Dấu hiệu để nhận biết ngôi kể? Tác

dụng của những ngôi kể ấy?

Vậy em hiểu như thế nào về người kể chuyện?

2 Theo em người kể chuyện có vai trò như thế

nào trong văn bản tự sự?

3 So sánh xem hai ngôi kể trên có những ưu

điểm, nhược điểm gì?

Đoạn trích – Trong lòng

Ngôi kể Ngôi thứ nhất Ngôi thứ ba

Dấu

hiệu Xưng tôi, tên Không nhân xưng

Vai trò Dẫn dắt người đọc đi vào

câu chuyện Dẫn dắt người đọc đi vào câu chuyện

Ưu

điểm Câu chuyện chân thực, đi vào chiều sâu tâm lí nhân

vật Câu chuyện hấp dẫn

Câu chuyện khách quan, tạo cái nhìn nhiều chiều, quan sát được tất cả các nhân vật, câu chuyện

sinh động.

Nhược

điểm

Không bao quát, thiếu sinh động, giọng văn đơn điệu, khó tạo ra cái nhìn nhiều chiều, câu chuyện thường chủ quan

Ít khai thác được những diễn biến tâm lí tinh vi của nhân vật.

…Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp Tôi thở hồng hộc ,

trán đẫm mồ hôi , và khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại Mẹ tôi vừa kéo tay tôi vừa xoa đầu tôi hỏi,thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở Mẹ tôi cũng

sụt sùi theo

-Trời ơi, chỉ còn năm phút!

Chính là anh thanh niên

giật mình nói to, giọng cười

nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy

ra phía sau nhà, rồi trở vào

liền, tay cầm một cái làn

Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng

dậy Cô gái cũng đứng lên,

đặt lại chiếc ghế, thong thả

đi đến chỗ bác già

Tôi liếc nhìn đông hồ và thốt lên vì tiếc rẻ:

- Trời ơi, chỉ còn năm phút! Chợt nhớ ra mình cần

một món quà gì đó tặng cho mọi người.Tôi liền ra sau nhà chọn mấy chục quả trứng gà tươi,xếp cẩn thận vào một chiếc làn và xách lên nhà.Lúc

đó tôi thấy ông họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái

cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến bên ông họa sĩ.

b Kết luận :

-Người kể chuyện là người đứng ra

kể câu chuyện đó Có thể lựa chọn

ngôi kể thứ nhất hoặc thứ ba.

- Người kể chuyện có vai trò rất quan trọng.

2 Ghi nhớ: Sgk/ 193

? Xác định ngôi kể và cho biết dấu hiệu để nhận

biết ngôi kể đó? Nêu vai trò của ngôi kể trong mỗi đoạn văn?

a Nhìn cảnh ấy, bà con xung quanh có người

không cầm được nước mắt, còn tôi tôi bỗng

thấy khó thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim tôi Tôi bỗng nảy ra ý nghĩ, muốn bảo anh ở lại vài hôm Nhưng thật khó,chúng tôi chưa biết mình sẽ đi tập kết hay ở lại ( Chiếc lược ngà- Nguyễn Quang Sáng)

b Ông Hai đi mãi đến sẩm tối mới về Cái mặt

buồn thỉu mọi ngày bỗng tươi vui, rạng rỡ hẳn lên Mồm bỏm bẻm nhai trầu, cặp mắt hung đỏ hấp háy …(Làng- Kim Lân)

II HƯỚNG DẪN LUYỆN TẬP:

Bài tập 2b sgk/194: Kể lại đoạn trích “Lặng lẽ

Sa Pa”sgk/192 theo ngôi thứ nhất.(chọn một trong ba nhân vật để kể chuyện)

* VD: Anh thanh niên kể chuyện.

Tôi liếc nhìn đông hồ và thốt lên vì tiếc rẻ:

- Trời ơi, chỉ còn năm phút! Chợt nhớ ra mình cần một món quà gì đó tặng cho mọi người.Tôi liền ra sau nhà chọn mấy chục quả trứng gà tươi,xếp cẩn thận vào

sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại

chiếc ghế, thong thả đi đến bên ông họa sĩ.

Tôi chợt nhìn thấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tôi đang đọc dở trên bàn, có lẽ là của cô ấy Tôi vội nhắc :

- Ô, cô còn quên chiếc mùi soa đây này! Để cô gái

khỏi trở lại bàn, tôi với lấy chiếc khăn đưa cho cô gái

Cô ấy mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.

Đến bậu cửa, bỗng nhà họa sĩ già quay lại chụp lấy tay tôi lắc mạnh, giọng thân mật :

- Chào anh Chắc chắn rồi tôi sẽ trở lại Tôi ở với anh

ít hôm được chứ?

Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay ra cho tôi nắm,

tôi cảm nhận cô đang muốn cho tôi cái gì đó chứ không phải là cái bắt tay Cô nhìn thẳng vào mắt tôi

có vẻ bối rối Tôi chợt nghĩ có lẽ những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay

nhìn ta như vậy.

- Chào anh Cô ấy nói.

Theo em, khi xây dựng một văn bản tự sự những việc cơ bản em cần làm là gì?

A Lựa chọn ngôi kể phù hợp

B Xây dựng nhân vật, sự việc

C Xây dựng lời văn, đoạn văn

D Kể chuyện tưởng tượng

Đ Xây dựng thứ tự kể

E Kể chuyện đời thường

? Vì sao phải lựa chọn

ngôi kể phù hợp?

Gợi ý: Để thể hiện ý đồ của tác giả:

muốn làm cho làm cho câu chuyện

sinh động, hấp dẫn mang tính khách quan…chọn ngôi thứ ba; muốn cho

câu chuyện được kể chân thật, diễn tả

cụ thể và sâu sắc diễn biến nội tâm

nhân vật … thì chọn ngôi thứ nhất.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Tìm hiểu thêm về người kể và vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự

- Soạn bài “ Chiếc lược ngà”

- Học bài “ Lặng lẽ Sa Pa” và ôn tập

theo đề cương.