Bài 23. Cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

- Trong các đề bài sau, đề bài nào là nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích?. -Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích là trình bày những nhận xét đánh giá của mình về nhân

Trang 2

- Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?

- Trong các đề bài sau, đề bài nào là nghị luận về tác phẩm

truyện( hoặc đoạn trích)?

A Suy nghĩ về đạo lý của dân tộc: “ Uống nước nhớ nguồn”.

B Đất nước ta có nhiều tấm gương vượt khó học giỏi.Em hãy trình bày một số tấm gương đó và nêu suy nghĩ của mình.

C Phân tích truyện ngắn “ Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.

D Cảm nhận của em về tình bà cháu trong bài thơ “ Bếp lửa” của Bằng Việt.

C.

Trang 3

- Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện và đoạn trích?

-Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích là trình bày những nhận xét đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ

Trang 4

tiết 121: Cách làm bài nghị luận về tác pHẩm truyện

(hoặc đoạn trích)

I Bài học:

1/- Đề bài nghị luận về tác

phẩm truyện và đoạn trích.

Đề 1: Suy nghĩ về thân phận ng ời phụ nữ trong xã hội cũ qua nhân vật Vũ N ơng ở chuyện ng ời con gái Nam X ơng của Nguyễn Dữ

Đề 2: Phân tích diễn biến cốt truyện trong truyện ngắn Làng của Kim Lân

Đề 3: Suy nghĩ về thân phận Thuý Kiều trong đoạn trich Mã Giám Sinh mua Kiều của Nguyễn Du

Đề 4: Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia

đình trong chiến tranh qua truyện ngắn Chiếc l ợc ngà của Nguyễn Quang Sáng

Các đề bài trên đã nêu vấn đề nào về

tác phẩm truyện?

Trang 5

tiết 121 Cách làm bài nghị luận về tác pHẩm truyện

I Bài học:

1) Đề bài nghị luận về tác phẩm

truyện và đoạn trích.

Các từ Suy nghĩ, Phân tích đòi hỏi phải

làm khác nhau nh thế nào?

-Suy nghĩ: xuất phát từ sự cảm thụ, hiểu

của mình để nhận xét, đánh giá tác

phẩm.

- Phân tích: Xuất phát từ cốt truyện

nhân vật để lập luận và sau đó nhận xét

đánh giá tác phẩm.

Trang 6

I Bài học:

1) Đề bài nghị luận về tác phẩm truyện

và đoạn trích.

Vậy đề văn nghị luận về tác phẩm

truyện là bàn về vấn đề gì?

Đề văn nghị luận cú thể yờu cầu bàn về

chủ đề, nhân vật cốt truyện, nghệ thuật

của truyện.

Trang 7

I Bài học:

1) Đề bài nghị luận về tác phẩm

truyện và đoạn trích.

Đề văn nghị luận về tác phẩm truyện

hoặc đoạn trích có thể bàn về chủ đề,

nhân vật cốt truyện, nghệ thuật của

truyện.

2) Các b ớc làm bài nghị luận về tác

phẩm truyện hoặc đoạn trích.

a) Đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn làng của Kim Lân

*) Tìm hiểu đề, tìm ý.

*) Tìm hiểu đề:

-Đề thuộc loại nghị luận về vấn đề gì? Yêu cầu nghị luận? Để làm đ ợc đề bài này phải dựa vào đâu?

*) B ớc 1:Tìm hiểu đề, tìm ý.

-Thể loại: Nghị luận về tác phẩm truyện -Đối t ợng: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai.

- Nội dung: Truyện ngắn Làng của Kim Lân.

*) Tìm ý:

Trang 8

I Bài học:

Đề văn nghị luận về tác phẩm truyện

hoặc đoạn trích có thể bàn về chủ đề,

nhân vật cốt truyện, nghệ thuật của

truyện.

*) Tìm hiểu đề, tìm ý.

*) Tìm hiểu đề:

*B ớc 1:Tìm hiểu đề, tìm ý.

-Thể loại: Nghị luận về tác phẩm truyện -Đối t ợng: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai.

