Bài 24. Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích?. Hãy nêu những yêu cầu cần đạt đ ợc trong bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích?. - Nghị luận về tác phẩm truyện hoặ

đến dự giờ Ngữ Văn

lớp 9A 4

GV: Nguyễn Thị Mai Dung

TrườngưTHCSưCửaưông

Kiểm tra bài cũ

? Thế nào là nghị luận về tác phẩm

truyện hoặc đoạn trích ? Hãy nêu những yêu cầu cần đạt đ ợc trong bài nghị luận

về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích ?

- Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn

trích) là trình bày những nhận xét đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ

thuật của một tác phẩm cụ thể.

- Những nhận xét đánh giá về truyện phải xuất phát từ ý nghĩa của cốt truyện, tích cách, số

phận của nhân vật và nghệ thuật trong tác phẩm

đ ợc ng ời viết phát hiện và khái quát

- Các nhận xét, đánh giá về tác phẩm

truyện( hoăch đoạn trích) trong bài nghị luận

phải rõ ràng, đúng đắn, có luận cứ và lập luận thuyết phục

- Bài nghị luận về tác phẩm truyện( hoặc đoạn trích) cần có bố cục mạch lạc, có lời văn chuẩn xác,

TiÕt 124

I- Tìm hiểu bài nghị

luận về một bài

thơ, đoạn thơ

1 Bài tập: (SGK/

77-78)

a) Vấn đề nghị

luận:

2 Nhận xét

b) Hệ thống luận

điểm

Văn bản “Khát vọng

hoà nhập, dâng

hiến cho đời”

Hình ảnh mùa xuân rạo rực của thiên nhiên,

đất n ớc trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của

Luận điểm 2 Luận điểm 1

Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều tầng ý

nghĩa

.

Hình ảnh mùa xuân và tình cảm thiết tha của Thanh Hải trong bài thơ

“Mùa xuân nho nhỏ”

Vấn đề nghị luận

Luận điểm 32

Hình ảnh một mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng đ ợc hoà nhập,

đ ợc dâng hiến.

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ Tiết

124

Hoạt động nhóm

Nhóm

1

Nhóm 3

Nhóm 2

ưưưHìnhưảnhưmùaư

xuânưtrongưbàiư

thơưcủaưThanhưHảiư

mangưnhiềuưtầngư

nghĩa

Hìnhưảnhưmùaư

xuânưrạoưrựcưcủaư

thiênưnhiên,ưđấtưnướcư

trongưcảmưxúcưthiếtư

tha,ưtrìuưmếnưcủaư

nhàưthơ.

Hìnhưảnhưmộtư

mùaưxuânưnhoư

nhỏưthểưhiệnưkhátư vọngưđượcưhoàư

nhập,ưđượcưdângư hiến

+ Hình ảnh mùa

xuân của thiên

nhiên +

Hình ảnh mùa xuân

của đất n ớc trong

lao động và chiến

đấu

+ Nguyện ớc làm

một mùa xuân nho

nhỏ

+ Hình ảnh : dòng sông xanh, hoa tím biếc,

lộc…

+ Âm thanh: tiếng chim chiền chiện lảnh lót

vang trời + Ngôn từ: tha thiết, trìu mến của nhà thơ

trong lời kêu, giọng hỏi

+ T thế: Tôi đ a tay tôi hứng

+ Câu thơ, hình

ảnh thơ đặc sắc + Cảm xúc, giọng

điệu trữ tình + Sự láy lại các hình ảnh của mùa xuân

Xác định luận cứ trong các luận điểm

xuânưtrongưbàiư

thơưcủaưThanhưHảiư

mangưnhiềuưtầngư

nghĩa

Hìnhưảnhưmùaư

xuânưrạoưrựcưcủaư

thiênưnhiên,ưđấtưnướcư

trongưcảmưxúcưthiếtư

tha,ưtrìuưmếnưcủaư

nhàưthơ.

