Bài 25. Nghĩa tường minh và hàm ý (tiếp theo)

Trong tr ường hợp này, Vì sao chị Dậu lại không nói thẳng với con mà phải dùng hàm ý?. Hàm ý trong câu nói nào của chị Dậu rõ hơn?. Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy cái Tí đã hiểu

KIỂM TRA BÀI CŨ

- Đọc ví dụ sau và cho biết ý của A và B trong trường hợp sau là gì?

A: Nè B, mình có hai vế xem nhạc tối nay? B: Mình chưa chuẩn bị xong bài theo yêu

cầu của cô.

Tiết 128

NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

(- TT -) I/ Điều kiện sử dụng hàm ý:

VD: SGK/90

- Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi.

Nêu hàm ý của câu in đậm s ố 1 SGK Trong

tr ường hợp này, Vì sao chị Dậu lại không nói thẳng với con mà phải dùng hàm ý?

 Hàm ý: Sau bữa ăn này con không còn được ăn ở nhà với thầy

mẹ và các em nữa

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

Hàm ý trong câu nói nào của chị Dậu rõ hơn? C âu nói mang hàm ý gì? Vì sao chị Dậu lại phải nói rõ hơn như vậy? Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy cái Tí đã hiểu hàm ý trong câu nói của mẹ?

 Hàm ý: U đã bán con cho nhà cụ

dụng một hàm ý cần có những điều kiện nào?

- Tí đã hiểu hàm ý: giãy nảy, òa lên

khóc, hỏi “U bán con thật đấy ư?”

NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

(- TT -)

I/ Điều kiện sử dụng hàm ý:

Để sử dụng một hàm ý cần có 2 điều kiện:

- Người nói (người viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói.

- Người nghe (người đọc) có năng lực giải đoán hàm ý.

HS đọc bài tập 2 SGK, hàm ý trong câu in đậm: “Cơm sôi rồi nhão bây giờ” là gì? Vì sao em bé không nói thẳng mà phải

dùng hàm ý? Việc sử dụng hàm ý có thành công không? Vì

sao?

Nó nhìn dáo dác một lúc rồi kêu lên:

- Cơm sôi rồi, chắt nước dùm cái! – Nó cũng lại nói trổng.

Tôi lên tiếng mở đường cho nó:

- Cháu phải gọi “Ba chắt nước dùm con”, phải nói như vậy.

Nó như không để ý đến câu nói của tôi, nó lại kêu lên:

- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ!

Anh Sáu vẫn ngồi im […]

=> Hàm ý: Chắt nước dùm để cơm khỏi nhão.

II/ Luyện tập:

Bài 1: Chỉ ra người nói, người nghe trong các bài tập sau, xác định hàm ý trong các câu nói đó Chỉ ra chi tiết chứng tỏ người nghe hiểu hàm ý của người nói:

a) Câu: “ Chè đã ngấm nước rồi đấy ”.

- Người nói: anh thanh niên, người nghe là cô gái

và ông họa sĩ

- Hàm ý của câu là : “Mời bác và cô vào uống nước”.

- Hai người nghe đều hiểu hàm ý đó, chi tiết “Ông theo liền anh thanh niên vào nhà ” và “ngồi

xuống ghế”.

NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

(- TT -)

I/ Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Người nói (người viết) có ý thức đưa

vào câu nói.

- Người nghe (người đọc) có năng

lức giải đoán hàm ý.

II/ Luyện tập:

Bài 1: Chỉ ra người nói, người nghe

trong các bài tập sau, xác định

hàm ý trong các câu nói đó Chỉ ra

chi tiết chứng tỏ người nghe hiểu

hàm ý của người nói:

b) Câu: “Chúng tôi cần phải bán những thứ này đi để ”

- Người nói là anh Tấn, người nghe là nàng Tây Thi đậu phụ.

- Hàm ý của câu: “Chúng tôi không thể cho được.”

- Người nghe hiểu được hàm ý đó, thể hiện ở câu nói cuối cùng.

c) Câu “Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây”

“Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều”

- Người nói là Thúy Kiều, người nghe là Hoạn Thư.

- Hàm ý là : Quyền quý như tiểu thư cũng có lúc như vậy ư? Hãy chờ đợi sự báo oán thích đáng.

- Hoạn Thư hiểu câu nói đó nên hồn lạc phách xiêu

II/ Luyện tập:

Bài 3: Hãy điền vào lượt lời của B trong đoạn thoại sau đây một câu có hàm ý từ chối:

- A: Mai về quê với mình đi!

- B: Mình rất nhiều việc (Hoặc: mình về quê/ mình đã có hẹn)

NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

(- TT -)

I/ Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Người nói (người viết) có ý thức đưa

vào câu nói.

- Người nghe (người đọc) có năng

lức giải đoán hàm ý.

II/ Luyện tập:

Bài 1: Chỉ ra người nói, người nghe

trong các bài tập sau, xác định

hàm ý trong các câu nói đó Chỉ ra

chi tiết chứng tỏ người nghe hiểu

hàm ý của người nói:

Bài 3: Hãy điền vào lượt lời của B

trong đoạn thoại sau đây một câu

có hàm ý từ chối:

Bài4 : Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc

ông so sánh “hi vọng” với con

đường trong các câu sau:

Bài4: Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông

so sánh “hi vọng” với con đường trong các câu sau:

Qua sự so sánh của Lỗ Tấn có thể nhận ra hàm ý: Tuy hi vọng nhưng chưa thể nói thực hay hư, nhưng nếu cố gắng thực hiện thì có thể đạt được.

Bài5: về nhà làm.

Dặn dị

• Kiểm tra Văn (phần thơ)

– Học các văn bản thơ hiện đại Việt Nam.

– Vận dụng những kiến thức về thơ để làm bài.