- Nội dung: Truyện ngắn Làng của Kim Lân.

*) Tìm ý:

Cái gì là nét nổi bật nhất ở nhân vật ông Hai? Tình yêu làng, yêu n ớc bộc lộ trong tình huống nào? Tình yêu ấy có

đặc điểm gì ở hoàn cảnh cụ thể?

-Thể loại: Nghị luận về tác phẩm truyện

- Đối t ợng: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai

- Nội dung: Truyện ngắn Làng của Kim Lân

Trang 9

I Bài học:

Bàn về: chủ đề,nhân vật,cốt truyện,

nghệ thuật

*B ớc1: Tìm hiểu đề, tìm ý

* Tìm hiểu đề:

* B ớc 1:Tìm hiểu đề, tìm ý.

*Tìm ý:

+ Tình yêu làng hòa quyện với tình yêu n ớc của nhân vật ông Hai

+ Tình huống: - Tình cờ ông Hai nghe tin làng chợ Dầu của ông trở thành làng Việt gian theo Tây

-Niềm vui của ông Hai nghe tin Làng đ ợc cải chính

-Tình yêu làng, yêu n ớc của ông Hai càng chứng tỏ cuộc kháng chiến chống Pháp là cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện

- Tìm những chi tiết: Cử chỉ, hành động, lời nói của ông Hai chứng tỏ lòng yêu làng, yêu

n ớc

*B ớc 2: Lập dàn ý:

Trang 10

I Bài học:

a) Đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai

trong truyện ngắn làng của Kim Lân

*B ớc 1:Tìm hiểu đề, tìm ý.

* B ớc 2: Lập dàn ý:

a) Mở bài: Giới thiệu tác phẩm nêu ý kiến

đánh giá

b) Thân bài: Nêu luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật

c) Kết bài: Nhận định, đánh giá chung về tác phẩm

Vậy nghị luận về tác phẩm truyện hoặc

đoạn trích có bố cục nh thế nào? Nội dung chính của từng phần?

Bố cục: 3 phần

Trang 11

I Bài học:

B ớc 1:Tìm hiểu đề, tìm ý.

B ớc 2: Lập dàn ý: (3 phần)

-Nêu ý kiến đánh giá

-Nêu các luận điểm chính về nội dung và

nghệ thuật của tác phẩm

-Phân tích chứng minh bằng các luận cứ tiêu

biểu và xác thực

Ghi nhớ 2: Bố cục: 3 phần

-Bài nghị luận về tác phẩm truyện gồm 3 phần:

+ Mở bài: Giới thiệu tác phẩm ( tuỳ theo

yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến

đánh giá sơ bộ của mình

+ Thân bài: Nêu các luận điểm chính về

nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực

+ Kết bài: Nêu nhận định đánh giá chung

của mình về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích

Trang 12

I Bài học:

B ớc 1:Tìm hiểu đề, tìm ý.

B ớc 2: Lập dàn ý:

B ớc 3: Viết bài:

a) Mở bài:

+ Đi từ khái quát đến cụ thể

+ Nêu trực tiếp suy nghĩ của ng ời viết

*) B ớc 3: Viết bài:

Theo em có những cách nào khi làm phần

mở bài?

+ Đi từ khái quát đến cụ thể

+ Nêu trực tiếp suy nghĩ của ng ời viết

Khi viết phần mở bài cần chú ý điều gì?

Chú ý: - Giới thiệu ngắn gọn tác giả, tác

phẩm, xuất xứ

-Nêu đ ợc vấn đề mình sẽ phân tích

b) Thân bài:

Trang 13

I Bài học:

*B ớc 2: Lập dàn ý:

* B ớc 3: Viết bài:

a Mở bài:

b Thân bài:

Khi triển khai đoạn văn thì luận điểm th ờng đứng ở vị trí nào?

Khi viết phần thõn bài cần trỡnh bày bao nhiờu đoạn văn ?Cú những cỏch trỡnh bày đoạn văn nào?

