Tuần 13. Cảnh ngày hè (Bảo kính cảnh giới)

Bài thơ Cảnh ngày hè Là bài số 43 thuộc chùm thơ Bảo kính cảnh giới Phần Vô đề trong Quốc âm thi tập..  Nhân vật trữ tình đang ung dung, nhàn nhã hóng mát thưởng ngoạn vẻ đẹp của thiê

Tiết PPCT: 22

CHƯƠNG IV

(Bảo kính cảnh giới – bài 43)

Nguyễn Trãi

-Tiết PPCT: 22

CHƯƠNG IV

Nguyễn Trãi (1380 – 1442)

Đền tưởng niệm Nguyễn Trãi tại Côn Sơn - Hải Dương.

I Tìm hiểu chung.

I Tìm hiểu chung

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

2 Bài thơ Cảnh ngày hè.

2 Bài thơ Cảnh ngày hè

Là bài số 43 thuộc chùm thơ Bảo kính cảnh giới (Phần Vô đề) trong Quốc âm thi tập.

- Gồm 254 bài thơ Nôm

- Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp con người Nguyễn Trãi

+ Lý tưởng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân

+ Tình yêu thiên nhiên, quê hương con người và cuộc sống

- Nghệ thuật: Sử dụng thuần thục thể thơ thất ngôn Đường luật có chen vào chỗ thích hợp một số câu lục ngôn

- Tập thơ gồm 4 phần: Vô đề , Môn thì lệnh (Thời tiết) ,

Môn hoa mộc (Cây cỏ) , Môn cầm thú (Thú vật)

- Nhan đề: Cảnh ngày hè do người biên soạn SGK đặt.

- Bố cục:

- Xuất xứ:

2 phần

+ Bức tranh cảnh ngày hè (6 câu đầu) + Mong ước cao đẹp của nhà thơ (2 câu cuối)

Tiết PPCT: 22

CHƯƠNG IV

II Đọc - hiểu

1 Bức tranh cảnh ngày hè

* Câu 1:

Rồi hóng mát thuở ngày trường

+ Mở đầu bằng câu thơ lục ngôn (6 tiếng) + Nhịp thơ: 1/2/3  Khoan thai, chậm rãi

Sáng tạo, phá cách.

 Nhân vật trữ tình đang ung dung, nhàn nhã hóng mát thưởng ngoạn vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống ngày hè.

II Đọc - hiểu

I Tìm hiểu chung

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

2 Bài thơ Cảnh ngày hè

1 Bức tranh cảnh ngày hè

Tiết 36

Cảnh ngày hè

Rồi hóng mát thuở ngày trường, Hòe lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, Hồng liên trì đã tiễn mùi hương Lao xao chợ cá làng ngư phủ ,

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, Dân giàu đủ khắp đòi phương.

+ Rồi: Rỗi rãi

+ Ngày trường: Ngày dài

Cảnh thư nhàn hiếm hoi trong cuộc đời Nguyễn Trãi.

Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.

II Đọc hiểu

I Tìm hiểu chung

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

2 Bài thơ Cảnh ngày hè

1 Bức tranh cảnh ngày hè

* Câu 2,3,4: Vẻ đẹp của bức tranh cảnh ngày hè

Tiết PPCT: 22

CHƯƠNG IV

- Màu sắc:

- Hình ảnh: Hoè, lựu, sen

Sức sống căng tràn, tuôn trào mãnh liệt.

Màu sắc tươi sáng, hài hòa.

+ Sắc đỏ (Thạch lựu) + Màu hồng (Sen)

Động từ:

II Đọc hiểu

I Tìm hiểu chung

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

2 Bài thơ Cảnh ngày hè

1 Bức tranh cảnh ngày hè

Tiết 36

- Hương thơm:Sen hồng tỏa ngát mùi hương (Tiễn)

Đùn đùn, giương, phun  Động từ mạnh

Vẻ đẹp rực rỡ sống động Sức sống căng tràn trong lá, trong hoa Thiên nhiên đang trổ dáng, khoe sắc và tỏa hương.