Hìnhưảnhưmộtư

mùaưxuânưnhoư

nhỏưthểưhiệnưkhátư

vọngưđượcưhoàư

nhập,ưđượcưdângư

hiến

+ Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên + Hình ảnh mùa xuân

của đất n ớc trong

lao động và chiến

đấu

+ Nguyện ớc làm một mùa xuân nho nhỏ

+ Hình ảnh : dòng sông xanh, hoa tím biếc,

lộc…

+ Âm thanh: tiếng chim chiền chiện lảnh lót

vang trời + Giọng điệu: tha thiết, trìu mến của nhà thơ

trong lời kêu, giọng hỏi

+ T thế: Tôi đ a tay tôi hứng

+ Câu thơ, hình

ảnh thơ đặc sắc

+ Cảm xúc, giọng

điệu trữ tình

+ Sự láy lại các hình ảnh của mùa xuân

Em có nhận xét gì về các luận cứ mà tác giả đ a ra ?

Luận cứ

là:

Các câu thơ, hình ảnh thơ đặc sắc

Giọng điệu và kết cấu bài thơ

Nội dung Nghệ thuật

- Ng ời viết đã trình bày

những cảm nghĩ, đánh giá

bằng thái độ tin yêu, bằng

tình cảm thiết tha trìu

mến.

- Lời văn toát lên những rung

động tr ớc sự đặc sắc của

các hình ảnh, giọng điệu,

sự đồng cảm với nhà thơ

Thanh Hải.

I- Tìm hiểu bài nghị

luận về một bài

thơ, đoạn thơ

1 Bài tập: (SGK/

77-78)

a) Vấn đề nghị

luận

2 Nhận xét

b) Hệ thống luận

điểm

Văn bản “Khát vọng

hoà nhập, dâng

hiến cho đời”

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Tiết 124

c) Bố cục

1- Mở bài : Từ đầu đến “đáng

trân trọng”

( Giới thiệu bài thơ, b ớc đầu đánh giá, khái quát cảm xúc)

2- Thân bài : Tiếp theo đến “là sự

láy lại các hình ảnh ấy của mùa

xuân”

( Triển khai các luận điểm bằng cách trình bày sự cảm nhận, đánh giá cụ thể những đặc sắc nổi bật về nội dung, nghệ thuật của bài thơ )

3- Kết bài : Phần còn lại

( Khái quát giá trị, ý nghĩa bài thơ

“Mùa xuân nho nhỏ” )

d ) Cách diễn

đạt

? Em có nhận xét gì về bố cục của văn

bản ?

? Em hãy nhận xét cách diễn đạt trong từng đoạn của văn bản ?

+ Bố cục chặt chẽ, có đầy đủ các

phần

thông th ờng của một bài nghị

luận

+ Giữa các phần có sự liên kết tự

nhiên

về ý và về diễn đạt.

 Nghị luận về một đoạn thơ,

bài thơ là trình bày, nhận xét,

đánh giá của mình về nội dung

và nghệ thuật của đoạn thơ, bài

thơ ấy.

 Bài nghị luận cần phân tích các yếu tố ngôn từ, giọng điệu, hình

ảnh…để có những nhận xét, đánh giá cụ thể, xác đáng.

 Bố cục rõ ràng, mạnh lạc; lời văn gợi cảm, thể hiện rung động chân

thành của ng ời viết

Thế nào là nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ?

Hãy nêu yêu cầu đối với một bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ?

I- Tìm hiểu bài nghị

luận về một bài

thơ, đoạn thơ

1 Bài tập: (SGK/

77-78)

a) Vấn đề nghị

luận:

2 Nhận xét

b) Hệ thống luận

điểm

Văn bản “Khát vọng

hoà nhập, dâng

hiến cho đời”

124

c) Bố

cục

d) Diễn

đạt

3 Ghi nhớ: SGK/

78

II- Luyện tập:

ưưư Ngoài các luận điểm đã nêu về hình ảnh mùa

xuân trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” ở văn bản trên, hãy suy nghĩ và nêu thêm các luận điểm khác nữa

về bài thơ đặc sắc này

đối, mở đầu là mùa xuân đất

n ớc, kết thúc lại là một giai

điệu dân ca.

thơ chân thành tha thiết.

