Bài 23. Cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích  * Đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn “Làng” của Kim Lân Em hãy cho biết các bước khi làm một bài

Trang 2

Em hãy cho biết thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)? Các yêu cầu đối với bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?

Trang 3

Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) là trình bày những nhận xét, đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật của một tác phẩm cụ thể

Những nhận xét đánh giá về truyện phải xuất phát từ ý nghĩa của cốt truyện, tính cách số phận của nhân vật và nghệ thuật trong tác phẩm được người viết phát hiện và khái quát.

Các nhận xét, đánh giá về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) trong bài nghị luận phải rõ ràng, đúng đắn có luận cứ và lập luận thuyết phục.

Bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) cần

có bố cục mạch lạc, có lời văn chuẩn xác, gợi cảm.

Trang 4

 I Đề bài nghị luận về tác phẩm

truyện (hoặc đoạn trích):

Đề 1 Giá trị nhân đạo là giá trị lớn nhất trong “Truyện

Kiều” của Nguyễn Du Hãy phân tích để làm rõ.

Đề 2. Phân tích diễn biến cốt truyện trong truyện ngắn

“Làng” của Kim Lân

Đề 3. Suy nghĩ về thân phận Thúy Kiều trong đoạn

trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”, trích “Truyện Kiều”

của Nguyễn Du.

Đề 4. Đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh

qua truyện ngắn “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang

Sáng

Các đề bài trên yêu cầu nghị luận

về vấn về gì ?

Em hãy tìm các từ ngữ nêu yêu cầu nghị luận của các đề văn trên ?

Phân tích Suy nghĩ

Giá trị nhân đạo

diễn biến cốt truyện

thân phận Thúy Kiều

Đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh

Các từ “Suy nghĩ”, “phân tích” trong đề bài đòi hỏi bài làm phải khác nhau như thế nào?

Phân tích

Đề 4 không đưa ra yêu cầu (mệnh lệnh) cụ thể (phân tích hay nêu suy nghĩ), dạng đề bài này có tính chất

mở, đòi hỏi người viết phải tự vận dụng tổng hợp các thao tác sao cho có hiệu quả nhất.

Trang 5

Phân tích là xuất phát từ tác phẩm (cốt truyện, nhân vật, sự việc, tình tiết) để lập luận và sau đó là nhận xét, đánh giá tác phẩm.

Trang 6

I Đề bài nghị luận về tác phẩm

truyện (hoặc đoạn trích)

Vậy theo em có mấy dạng đề nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) đó là những dạng nào? Nội dung nghị luận có thể là những vấn đề gì của tác phẩm?

Có hai dạng : Có mệnh lệnh ( phân tích, suy nghĩ, …) và không có mệnh lệnh

Nội dung: Có thể bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật …

Trang 8

I Đề bài nghị luận về tác phẩm truyện ( hoặc

đoạn trích )

 II Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm

truyện ( hoặc đoạn trích )

 * Đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai

trong truyện ngắn “Làng” của Kim Lân

Em hãy cho biết các bước khi làm một bài văn nói chung và bài văn nghị luận nói riêng?

Gồm 4 bước: Tìm hiểu đề, tìm ý

Lập dàn bài Viết bài

Đọc lại bài viết và sửa chữa

Trang 9

II Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm

* Đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai

1 Tìm hiểu đề, tìm ý:

a Tìm hiểu đề:

Đề bài thuộc thể loại nào ? Dạng đề cụ thể ?

 - Thể loại: nghị luận

 - Dạng đề mệnh lệnh: suy nghĩ

Đối tượng nghị luận ở đây

là ai ? Nhân vật trong tác phẩm nào ?

 - Đối tượng: nhân vật ông Hai trong truyện ngắn

Trang 10

ở nhân vật ông Hai?

Ông Hai có tình yêu làng, yêu nước tha thiết gắn bó

Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai được bộc lộ trong những tình huống đặc sắc nào ?

Chi tiết khi đi tản cư ông luôn nhớ tới làng

Theo dõi tin tức của làng trong kháng chiến

Tâm trạng khi nghe tin đồn làng theo giặc

Niềm vui khi nghe tin đồn được cải chính

Trang 11

Nét mới trong đời sống tâm hồn của người nông dân thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp

Có hai dạng: Có mệnh lệnh (phân tích, suy nghĩ, …) và

Trang 12

ấy ?