+ Đùn đùn, giương:

+ Phun:Tuôn sắc đỏ ra không gian Hoa lựu

như những chùm lửa rực cháy trên cây

 Tán cây xòe rộng , vươn ra,

giương lên vẻ rợp mát

+ Lá xanh thẫm (Hòe)

* Câu 3,4: Cách ngắt nhịp 3/4

 Làm nổi bật vẻ đẹp của cảnh ngày hè

Sáng tạo, phá cách

Không theo nhịp thơ Đường luật 4/3

 Thi trung hữu họa

II Đọc hiểu

I Tìm hiểu chung

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

2 Bài thơ Cảnh ngày hè

1 Bức tranh cảnh ngày hè

* Câu 5,6:

Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

Tiết PPCT: 22

CHƯƠNG IV

Tiết 36

* Câu 5,6: Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

+ Nghệ thuật:

Đảo ngữ  Nhấn mạnh âm thanh

Thiên nhiên rộn ràng, sống động Cuộc sống no đủ, thanh bình

Từ láy (tượng thanh) Đối

Tạo sự hài hòa giữa thiên nhiên và cuộc sống

Nhạc điệu du dương, tươi vui

Dắng dỏi cầm ve

Âm thanh của cuộc sống

Âm thanh của tự nhiên

- Âm thanh:

Cảnh chiều hè tươi vui, rộn rã Bức tranh ngày hè không chỉ có

họa mà có cả nhạc điệu vui tươi, rộn ràng.

Lao xao chợ cá

Thi trung hữu nhạc.

Nhận xét:

+ Thiên nhiên và cuộc sống được cảm nhận bằng nhiều giác quan (Thị giác, khứu giác, thính giác

và liên tưởng)  Sự giao cảm tinh tế, tình yêu

thiên nhiên, yêu cuộc sống của nhà thơ.

II Đọc hiểu

I Tìm hiểu chung

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

2 Bài thơ Cảnh ngày hè

1 Bức tranh cảnh ngày hè

+ Bức tranh ngày hè tươi đẹp bởi sự kết hợp hài hòa, cân đối giữa hình ảnh, màu sắc và âm thanh; giữa con người và cảnh vật.

Tiết PPCT: 22

CHƯƠNG IV

2 Mong ước cao đẹp của nhà thơ.

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,

Dân giàu đủ khắp đòi phương

- Ước mong:

II Đọc hiểu

I Tìm hiểu chung

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

2 Bài thơ Cảnh ngày hè

1 Bức tranh cảnh ngày hè

2 Mong ước cao đẹp của

nhà thơ

Tiết 36

Có cây đàn của vua Thuấn

+ Câu kết: 6 tiếng; Nhịp 3/3

Chủ động

 Dân ấm no, giàu đủ (Mọi người, mọi nơi)

Dồn nén cảm xúc.

Tình yêu cuộc sống và quan tâm tới cuộc sống con người của nhà thơ  Tư tưởng thân dân, lí tưởng nhân nghĩa cao đẹp của Nguyễn Trãi.

Đàn một tiếng

Mong muốn mang tài trí của mình giúp dân, giúp nước.

Sáng tạo, phá cách Tạo sự hài hòa

cân đối

Mong muốn đất nước mãi thái

bình, thịnh trị “Dân Nghiêu Thuấn, vua Nghiêu Thuấn.”

Bui một tấc lòng ưu ái cũ Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.

( Thuật hứng – bài 2 )

Hổ phách, phục linh nhìn mới biết Dành còn để trợ dân này.

( Tùng ) Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

(Đại cáo bình Ngô)

Tiết PPCT: 22

CHƯƠNG IV

II Đọc hiểu

I Tìm hiểu chung

1 Tập thơ Quốc âm thi tập

2 Bài thơ Cảnh ngày hè

1 Bức tranh cảnh ngày hè

2 Mong ước cao đẹp của

nhà thơ

Tiết 36

III Tổng kết.

III Tổng kết 2 Nội dung:

- Bài thơ Cảnh ngày hè cho thấy tâm hồn Nguyễn Trãi chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước

1 Nghệ thuật:

- Sử dụng từ láy độc đáo

- Ngôn ngữ bình dị, tinh tế, sử dụng từ Hán Việt và điển tích

2 Nội dung:

1 Nghệ thuật:

- Nghệ thuật đối và đảo ngữ

- Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn

- Cách ngắt nhịp sáng tạo, linh hoạt

(Bảo kính cảnh giới - bài 43)

- Hòa nhập cùng thiên nhiên và cuộc sống

- Dân ấm no, đất nước thái bình, thịnh trị

- Mang tài, trí phục vụ cho dân, cho nước

Mong ước cao đẹp của

nhà thơ

- Cảnh thiên nhiên

tươi đẹp, tràn đầy

sức sống

- Cảnh sinh hoạt

nhộn nhịp và rộn rã

Bức tranh cảnh

ngày hè

- Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn

- Ngôn ngữ bình dị, tinh

tế, sử dụng từ Hán Việt

và điển tích

- Sử dụng từ láy độc đáo

- Nghệ thuật đối và đảo ngữ

- Cách ngắt nhịp sáng tạo, linh hoạt

Tiết PPCT: 22

CHƯƠNG IV

DẶN DÒ

- Học thuộc lòng bài thơ, ôn lại kiến thức bài học.

- Chuẩn bị bài mới: Tóm tắt văn bản tự sự