+ Ước nguyện sống hoà nhập của Thanh Hải.

Có thể bổ sung thêm một số

luận điểm sau:

2

3

6

5 4

PhÇn th ëng cña b¹n lµ

mét trµng

ph¸o tay !

Điền vào chỗ trống hoàn thành khái niệm sau:

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là… trình bày nhận xét, đánh giá của mình về nội dung và nghệ thuật

của đoạn thơ, bài thơ ấy

MÊt l ît råi

b¹n ¬i !

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là làm công việc gì?

a.Tìm cách để nhanh chóng học thuộc lòng bài

thơ, đoạn thơ

b.Tập luyện niều lần nhằm đọc thật diễn cảm bài thơ, đoạn thơ

c Nhận xét, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của

đoạn thơ, bài thơ

d.Nêu ý kiến của nhiều ng ời khác nhau về đoạn

thơ, bài thơ

c

? Dòng nào sau đây không phù hợp với yêu cầu của bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

a/ Trình bày những cảm nhận, đánh giá

về cái hay,cái đẹp của đoạn thơ, bài thơ.

b/ Căn cứ vào đặc điểm ngoại hình,

ngôn ngữ, tâm lí, hành động của nhân vật để phân tích.

c/ Bám sát ngôn từ, hình ảnh, giọng

điệu…để cảm nhận đánh giá tình cảm, cảm xúc của tác giả.

d/ Bố cục mạch lạc, lời văn gợi cảm, thể

hiện sự chân thành của ng ời viết

b

Kể tên các thể loại nghị luận mà

em đã học ?

Nghị luận về một sự vật, hiện t ợng

đời sống.

Nghị luận về một vấn đề t t ởng,

đạo lí.

Nghị luận về tác phẩm

truyện( hoặc đoạn trích).

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Dập dìu tài tử giai nhân, Ngựa xe nh n ớc áo quần nh

nêm.

Ngổn ngang gò đống kéo lên,

Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay.

Tà tà bóng ngả về tây, Chị em thơ thẩn dan tay ra về.

B ớc dần theo ngọn tiểu khê,

Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh

Nao nao dòng n ớc uốn quanh,

Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh

Ngày xuân con én đ a thoi,

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu

m ơi

Cỏ non xanh tận chân trời,

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

Thanh minh trong tiết tháng ba

Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh.

Gần xa nô nức yến anh, Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.

Cảnh ngày xuân

(trích Truyện Kiều của Nguyễn Du)

a)ưNếuưyêuưcầuưtrìnhư bàyưcảmưnhậnưcủaưemư vềưđoạnưthơưtrên,ưemư dựưđịnhưtrìnhưbàyưư bàiưviếtưbằngưmấyư

luậnưđiểmư?

b)ưTheoưdõiưưbốnưcâuư

đầuưđoạnưthơưưtìmư cácưluậnưcứưlàmưsángưtỏư luậnưđiểmưsau:ư“Bốn

câu đầu đoạn thơ là một bức tranh mùa xuân t ơi đẹp”.

Bài tâp thêm:

- Thuéc ghi nhí SGK/78

- Hoµn thµnh bµi tËp trong s¸ch bµi t©p

- ChuÈn bÞ bµi :

“C¸ch lµm bµi nghÞ luËn vÒ mét ®o¹n th¬, bµi th¬”

+ ¤n c¸c b íc lµm bµi v¨n nghÞ luËn.

+ ¤n bµi th¬ “Quª h ¬ng”- TÕ Hanh.

H íng dÉn vÒ nhµ

KÝnh chóc c¸c thÇy c« m¹nh

khoÎ.