Tuần 15. Thực hành phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ

Sự khác nhau giữa ngữ liệu 1 và 2: : Thuyền, bến 1 Cây đa bến cũ, con đò 2 Chỉ hai đối tượng cụ thể là chàng trai và cô gái => thủy chung Những người có quan hệ tình cảm gắn bó nhưng phả

I Ẩn dụ:

1 Tìm hiểu ngữ liệu:

a Ngữ liệu 1:

“Thuyền về có nhớ bến chăng Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền”

Người con trai (di

chuyển, năm thê bảy

thiếp, đi đây đi đó)

Người con gái (cố

định, thủy chung)

Cái cố định, không thay đổi

Cái di chuyển, mới xuất

hiện, chỉ sự thay đổi

Câu ca dao nói về nỗi buồn vì bị

phụ bạc tình yêu của nhân vật trữ

tình.

I Ẩn dụ:

c Sự khác nhau giữa ngữ liệu (1) và (2):

:

Thuyền, bến (1) Cây đa bến cũ, con đò (2)

Chỉ hai đối tượng cụ thể là

chàng trai và cô gái => thủy

chung

Những người có quan hệ tình cảm gắn bó nhưng phải xa nhau

nhau

Căn cứ vào mối quan hệ song song, tương đồng giữa

các hình ảnh

Đặt các hình ảnh trong sự liên tưởng (so sánh ngầm)

Thuyền, bến (câu 1) và cây đa bến cũ, con đò (câu 2) có gì khác nhau?

Làm thế nào hiểu đúng nội dung hàm ẩn trong hai câu đó?

2 Khái niệm:

Em hãy cho biết ẩn dụ là gì? Ẩn dụ ngôn ngữ và ẩn

dụ nghệ thuật khác nhau chỗ nào? Có mấy loại ẩn

dụ?

3 Luyện tập:

Thảo luận theo nhóm:

Các nhóm hãy tìm và phân tích phép ẩn dụ trong những đọan

trích sau:

Nhóm 1: “Dưới trăng quyên đã gọi hè

Đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông”

Nhóm 2: “Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng”

Nhóm 3: “Thác bao nhiêu thác cũng qua

Thênh thênh là chiếc thuyền ta trên đời”

Nhóm 4: “Xưa phù du mà nay đã phù sa,

Xưa bay đi mà nay không trôi mất”

3 Luyện tập:

a Câu 1:

“Dưới trăng quyên đã gọi hèĐầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông”

Bức tranh thiên nhiên mùa hè sinh

động, có hồn, giàu màu sắc.

Giọt âm thanh

Vẻ đẹp, sức sống của sáng mùa xuân, là cái đẹp của cuộc đời, cuộc sống.

“Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng”

Hình ảnh ẩn dụ

(B)

3 Luyện tập:

c Câu 3:

“Thác bao nhiêu thác cũng qua Thênh thênh là chiếc thuyền ta trên đời”

con người đang vượt qua

những gian khổ, khó

khăn

Nhấn mạnh tinh thần lạc quan vượt lên mọi hoàn cảnh bất chấp khó khăn trong cuộc sống

3 Luyện tập:

d Câu 4:

“Xưa phù du mà nay đã phù sa,Xưa bay đi mà nay không trôi mất”

3 Luyện tập:

d Câu 4:

“Xưa phù du mà nay đã phù sa,Xưa bay đi mà nay không trôi mất”

Hình ảnh thực

(A)

Hình ảnh ẩn dụ

(B)

chỉ kiếp sống trôi nổi, phù

phiếm, sớm nở tối tàn của

1 Khái niệm:

Em hãy cho biết hoán dụ là gì? Hoán dụ ngôn ngữ khác hoán dụ nghệ thuật như thế nào? Phân loại hoán dụ?

II Hoán dụ:

II Hoán dụ:

2 Tìm hiểu các ngữ liệu:

- NL1 “Đầu xanh đã tội tình gì,

Má hồng đến quá nửa thì mới thôi”

II Hoán dụ:

2 Tìm hiểu các ngữ liệu:

NL1 “Đầu xanh đã tội tình gì,

Má hồng đến quá nửa thì mới thôi”

II Hoán dụ:

NL 2 “Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên”

II Hoán dụ:

NL2 “Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên”

A(Cái được so sánh)

NL3 Câu thơ sau có cả phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ Em hãy xác định hai phép tu từ đó?

“Thôn Đoài thì nhớ thôn Đông,

Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn

nào.”

II Hoán dụ:

“Thôn Đoài thì nhớ thôn Đông,Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào.”

Thôn Đoài

Thôn Đông

Người ở thôn Đoài

Người ởthôn Đông

Hoán dụ

Cau thôn Đoài

Trầu Không Thôn nào

Chàng traithôn Đoài

Cô gáithôn Đông

Ẩn dụ ->

tâm trạng đang yêu:

“Thôn Đoài thì nhớ thôn Đông,

Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào.”

“Thôn Đoài thì nhớ thôn Đông , Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào.”

Hãy phân biệt sự giống

và khác nhau giữa phép

tu từ ẩn dụ với phép tu

từ hoán dụ?

Các bước tìm và phân tích biện pháp tu từ ẩn dụ

và hoán dụ ?

Liên tưởng tương đồng

B A

“ Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ ”

(“Viếng lăng Bác” – Viễn Phương)

Xác định và phân tích các biện pháp tu từ đã học:

Xác định và phân tích các biện pháp tu từ đã học:

“ Mắt thương nhớ ai Mắt ngủ không yên” (ca dao)

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

(Việt Bắc, Tố Hữu)

 Biện pháp tu từ hoán dụ.

BÀI TẬP CỦNG CỐ

Xác định và phân tích các biện pháp tu từ đã học:

Viết một đoạn văn có

sử dụng phép tu từ ẩn

dụ, hoán dụ

BÀI TẬP CỦNG CỐ