Bài 25. Nghĩa tường minh và hàm ý (tiếp theo)

Bài 25. Nghĩa tường minh và hàm ý (tiếp theo) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tấ...

Trang 1

Thø N¨m, Ngµy 08 th¸ng 02 n¨m 2007

Trang 2

1 Hàm ý là phần thông báo:

A Trái ng ợc với nghĩa t ờng minh.

B Cùng một nội dung với nghĩa t ờng minh.

Kiểm tra bài cũ

Trả lời các câu sau bằng cách chọn câu trả lời đúng.

C Không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.

D Đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.

2 Khi nào ng ời ta dùng hàm ý ?

A Khi không muốn nói thẳng.

B Muốn ng ời nghe không hiểu.

C Muốn gây sự chú ý.

D Muốn chấm dứt cuộc thoại.

Trang 3

Kiểm tra bài cũ

Trả lời các câu sau bằng cách khoanh tròn vào chữ cái tr ớc câu trả lời đúng

3 Trong lời nói hàng ngày:

A tất cả các câu đều có hàm ý.

B không có câu nào có hàm ý.

C có câu có, có câu không có hàm ý.

D hàm ý đ ợc nhiều ng ời dùng.

Trang 4

Bài tập: Cho tình huống sau :

A: - Tối đi nghe ca nhạc với mình đi B: - Tối mình đi học thêm tiếng Anh A: - Đành vậy

(?) Đoạn hội thoại trên có câu nào chứa hàm ý? Hàm ý đó là gì ?

Trang 5

Bµi tËp: Cho t×nh huèng sau :

A: - Tèi ®i nghe ca nh¹c víi m×nh ®i.

Trang 6

Bµi tËp: Cho t×nh huèng sau:

A: - Tèi ®i nghe ca nh¹c víi m×nh ®i B: - Tèi m×nh ®i häc thªm tiÕng Anh ( Hµm ý tõ chèi )

A: - §µnh vËy.

( Ng êi nghe hiÓu hµm ý cña ng êi nãi)

Trang 7

Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn đối thoại sau ?

Lan: Bình ơi ! Tối nay chúng mình đi xem ca nhạc đi

Bình: Tiếc quá ! Tối nay mình phải đi đón bà ngoaị ở quê ra Lan: Thế thì chủ nhật chúng mình đi xem vậy!

Bình: ừ, thế cũng đ ợc.

Trang 8

TiÕt 128

( TiÕp theo)

Trang 9

TiÕt 128.Tu n 28 Tu n 28 ần 28 ần 28

NghÜa t êng minh vµ hµm ý (tiÕp theo)

1 o n trích: Đoạn trích: ạn trích:

(SGK)

I I U KI N S D NG ĐIỀU KIỆN SỬ DỤNG ỀU KIỆN SỬ DỤNG ỆN SỬ DỤNG Ử DỤNG ỤNG

I I U KI N S D NG ĐIỀU KIỆN SỬ DỤNG ỀU KIỆN SỬ DỤNG ỆN SỬ DỤNG Ử DỤNG ỤNG HÀM Ý

Trang 10

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

Chị Dậu vừa nói vừa mếu:

- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này

nữa thôi U không muốn ăn tranh của con Con cứ ăn thật no, không

phải nh ờng nhịn cho u

Cái Tí ch a hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống:

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?

Điểm thêm một giây nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: ” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài

Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống nh sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và oà lên khóc:

- U bán con thật đấy ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u đừng

đem bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con.

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

(?) Nêu hàm ý của những câu in đậm

Trang 11

- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi

( Sau bữa ăn này, con không còn đ ợc ở nhà với thầy mẹ và các em nữa Mẹ đã bán

con.)

U không muốn ăn tranh của con Con cứ ăn thật no, không phải nh ờng nhịn cho u

Điểm thêm một giây nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:“giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: ” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

CáiTí nghe nói giãy nảy, giống nh sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và oà lên khóc:

- U bán con thật đấy ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u đừng đem bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con.

(?) Nêu hàm ý của những câu in đậm

Trang 12

NGỮ v Ă n

Tìm hiểu hàm ý của các lời thoại sau:

Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128

Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp theo)

I Điều kiện sử dụng hàm ý

- Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi.

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

Con không đ

ợc ở nhà với thầy u U phải bán con

U đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài

Trang 13

- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi

con.)

( Mẹ đã bán con cho nhà cụ nghị thôn Đoài.)

- U bán con thật đấy ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u đừng đem bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con

(?) Vì sao chị Dậu không dám nói thẳng với con mà phải sử dụng hàm ý?

Trang 14

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi

con.)

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

( Mẹ đã bán con cho nhà cụ nghị thôn Đoài.)

- U bán con thật đấy ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u đừng đem bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con.

=> Chị Dậu không nói thẳng với con vì đây là một sự

thật sẽ khiến cả hai mẹ con phải đau lòng.

Trang 15

1 Đoạn trích (SGK)

2 Nhận xét:

?Cả hai lời nói của

chị Dậu (in đậm) có

điểm chung gì?

- Hai lời nói in đậm đều chứa hàm ý.

?Hàm ý trong câu nói nào của

chị Dậu rõ hơn?

-Hàm ý ở câu 2 rõ hơn.

TiÕt 128

Ngô Tất Tố

I §iỊu kiƯn sư dơng hµm ý

Trang 16

TiÕt 128

1 Đoạn trích: ạn trích: o n trích : (SGK)

2 Nhận xét:

? Vì sao chị Dậu phải nói rõ hơn như vậy?