Các tình huống bộc lộ tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai

Các chi tiết nghệ thuật: tâm trạng, lời nói, cử chỉ, hành động của ông thể hiện khi ông nghe tin đồn làng mình theo giặc và khi nghe tin làng được cải chính

Trang 13

- Phẩm chất nổi bật của ông Hai?

- Các chi tiết về nghệ thuật?

Như vậy ở phần tìm ý chúng ta cần phải làm gì?

Trang 14

 - Phẩm chất nổi bật của ông Hai?

 - Các chi tiết về nghệ thuật?

không có mệnh lệnh

Nội dung: Có thể bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyện,

nghệ thuật …

Trang 15

* Đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện

ngắn “Làng” của Kim Lân

- Phẩm chất nổi bật của ông Hai?

Giới thiệu truyện ngắn “Làng”

và nhân vật ông Hai – nhân vật chính của tác phẩm, một trong những nhân vật thành công bậc nhất của văn học thời kì kháng chiến chống Pháp

Theo em phần mở bài nêu yêu cầu gì ?

Giới thiệu tác phẩm (tùy theo yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình

Trang 16

- Thể loại: nghị luận

- Dạng đề mệnh lệnh: suy nghĩ

- Đối tượng: nhân vật ông Hai trong truyện ngắn “Làng”

b Tìm ý: - Phẩm chất nổi bật của ông Hai?

Có hai dạng: Có mệnh lệnh và không có mệnh lệnh

nghệ thuật …

2 Lập dàn bài:

a Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm (tùy theo yêu cầu cụ

thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình

 b Thân bài:

b Thân bài:

Triển khai các nhận định về tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai và nghệ thuật đặc sắc của nhà văn.

- Tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai là tình cảm nổi bật xuyên suốt toàn truyện:

+ Chi tiết đi tản cư nhớ làng.

+ Theo dõi tin tức kháng chiến.

+ Tâm trạng khi nghe tin đồn làng Chợ Dầu theo Tây.

+ Niềm vui khi tin đồn được cải chính.

-Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

+ Chọn tình huống tin đồn thất thiệt

để thể hiện nhân vật.

+ Các chi tiết miêu tả nhân vật.

+ Các hình thức trần thuật (đối thoại, độc thoại, )

Phần thân bài tác giả triển khai mấy nhận định? Đó là những nhận định nào?

Trang 17

nghệ thuật …

b Thân bài:

Triển khai các nhận định về tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai và nghệ thuật đặc sắc của nhà văn.

Vậy em hãy chỉ ra luận điểm chính được triển khai nhận định về nội dung ?

Trang 18

Để chứng minh cho luận điểm chính về nội dung, tác giả đưa ra những luận điểm phụ nào?

Trang 19

Hãy nhận định những thành công về nghệ thuật xây dựng nhân vật của tác phẩm?

Trang 20

truyện (hoặc đoạn trích)

Trang 21

Để làm sáng tỏ các luận điểm trên tác giả đã

sử dụng phương pháp lập luận nào ?

Chứng minh, phân tích bằng các luận cứ

Em có nhận xét gì

về các luận cứ được triển khai trong phần thân bài ?

Các luận cứ tiêu biểu và xác thực

Vậy, theo em phần thân bài của bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) chúng ta cần phải làm gì?

Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận

cứ tiêu biểu và xác thực

Trang 22

nghệ thuật …

b Thân bài:  Nêu các luận điểm chính về nội dung và

nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng

các luận cứ tiêu biểu và xác thực

a Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm (tùy theo yêu cầu cụ thể của

đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình

Trang 23

II Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm truyện

(hoặc đoạn trích )

* Đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn “Làng”

của Kim Lân

Nội dung: Có thể bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật …

b Thân bài: Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của

tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và

xác thực

a Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm (tùy theo yêu cầu cụ thể của

đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình

 c Kết bài:

c Kết bài:

Sức hấp dẫn của hình tượng nhân vật Thành công của nhà văn khi xây dựng nhân vật ông Hai

Quan sát phần kết bài cho biết phần kết bài nêu nhiệm vụ

gì ?

Nhận định đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Định dạng
Số trang	42
Dung lượng	2,82 MB