Tuần 9. Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

Tuần 9. Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về...

“ Học – học nữa – học

mãi ”

V I –

Lê nin

10

Kính chào các thầy cô giáo

đến dự giờ thao giảng tại

lớp 10A3!

Chủ đề: Ca dao Việt Nam

1 Thể loại ca dao

Ca dao là những lời thơ trữ tình dân gian, thường kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác nhằm diễn tả thế giới nội tâm của con người.

I/ Tìm hiểu chung

a Khái niệm

b Đặc điểm của ca dao

* Nội dung:

- Ca dao diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân trong các quan hệ: lứa đôi, gia đình, quê hương, đất nước…

- Ca dao trữ tình là những tiếng hát than

thân, những lời ca yêu thương tình nghĩa

cất lên từ những cay đắng, xót xa nhưng

đằm thắm ân tình của người bình dân.

- Ca dao hài hước thể hiện tinh thần

lạc quan của người lao động.

I/ Tìm hiểu chung

1 Thể loại ca dao

* Nghệ thuật:

- Thể thơ: Thể lục bát (chủ yếu), lục bát biến

thể.

- Ngôn ngữ: Giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày, giàu hình ảnh.

- Có lối diễn đạt mang tính mô típ ( thân em, chiều chiều…)

- Các biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, hoán

dụ, nhân hóa, phép lặp, câu hỏi tu từ.

I/ Tìm hiểu chung

1 Thể loại ca dao

b Đặc điểm của ca dao

I/ Tìm hiểu chung

1 Thể loại ca dao

c Phân loại theo nội dung chủ đề

Ca dao

than thân

Ca dao yêu thương tình

nghĩa

Ca dao hài hước

Ca dao

2 Những bài ca dao than thân,

yêu thương tình nghĩa.

a Đọc

- Bài 1,2: giọng xót xa, thương cảm

- Bài 3, 4, 5, 6: giọng tha thiết, sâu lắng

b Chủ đề

- Bài 1, 2 : Ca dao than thân

- Bài 3, 4, 5,6: Ca dao yêu thương tình nghĩa

1 Thể loại ca dao I/ Tìm hiểu chung

II Đọc – hiểu văn bản

1 Tiếng hát than thân

a Nét chung của 2 bài ca dao

- Chủ thể than thân

- Sử dụng hình ảnh so sánh, ẩn dụ,

tượng trưng

- Mở đầu: Thân em…

-> Tiếng than thân ngậm ngùi

-> Thân phận nhỏ nhoi, đáng thương,

tội nghiệp

Tìm những nét chung của hai bài ca dao 1 và 2

: Người phụ nữ trong

xã hội cũ

b.Nét riêng của 2 bài ca dao

b1 Bài ca dao số 1

- Thân em – Tấm lụa đào

-> Quý, đẹp, duyên dáng, mềm mại, nữ

tính.

=> so sánh, ẩn dụ, tượng trưng về

vẻ đẹp của người phụ nữ.

Họ tự ý thức được sắc đẹp, tuổi

xuân và giá trị của mình.

- Phất phơ giữa chợ

( từ láy kết hợp ẩn dụ)

=> Người phụ nữ như một món hàng đem

ra để trao đổi, mua bán -> số phận bấp bênh

- Biết vào tay ai

( câu hỏi tu từ)

- Nghệ thuật đối:

Tấm lụa đào >< phất phơ giữa chợ

Giá trị, vẻ đẹp Số phận

=> Giá trị của người phụ nữ không được trân trọng

=> Sự lo lắng cho thân phận bị phụ thuộc của mình

b.Nét riêng của 2 bài ca dao

* => Bài ca dao là nỗi xót xa của người

phụ nữ tự ý thức được sắc đẹp, tuổi

xuân của mình nhưng không thể làm chủ được tương lại, hạnh phúc của mình.

b2 Bài ca dao số 2

- Thân em – củ ấu gai : Xấu xí, méo mó, đen đủi, nhỏ bé,

bình dị, tầm thường.

- Nghệ thuật tương phản đối lập:

=> Khẳng định: Giá trị, phẩm chất, tâm

hồn trong trắng, đẹp đẽ.

( so sánh - ẩn dụ )

=> Xót xa, tủi thân vì hình thức xấu xí,

thân phận nghèo hèn.

Hình thức >< Tâm hồn

b.Nét riêng của 2 bài ca dao

Ngoài đen >< Trong trắng

-> Lời bộc bạch, mời gọi da diết được tìm

hiểu vẻ đẹp thực sự

-> Nhỏ bé, khiêm nhường, gần gũi.

-> Ẩn dụ về tâm hồn đằm thắm, mộc mạc, dịu dàng, hiền hậu.

b.Nét riêng của 2 bài ca dao

b2 Bài ca dao số 2

- Ai ơi nếm thử mà xem

- Cách xưng hô: ” em”

- Em ngọt bùi

* =>Trong sự khẳng định và tự hào về giá trị của mình có cả nỗi ngậm ngùi,chua xót cho thân phận của người con gái trong xã hội cũ vì giá trị thật của họ không ai biết đến.

Tiểu kết

Hai bài ca dao là tiếng nói xót xa, ngậm ngùi cho thân phận bị phụ thuộc của người phụ nữ, là tiếng nói ngầm tố cáo xã hội bất công, đồng thời ngầm khẳng định giá trị, phẩm chất của họ.

Tìm những bài

ca dao sử

dụng mô típ

thân em?

Tìm những bài thơ học tập

mô típ thân

em?

Củng cố

Một số bài ca dao sử dụng mô típ

thân em

- Thân em như giếng giữa đàng

Người khôn rửa mặt người phàm rửa chân.

- Thân em như hạt mưa sa

Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày.

- Thân em như ớt chín cây

Càng tươi ngoài vỏ càng cay trong lòng.

- Thân em như quế giữa rừng

Thơm tho ai biết ngát lừng ai hay.

Một số bài thơ học tập mô típ thân

em

Thân em vừa trắng lại vừa tròn, Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

( Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương)

Thân em như quả mít trên cây,

Vỏ nó xù xì, múi nó dày Quân tử có thương thì đóng cọc Xin đừng mân mó nhựa ra tay.

( Vịnh quả mít- Hồ Xuân Hương)

Dặn dò

• 1 Sư tầm các bài ca dao có sử dụng mô típ thân em?

• 2.Học bài, chuẩn bị bài ca dao 4,6

Xin c¸m ¬n c¸c ThÇy C« vµ c¸c

em!