Tuần 13. Cảnh ngày hè (Bảo kính cảnh giới)

 Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp con ng ời Nguyễn Trãi: ng i anh ời anh hùng với lý t ng nhân nghĩa, yêu ởng nhân nghĩa, yêu n c th ơng dân; ng ời nghệ sĩ có ớc thương dân; người nghệ sĩ c

C¶nh ngµy hÌ

(B¶o kÝnh c¶nh giíi 43)

NguyÔn Tr i·i

Đền thờ Nguyễn Trãi

C«n s¬n, n¬i NguyÔn Tr·i vÒ ë Èn

 S l ố lượng: ượng: ng: gồm 254 bài, là

tập thơ Nôm sớm nhất hiện còn.

 Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp

con ng ời Nguyễn Trãi: ng i anh ời anh hùng với lý t ng nhân nghĩa, yêu ởng nhân nghĩa, yêu

n c th ơng dân; ng ời nghệ sĩ có ớc thương dân; người nghệ sĩ có tình yêu thiên nhiên, con ng ời, cuộc sống.

I- Tìm hiểu chung :

1- Quốc âm thi tập:

 NghÖ thuËt: Sö dông thµnh

c«ng thÓ th¬ thÊt ng«n ® êng luËt nh ư mét thÓ th¬ d©n téc, cã khi chen vµo

ch ỗ thích h p mét sè c©u lôc ng«n ợp mét sè c©u lôc ng«n.

I- T×m hiÓu chung:

1- Quèc ©m thi tËp:

Quèc ©m thi tËp

 Bố cục: Chia làm 4 phần

-Vô đề (Không có tiêu đề) -Môn thì lệnh (Thời tiết) -Môn hoa mộc (Cây cỏ) -Môn cầm thú (Thú vật)

22 Bài thơ-¬:

- Xuất xứ : Là bài thơ số 43/61 bài thuộc phần “Vô đề”, mục

“Bảo kính cảnh giới” (Gương báu răn mình)

“Cảnh ngày hè”- tên do người soạn sách đặt.

-Thể loại : Thất ngôn bát cú đường luật xen lục ngôn -> sáng tạo.

-Bố cục: Chia làm 2 phần

+6 câu đầu : Bức tranh ngày hè

+2 câu sau: Nỗi lòng của nhà thơ

II Đọc – hiểu văn bản

1 (Sáu câu đầu) Bức tranh ngày hè

• *Câu 1: Rồi/ hóng mát/ thuở ngày trường

• - Câu thơ lục ngôn

• - Ngắt nhịp lạ:1/2/3

• - Từ “rồi”: tách riêng-> nhấn mạnh trạng thái rỗi rãi, tâm hồn thư thái,

thanh thản

- Hành động:hóng mát

- Thời gian: ngày trường – ngày dài

=> Tư thế và tâm thế sẵn sàng mở lòng ra đón nhận cảnh

Giây phút hiếm hoi trong cuộc đời của Nguyễn Trãi - con người thân không nhàn mà tâm cũng không nhàn.

* Câu 2 đến câu 6:

• Bức tranh thiên nhiên:

• + Thời gian: tịch dương ( mặt trời lặn)-> chiều muộn, ngày tàn.

• +Hình ảnh:

• .tán lá hòe xanh “đùn đùn” rợp bóng

• .hoa thạch lựu đang “phun” lên màu đỏ ối.

• Sen hồng đang tỏa ngát mùi hương.

• -> Những động từ mạnh: “đùn đùn”,

“giương”, “phun”… diễn tả sự vận động bên trong, cảnh vật như đang căng đầy nhựa sống cựa quậy trỗi dậy không ngừng, không thể kìm nén được.

+ Màu sắc: xanh, đỏ, hồng-> sắc màu tươi tắn, rực rỡ của mùa hè

+ Âm thanh: rộn rã, tươi vui

=> Đón nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan.

Điểm nhìn : gần ->xa, thấp -> cao => cân xứng

• =>Tóm lại:

• - Bức tranh đặc trưng của mùa hè

• - Không chỉ đẹp mà còn có hồn.

• - Bức tranh cuộc sống:

• + Từ láy: lao xao, dắng dỏi

• + Đảo ngữ

• -> nhấn mạnh âm thanh cuộc sống vui tươi,

nhộn nhịp,bình dị ,đời thường

=> Cảnh ngày hè đầy sức sống: cây cối sinh

sôi ,đua nhau khoe sắc tỏa hương; ve kêu như tiếng đàn rộn rã, chợ cá tấp nập…cảnh tình hòa quyện Tất cả xuất phát từ môt tâm hồn yêu thiên nhiên, cuộc sống, một trái tim thiết tha với đời với dân với nướccủa Nguyễn Trãi.

- “Dẽ có”: lẽ ra nên có ( từ cổ) -> khát vọng ,mơ ước, niềm mong mỏi của nhà thơ

- Khát vọng của nhà thơ: có chiếc đàn của vua Thuấn để hòa khúc Nam phong làm cho cuộc sống nhân dân trở nên thái bình, ấm no, hạnh phúc

- Câu cuối: lục ngôn, dồn nén cảm xúc toàn bài

2.(Hai câu cuối) Nỗi lòng nhà thơ

=> Điểm kết tụ của hồn thơ Ức Trai

không phải là thiên nhiên tạo vật mà

là cuộc sống con người Mục đích lớn nhất của cả đời Nguyễn Trãi là đất

nước được thịnh trị, nhân dân được

ấm no, hạnh phúc-> khát vọng đẹp

đẽ cao cả.

• III Tổng kết

• 1 Nội dung:

• - Bøc tranh thiªn nhiªn mïa hÌ ®Çy søc sèng

• - Bøc tranh sinh ho¹t cña con người b×nh dÞ, gần gũi, đông đúc

• 2 Nghệ thuật:

• - Sử dụng câu lục ngôn xen thất ngôn

• - Sử dụng nhiều từ Việt cổ

• => Thể hiện tình yêu thiên nhiên , yêu cuộc

sống tha thiết;

• Tấm lòng ưu ái với dân với nước của

Nguyễn Trãi.

• Sử dụng nhiều từ Việt cổ->tình yêu Tiếng

Việt Sự sáng tạo tài hoa trong việc thể hiện thơ Đường luật như một thể thơ dân tộc của Nguyễn Trãi.

Câu hỏi thảo luận

• Câu hỏi 1:Sau khi học xong bài thơ, em hiểu

gì về nhan đề “ Bảo kính cảnh giới”?

• Đáp án:

- Gương báu răn mình

- Đôi khi còn được hiểu là những khúc tâm tình, những lời tâm sự của nhà thơ về bản thân, về con người và cuộc sống

•

• Câu hỏi 2: Sau khi học xong bài thơ, đặc biệt

là qua vẻ đẹp tâm hồn, con người Nguyễn

Trãi, em rút ra bài học gì về lẽ sống cho bản thân?

• Đáp án: Tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước, yêu đời, gắn bó với con người, cuộc sống; có tâm hồn đẹp, trong sáng, có trách

nhiệm, có nhân cách

Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo và các em!