+ Diễn dịch ( suy diễn)

+ T ơng phản, đối lập

+ T ơng đồng

+ Quy nạp

Luận điểm

đầu đoạn  diễn dịch

cuôí đoạn  quy nạp

Trang 14

I Bài học:

2) Các b ớc làm bài nghị luận về tác phẩm

truyện hoặc đoạn trích.

* B ớc 2: Lập dàn ý:

* B ớc 3: Viết bài:

a) Mở bài:

b) Thân bài:

Trong qúa trình triển khai luận điểm, luận

cứ ng ời viết cần chú ý điều gì?

Yêu cầu giữa các đoạn trong phần thân bài với nhau và với phần mở bài là gì?

Thân bài phải có sự liên kết với mở bài, các

đoạn có sự liên kết mạch lạc, tự nhiên

*) L u ý: Trong qúa trình triển khai các luận

điểm, luận cứ, cần thể hiện sự cảm thụ và ý kiến riêng của ng ời viết về tác phẩm

- Chú ý cách lập luận, dẫn chứng, lí lẽ, liên kết, từ ngữ chuyển tiếp giữa các phần, các

đoạn

- Cú từ liờn kết với mở bài

+ Diễn dịch ( suy diễn)

+ T ơng phản, đối lập

+ T ơng đồng

+ Quy nạp

Luận điểm

đầu đoạn  diễn dịch

cuôí đoạn  quy nạp

Luận điểm

Trang 15

I Bài học:

2) Các b ớc làm bài nghị luận về tác phẩm

truyện hoặc đoạn trích.

*) B ớc1:Tìm hiểu đề, tìm ý.

*) B ớc 2: Lập dàn ý:

a) Mở bài:

b) Thân bài:

c) Kết bài:

*)Kết bài:

Liên kết với phần thân bài

Hô ứng với mở bài

*) B ớc 4: Đọc lại bài và sửa chữa. Từ việc tìm hiểu trên em rút ra cách làm bài

nghị luận tác phẩm truyện hoặc đoạn trích?

Khi viết phần kết bài em cần chỳ ý điều gỡ?

- Liên kết với phần thân bài

- Hô ứng với mở bài

*Ghi nhớ: (sgk-68)

Trang 16

I Bài học:

*) B ớc 1:Tìm hiểu đề, tìm ý.

*) B ớc 2: Lập dàn ý:

a) Mở bài:

II LUYỆN TẬP:

b) Thân bài:

c) Kết bài:

*) B ớc 4: Đọc lại bài và sửa chữa

Trang 17

II Luyện tập:

Bài tập :

Một bạn dự định viết hai đoạn văn phân tích nhân vật ông

Hai với hai luận điểm sau:

LĐ 1: Ông Hai nhớ Làng.

LĐ 2: Ông luôn theo dõi tin tức kháng chiến.

Hãy giúp bạn viết những câu mở đoạn sao cho chúng có

sự liên kết với nhau chặt chẽ.

* Gợi ý:

- Câu mở đầu đoạn 1:

+ Trước hết, tình yêu làng của ông được bộc lộ trong nỗi nhớ

quê.

+ Phải tản cư đi kháng chiến, ông Hai đau đáu nỗi nhớ quê.

- Câu mở đầu đoạn 2:

+ Càng nhớ làng bao nhiêu, ông càng háo hức ngóng chờ tin

thắng trận bấy nhiêu.

+ Dù không được trực tiếp ở lại quê hương tham gia đấu

tranh nhưng ông luôn theo dõi tin tức kháng chiến.

Trang 18

Bài cũ :

- Xem lại lý thuyết và các bài tập

Bài mới : Tiết 122 : Luyện tập cách làm bài văn nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích):

+ Mục I : Chuẩn bị ở nhà : SGK / Tr.68

+ Mục II: Dựa vào các câu hỏi gợi ý SGK/Tr.69 để xây dựng dàn ý

tiÕt 121: C¸ch lµm bµi nghÞ luËn vÒ t¸c pHÈm truyÖn

(hoÆc ®o¹n trÝch)

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	757,5 KB