Bài 30. Tổng kết về ngữ pháp (tiếp theo)

Bài 30. Tổng kết về ngữ pháp (tiếp theo) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả...

Giáo viên: Tiến Lê

Cụm danh từ: Tất cả những ngôi nhà ấy

Cụm động từ: vừa mới xây xong

Tiết học trước chúng ta đã hệ thống kiến thức về các từ loại và cụm từ Tiết học hôm nay chúng ta sẽ ôn lại về các kiểu câu phân theo cấu tạo và các kiểu câu theo mục đích nói

Tiết 156- Bài:

I- Thành phần chính và thành phần phụ:

1- Ôn kiến thức:

-Tên thành phần chính,thành phần phụ.

-Dấu hiệu nhận biết

THÀNH PHẦN CÂU Thành phần chính Thành phần phụ

=>bắt buộc phải có mặt để câu

có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn

từ chỉ quan hệ thời gian và trả lời cho các câu hỏi: Làm gì ?, Làm sao? Như thế nào ? Là gì ?

-Nêu lên hoàn cảnh

về không gian, thời gian, cách thức, phương tiện, nguyên nhân, mục đích, diễn ra sự việc

-Đứng ở đầu câu,

Thường đứng trước chủ ngữ, nêu lên đề tài được nói đến trong câu; có thể thêm quan hệ từ

về, đối với, còn

vào trước.

đến sắp hàng dưới hiên rồi

đi vào lớp.

c/ Còn tấm gương bằng thủy tinh tráng bạc, nó vẫn là người bạn trung thực, chân thành, thẳng thắn, không hề nói dối, cũng không bao giờ biết nịnh hót hay độc ác

Còn tấm gương bằng thủy tinh tráng bạc

nó vẫn là người bạn trung thực,

chân thành, thẳng thắn, không hề nói dối, cũng không bao giờ biết nịnh hót hay độc ác

II- Thành phần biệt lập:

1- Ôn kiến thức:

Kể tên và nêu dấu hiện nhận biết các thành phần biệt lập

Thành phần biệt lập là thành phần không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc trong câu.

của người nói

đối với sự việc

được nói đến

trong câu.

Thành phần cảm thán được dùng để bộc lộ tâm lí của

người nói.

Thành phần gọi- đáp được dùng để tạo lập hoặc để duy trì quan hệ giao tiếp

Thành phần phụ chú được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu

I- Thành phần biệt lập:

2- Luyện tập

Câu 2: (SGK/145, 146)

Đọc câu 2 SGK/145, 146

Câu Tình thái Cảm thán Gọi- đáp Phụ chú

Cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các đoạn trích dưới đây là thành phần

c/ Trên những chặng đường dài suốt 50, 60 ki-lô-mét, chúng ta chỉ gặp

trời, quả vàng xanh mơn mởn, dừa lửa lá đỏ, vỏ hồng,…

dừa xiêm thấp lè tè, quả tròn, nước ngọt, dừa nếp

lơ lửng giữa trời, quả vàng xanh mơn mởn, dừa lửa lá đỏ, vỏ hồng,…

e/ Ơi chiếc xe vận tải

Ta cầm lái đi đây

Nặng biết bao ân ngãi

Quý hơn bao vàng đầy

Ơi

CÁC KIỂU CÂU

=> Là câu chỉ có một kết cấu C-V

=> Là câu có hai kết cấu C-V trở lên

I- Câu đơn:

Câu 1:

Tìm chủ ngữ, vị ngữ trong các câu sau

người nghệ sĩ - ghi lại cái đã có rồi -muốn nói một điều gì mới mẻ

b/ Không, lời gởi của một Nguyễn Du, một Tôn-xtôi cho nhân loại phức tạp hơn, cũng phong phú và sâu sắc hơn

lời gởi của một Nguyễn

Du, một Tôn-xtôi cho

nhân loại

-phức tạp hơn

- phong phú và sâu sắc hơn c/ Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm

Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm

d/ Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác, vừa là sợi dây truyền

cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng

Tác phẩm - là kết tinh của tâm hồn người sáng tác

- là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ

sĩ mang trong lòng e/ Anh thứ sáu và cũng tên Sáu

chủ…Mụ nói cái gì vậy? Mụ nói cái gì mà lào xào thế? Trống ngực ông lão đập thình thịch

a/ Có tiếng nói xéo xéo ở gian trên

- Một anh thanh niên hai mươi bảy tuổi! Đây là đỉnh Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét Anh ta làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu

a/ Có tiếng nói xéo xéo ở gian trên

b/ Một anh thanh niên hai mươi

bảy tuổi!

Những quả bóng sút vô tội vạ của bọn trẻ con trong một góc phố Tiếng rao của bà bán xôi sáng có cái mủng đội trên đầu…

Chao ôi, có thể là tất cả những cái đó Những cái đó ở thiệt xa…Rồi bỗng chốc, sau một cơn mưa đá, chúng xoáy mạnh như sóng trong tâm trí tôi.

a/ Có tiếng nói xéo xéo ở gian trên

b/ Một anh thanh niên hai mươi

bảy tuổi!

c/ - Những ngọn điện trên quãng

trường lung linh như những ngôi

sao trong câu chuyện cổ tích nói

về những xứ sở thần tiên

- Hoa trong công viên.

- Những quả bóng sút vô tội vạ của

bọn trẻ con trong một góc phố.

-Tiếng rao của bà bán xôi sáng có

cái mủng đội trên đầu…

-Chao ôi, có thể là tất cả những cái

đó.

Tiết 156- Bài:

D- CÁC KIỂU CÂU:

II- Câu ghép:

Câu 1,2:

a/Anh gởi vào tác phẩm một lá

thư, một lời nhắn nhủ, anh

muốn đem một phần của mình

góp vào đời sống chung

quanh.