Vì cái Tí không hiểu được câu nói thứ nhất, nên nó mới hỏi lại mẹ: “Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?”

? Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy cái Tí đã hiểu hàm ý trong câu nói của mẹ?

Sự “giãy nảy” và câu nói trong tiếng khóc của cái

Tí: “U bán con thật đấy ư?” chứng tỏ Tí đã hiểu ý mẹ.

Trang 17

TiÕt 139.Tu n 28 ần 28

* Ghi nhớ: (SGK - trang 91)

TiÕt 128

Trang 18

Ngữ văn

Ngữ văn

* Ghi nhớ: (SGK - trang 91)

Để sử dụng hàm ý, cần có hai điều kiện sau đây:

- Ng ời nói (ng ời viết) có ý thức đ a hàm ý vào câu nói.

- Ng ời nghe (ng ời đọc) có năng lực giải đoán hàm ý.

Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128

Trang 20

Bài tập:

Câu sau sử dụng hàm ý Em hiểu hàm ý đó là gì?

- Trời sắp m a rồi đấy!

* L u ý:

nhau tuỳ thuộc vào tình huống cụ thể.

- Chỉ sử dụng hàm ý khi cần thiết, tránh gây khó hiểu cho ng ời nghe (ng ời đọc).

Trang 21

Bµi 25 – TiÕt 128 TiÕt 128

Trang 22

Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128

II Luyện tập

2 Bài tập 2: Hàm ý của câu in đậm d ới đây là gì ? Vì sao em bé không nói thẳng đ ợc mà phải sử dụng hàm ý ? Việc sử dụng hàm ý có thành công không ? Vì sao ?

Nó nhìn dáo dác một lúc rồi kêu lên:

- Cơm sôi rồi, chắt n ớc giùm cái ! – Tiết 128 Nó cũng lại nói trổng

Tôi lên tiếng mở đ ờng cho nó:

- Cháu phải gọi “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:Ba chắt n ớc giùm con” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:, phải nói nh vậy

Nó nh không để ý đến câu nói của tôi, nó lại kêu lên:

- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ !

Anh Sáu vẫn ngồi im [ …] ]

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

Trang 23

Bµi 25 – TiÕt 128 TiÕt 128

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý

Trang 24

Tiết 129 Tuaàn 28

II Luyện tập

Bài tập 1:

Bài tập 2:

Bài tập 3 Bài tập 3 :

Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông so

sánh “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:hy vọng” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: với “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:con đ ờng” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: trong các

câu sau:

Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hy vọng thì

không thể nói đâu là thực đâu là h cũng

giống nh những con đ ờng trên mặt đất; kỳ

Tuy hy voùng chửa theồ noựi laứ

thửùc hay hử, nhửng neỏu coỏ gaộng

thửùc hieọn thỡ coự theồ ủaùt ủửụùc.

Trang 25

Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128

các đoạn đối thoại giữa em bé với những ng ời ở trên mây và sóng

(trong bài Mây và sóng của Ta-go) “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: ” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

Trang 26

Mây và sóng

Mẹ ơi, trên mây có ng ời gọi con:

“giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà Bọn tớ chơi với bình minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc.” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

Con hỏi: Nh ng làm thế nào mình lên đó đ ợc? “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: ” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

Họ đáp: Hãy đến nơi tận cùng trái đất, đ a tay lên trời, cậu sẽ đ ợc “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

nhấc bổng lên tận tầng mây ” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

“giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: Mẹ mình đang đợi ở nhà -con bảo - Làm thế nào có thể rời mẹ Mẹ mình đang đợi ở nhà -con bảo - Làm thế nào có thể rời mẹ ” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: ” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa: “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

mà đến đ ợc?” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

Thế là họ mỉm c ời bay đi.

Nh ng con biết có trò chơi thú vị hơn, mẹ ạ.

Con là mây và mẹ sẽ là trăng.

Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh

thẳm.

(Ta-go)

Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128

Trang 27

Mẩu chuyện vui

NHầM

Một anh sờ lên cổ áo, thấy con rận, sợ ng ời ta c

ời vội vàng hất nó xuống đất nói:

- T ởng là con rận, hoá ra không phải.

Có ng ời cúi xuống đất cố tình tìm đ ợc con rận nhặt lên:

- T ởng là không phải, hoá ra con rận

(Truyện c ời dân gian Việt Nam )

Tiết 128

- T ởng là con rận, hoá ra không phải

- T ởng là không phải, hoá ra con rận

Mình không

ở bẩn làm gì

có rận !

T ởng là không bẩn, thế mà có

rận !

Trang 28

Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128

- Thế hai anh là bạn của chú Cuội à?

- Chào em, trông em nh Hằng Nga

- Anh cứ t ởng em là ng ời ỏ Cung quảng mới xuống.

- Thế hai anh là bạn của chú Cuội à ?

Trông em thật

là xinh đẹp !

Em đẹp nh Hằng Nga !

Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128

Trang 29

Bµi tËp viÕt ®o¹n:

Trang 30

Sơ đồ kiến thức bài học

Điều kiện sử dụng hàm ý

Trang 31

Sơ đồ kiến thức bài học

Điều kiện sử dụng hàm ý

Ng ời nghe (ng ời đọc)

Ng ời nói (ng ời viết)

Có ý thức đ a hàm ý Có ý thức cộng tác,

có năng lực giải đoán

Trang 32

Bµi 25 – TiÕt 128 TiÕt 128

Trang 33

¬n c¸c thÇy c« gi¸o

vµ

c¸c em häc sinh

Định dạng
Số trang	33
Dung lượng	1,63 MB