Tuần 12. Khái quát văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX

Tuần 12. Khái quát văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ...

Khái niệm Văn học dân gian? Nêu những đặc trưng

cơ bản và kể tên các thể loại văn học dân gian đã học ở lớp 10?

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Tiết 40:

KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM

TỪ THẾ KỈ X ĐẾN HẾT THẾ KỈ XIX

Thế nào là văn học trung đại? Nêu các thành phần chủ yếu của nền văn học trung đại?

Văn học trung đại:

- Là chỉ văn học viết Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX.

- Hình thành, tồn tại và phát triển trong khuôn khổ nhà nước

phong kiến Việt Nam.

Hai thành phần chủ yếu:

Văn học chữ Hán

Văn học chữ Nôm

I CÁC THÀNH PHẦN CỦA VĂN HỌC TỪ THẾ KỈ X ĐẾN HẾT THẾ KỈ XIX

1/ Văn học chữ Hán.

- Là những sáng tác bằng chữ Hán của người Việt.

- Xuất hiện sớm và tồn tại trong suốt quá trình hình thành và phát triển của văn học trung đại.

- Thể loại: Chủ yếu là tiếp thu những các thể loại văn học của Trung Quốc:

+ Văn xuôi: Chiếu, biểu, cáo, hịch, truyện truyền kì, tiểu

thuyết chương hồi…

+ Thơ: Thơ cổ phong, Đường luật, phú,…

- Có những thành tựu to lớn.

- Tác giả tác phẩm tiêu biểu: “Thiên đô chiếu” – Lí Công Uẩn,

“Hịch tướng sĩ” - Trần Quốc Tuấn, “Đại cáo bình Ngô” -

Nguyễn Trãi, “Hoàng Lê nhất thống chí” – Ngô gia văn phái,…

• Nguyễn Bỉnh Khiêm • Nguyễn Trãi

• Lê Thánh Tông

2/ Văn học chữ Nôm.

- Bao gồm những sáng tác bằng chữ Nôm.

- Ra đời khoảng cuối thế kỉ XIII, tồn tại, phát triển đến hết thời

kì văn học trung đại.

-Thể loại: Chủ yếu là thơ, ít văn xuôi

+ Các thể loại tiếp thu từ Trung Quốc: phú, văn tế, thơ Đường luật.

+ Phần lớn là thể loại văn dân tộc: Ngâm khúc, hát nói, truyện thơ, thơ Đường luật thất ngôn xen lục ngôn).

- Có nhiều thành tựu to lớn.

- Tác giả tác phẩm tiêu biểu: “Chinh phụ ngâm khúc” – Đoàn Thị Điểm , “Truyện Kiều” - Nguyễn Du, “Truyện Lục Vân TIên”

- Nguyễn Đình Chiểu, “Bài ca ngất ngưởng” - Nguyễn Công Trứ,…

Hồ Xuân Hương Nguyễn Khuyến

Mối quan hệ giữa hai

bộ phận văn học này ?

So sánh sự giống và khác nhau giữa văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm

Văn học chữ Hán

Văn học chữ Nôm

Bổ sung cho nhau trong quá trình phát triển

Hiện tượng song ngữ.

Văn học chữ Hán Văn học chữ Nôm

- Văn học viết của

người Việt.

- Mang đặc điểm

của VHTĐ.

- Một số thể loại

tiếp thu từ Trung

Quốc.

- Ra đời thế kỉ X.

- Viết bằng chữ Hán.

- Thể loại văn học:

Tiếp thu từ Trung Quốc.

- Bao gồm: Thơ, văn xuôi.

- Ra đời khoảng thế kỉ XIII.

- Viết bằng chữ Nôm.

- Thể loại : Vừa tiếp thu vừa sáng tạo.

- Thơ là chủ yếu.

II CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC

TỪ THẾ KỈ X ĐẾN HẾT THẾ KỈ XIX

Các giai đoạn Giai đoạn từ

thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV

Giai đoạn từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII

Giai đoạn từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX

Giai đoạn nửa cuối thế kỉ XIX

Hoàn cảnh lịch

sử

Về phương

diện nội dung

Về phương

diện nghệ

thuật

Sự kiện văn

học,Tác giả,

tác phẩm tiêu

PHIẾU HỌC TẬP: CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC TỪ THẾ KỈ X ĐẾN HẾT THẾ KỈ XIX.

(Thảo luận trong thời gian 5 phút)

II CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC

TỪ THẾ KỈ X ĐẾN HẾT THẾ KỈ XIX

1 Giai đoạn từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV.

Hồn cảnh

lịch sử

phẩm tiêu biểu

-Đất nước

vừa giành

được độc lập

(938)

-Xây dựng

nhà nước PK

-Xây dựng

đất nước hoà

-Yêu nước với âm hưởng hào hùng, ngợi ca

-Xây dựng và khôi phục nền văn hiến

- Văn học chữ Hán với các thể loại tiếp thu từ Trung Quốc

- Văn - Sử – Triết bất phân

-VH viết chính thức ra đời -VH chữ Nôm xuất hiện

- Tác giả tác phẩm tiêu biểu:

“Thiên đơ chiếu” – Lí Cơng Uẩn,

“Quốc Tộ” - Nguyễn Pháp Thuận, “Nam Quốc sơn hà” – Lí Thường Kiệt , “Dụ chư tì tướng hịch văn” - Trần Quốc Tuấn, “Tụng giá hồn kinh sư” - Trần Quang Khải,

“Thuật hồi”- Phạm Ngũ Lão,

2 Giai đoạn từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII.

Hồn cảnh

lịch sử

tác phẩm tiêu biểu

-Triều Lê thiết

lập sau chiến

thắng quân

Minh, tồn tại

hơn 100 năm

-XHPK phát

triển c c th nh ực thịnh ịnh

cuối TK XV

-Nội chiến:

Lê-Mạc, Đàng

trong- Đàng

ngoài…

-Yêu nước mang âm hưởng ngợi ca, hào hùng -Phản ánh, phê phán

hiện thực XHPK

-VH chữ Hán nhiều thành tựu: văn xuôi tự sự, văn chính luận

-VH chữ Nôm: vừa tiếp thu thể loại từ Trung Quốc vừa sáng tạo

-Văn học viết chính thức hình thành 2 thành phần:

VH chữ Hán & VH chữ Nôm

- Hiện tượng Văn- Sử-Triết bất phân

- Tác giả tác phẩm tiêu biểu: Chữ Hán: “Thánh Tơng di thảo” – Lê Thánh Tơng,

“Truyền kì mạn lục” - Nguyễn Dữ Chữ Nơm:

“Quốc âm thi tập” - Nguyễn Trãi, “Hồng Đức quốc âm thi tập” – các tác gia đời Lê

3 Giai đoạn từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX

Hồn cảnh

lịch sử

giả, tác phẩm tiêu biểu

-Nội chiến kéo

dài, nhiều

phong trào khởi

nghĩa nông dân

nổ ra -> chế độ

PK khủng

hoảng, suy

thoái

- Triều Nguyễn

khôi phục lại

CĐPK càng

-Xuất hiện trào lưu nhân đạo chủ nghĩa: đòi quyền

sống,hạnh phúc, đấu tranh giải phóng con người

- Hướng tới hiện thực đời sống

- Hướng vào

-Phát triển mạnh, khá toàn diện

-VH chữ Nôm: đạt nhiều thành tự lớn

-VH chữ Hán:

văn xuôi tự sự

-Ý thức cá nhân phát triển

-VH đạt nhiều thành tựu rực rỡ

-Tác giả tác phẩm tiêu

biểu: “Truyện Kiều" - Nguyễn Du, “Sơ kính tân trang” - Phạm Thái,

“Chinh phụ ngâm” diễn Nơm - tương truyền của Đồn Thị Điểm,

4 Giai đoạn nửa cuối thế kỉ XIX

Hồn cảnh

lịch sử

tác phẩm tiêu biểu

- Chế độ phong

kiến suy tàn

-Thực dân Pháp

xâm lược (1858)

-Hình thái XH:

chuyển từ

XHPK -> XHTD

nửa PK

-Ảnh hưởng văn

hóa Phương

Tây

-Yêu nước mang ân hưởng bi tráng

- Chống thực dân – tay sai -Vạch trần sự nhố nhăng của

XH TD nửa

PK b ng thơ ằng thơ văn trào

phúng

-VH chữ Hán và

Nôm

- Sáng tác theo thi pháp truyền thống

-Xuất hiện tác phẩm văn xuôi bằng chữ quốc ngữ

-Tác giả tác phẩm tiêu

biểu: “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”, “Ngư tiều y thuật vấn đáp” - Nguyễn Đình Chiểu, thơ văn yêu nước của Phan Văn Trị, Nguyễn Quang Bích, Nguyễn Xuân Ơn, Nguyễn Trường Tộ,…thơ trữ tình trào phúng thì cĩ hai đại biểu tiêu biểu là Nguyễn Khuyến và Tú Xương.

* Hướng dẫn học bài:

1 Bài vừa học:

-

- Các thành phần của văn học từ TKX đến hết TKXIX.

- Các giai đoạn phát triển của văn học từ TKX đến hết TKXIX

+ Từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV.

+ Từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII.

+ Từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX.

+ Nửa cuối thế kỉ XIX.

2 Bài sắp tới: Tiết 2 bài: “KHÁI QUÁT VHVN…”