=> Quan hệ bổ sung

Hãy tìm câu ghép trong các đoạn trích sau và chỉ ra kiểu quan hệ về nghĩa giữa các vế trong các câu ghép đó:

a/ Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại

Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ Anh gởi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung

quanh.

II- Câu ghép:

Câu 1,2:

b/ Nhưng vì bom nổ gần, Nho

bị choáng.

=> Quan hệ nguyên nhân

Hãy tìm câu ghép trong các đoạn trích sau và chỉ ra kiểu quan hệ về nghĩa giữa các vế trong các câu ghép đó:

b/ Tôi rửa cho Nho bằng nước đun sôi trên bếp than Bông băng trắng Vết thương không sâu lắm, vào phần mềm

Nhưng vì bom nổ gần, Nho bị choáng Tôi tiêm cho Nho Nho lim dìm mắt , dễ chịu…

của người bà con họ bên ngoại

dãn ra vì kinh ngạc ấy mà ông

lão hả hê cả lòng

=> Quan hệ bổ sung

Hãy tìm câu ghép trong các đoạn trích sau và chỉ ra kiểu quan hệ về nghĩa giữa các vế trong các câu ghép đó:

c/ Ông lão vừa nói vừa chăm chắm nhìn vào cái bộ mặt lì xì của người bà con họ bên ngoại dãn ra vì kinh ngạc ấy mà ông lão hả hê cả lòng Ông thấy cái lăng ấy một phần như có ông.

=> Quan hệ nguyên nhân

Hãy tìm câu ghép trong các đoạn trích sau và chỉ ra kiểu quan hệ về nghĩa giữa các vế trong các câu ghép đó:

d/ Những nét hớn hở trên mặt người lái xe chợt duỗi ra rồi bắng đi một lúc, bác không nói

gì nữa Còn nhà họa sĩ và cô gái cũng nín bặt, vì cảnh trước mặt hiện lên đẹp một cách kì

lạ Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây.

Tiết 156- Bài:

D- CÁC KIỂU CÂU:

II- Câu ghép:

Câu 1,2:

e/ Để người con gái khỏi trở lại

bàn, anh lấy chiếc khăn tay

e/ - Ô! Cô còn quên chiếc mù soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn

sách tới trả cho cô gái.

II- Câu ghép:

Câu 3:

a/ Quan hệ tương phản

b/ Quan hệ bổ sung.

c/ Quan hệ điều kiện, giả thiết

Quan hệ giữa các vế trong những câu ghép sau đây là quan hệ gì?

a/ Anh mong được nghe một tiếng “ba” của con bé, nhưng con bé chẳng bao giờ chịu gọi.

b/ Ông xách cái làn trứng,

cô ôm bó hoa to.

c/ Giá mà anh ấy còn, anh

ấy sẽ làm thêm bao nhiêu là việc nữa!

Tiết 156- Bài:

D- CÁC KIỂU CÂU:

II- Câu ghép:

Câu 4:

a/ Qủa bom tung lên và nổ trên không Hầm của Nho bị sập.

- Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

III- Biến đổi câu:

Còn đằng kia, lửa đang chui bên trong cái dây mìn, chui vào ruột quả bom…

Quen rồi Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần Ngày nào ít: ba lần.

phận được tách.

III- Biến đổi câu:

a/ Đồ gốm được người thợ thủ

công làm ra khá sớm.

b/ Tại khúc sông này một cây

cầu lớn sẽ được tỉnh ta bắc qua.

c/ Những ngôi đền ấy đã được

người ta dựng lên từ hàng trăm

năm trước.

Tiết 156- Bài:

D- CÁC KIỂU CÂU:

IV- Các kiểu câu ứng với mục đích giao tiếp:

Kiểu câu Hình thức Chức năng

- Có từ cầu khiến

dấu chấm than (!)

- Ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo…

NV, CK, CT

- Cuối câu thường có dấu chấm (.)

- Dùng để kể, thông báo, nhận định, miêu tả,…

- Yêu cầu, đề nghị, bộc lộ tình cảm , cảm xúc,…

-Ba con, sao con không nhận?

-Sao con biết là không phải ?

=>câu nghi vấn dùng để hỏi.

Trong đoạn trích sau đây, những câu nào là câu nghi vấn ? Chúng có được dùng để hỏi không ?

Bà hỏi:

-Ba con, sao con không nhận?

- Không phải – Đang nằm mà

nó cũng giẫy lên.

- Sao con biết là không phải ?

Ba con đi lâu, con quên rồi chứ gì !

IV- Các kiểu câu ứng với mục

a/ Đừng có đi đâu đấy.

 Câu cầu khiến, dùng để ra

- Ở ngoài ấy làm gì mà lâu thế mày? Không để đứa con kịp trả lời, ông lão nhỏm dậy vơ lấy cái nón:

- Ở nhà trông em nhá !

a/ Đừng có đi đâu đấy.

 Câu cầu khiến, dùng để ra

lệnh

b/ Thì má cứ kêu đi.

=>Câu cầu khiến, dùng để đề

nghị, yêu cầu.

b/ Vô ăn cơm !

=>Câu cầu khiến, dùng để mời.

Trong các đoạn trích sau đây, những câu nào là câu cầu khiến? Chúng được dùng để làm gì?

b/ Nghe mẹ nó bảo gọi ba vào ăn cơm thì nó bảo lại:

- Thì má cứ kêu đi

Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp doạ đánh, nó phải gọi nhưng lại nói trổng:

- Vô ăn cơm ! Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi “Ba vô ăn cơm” Con bé cứ

đứng trong bếp nói vọng ra:

- Cơm chín rồi ! Anh

cũng không quay lại Con bé bực tức quá Quay lại mẹ và bảo: