Tuần 15. Đọc thêm: Cáo bệnh, bảo mọi người (Cáo tật thị chúng)

b- Quy luật biến đổi của đời người Thời gian trôi qua , sự việc trôi qua thì con người phải già..  Đó là biểu hiện cho Đó là biểu hiện cho sự biến đổi sự biến đổi của con người trư

I- TÌM HIỂU CHUNG :

1 - TÁC GIẢ :

(Xem tiểu dẫn sgk )

Chùa Một Cột xưa

Chùa Một

Cột xưa

b- THỂ LOẠI :

Đây là một

Đây là một bài thơ kệ bài thơ kệ

(Một (Một dạng thơ Thiền dạng thơ Thiền - loại

hình văn học quan trọng của văn học Việt Nam thời Lý )

C - BỐ CỤC :

 4 câu đầu : 4 câu đầu : Diễn tả quy luật biến

đổi của thiên nhiên và của đời

người

 2 câu cuối : 2 câu cuối : Cảm xúc mãnh liệt

của nhà sư

II - ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN :

1 - Quy luật biến đổi của thiên nhiên và đời người :

a - Quy luật biến đổi của a - Quy luật biến đổi của thiên nhiên thiên nhiên

(câu 1 và 2 )

b - Quy luật biến đổi của b - Quy luật biến đổi của đời người đời người

( câu 3 và 4 )

a- Quy luật biến đổi của thiên nhiên :

-Hình ảnh “xuân” - “hoa” Hình ảnh “xuân” - “hoa” tượng trưng cho

cái phần đẹp đẽ, ấm áp, tràn đầy sức sống nhất của

nhất của thời tiết và cây cối thời tiết và cây cối

-- Hoa nở - hoa tàn - Hoa nở - hoa tàn -> quy luật tự nhiên -> quy luật tự nhiên

-

- Hoa rụng - hoa nở Hoa rụng - hoa nở -> sự luân hồi của -> sự luân hồi của tự tự

nhiên theo tư tưởng Phật giáo

- “ Trăm hoa rụng”

- “ Trăm hoa tươi”

* Từ “Trăm” ở đây đã nhấn mạnh tới

vòng luân hồi tuyệt đối , không có

ngoại lệ

b- Quy luật biến đổi của đời người

 Thời gian trôi qua , sự việc trôi

qua thì con người phải già

 “ “ Mái đầu bạc” là hình ảnh tượng

trưng tiêu biểu của tuổi già

 Đó là biểu hiện cho Đó là biểu hiện cho sự biến đổi sự biến đổi

của con người trước thời gian

* Con người không luân hồi như cây cối , cuộc đời con người sẽ đi về phía hủy diệt

không thể cứu vãn

* Con người

như cây cối , cuộc đời con

như cây cối , cuộc đời con

người sẽ đi về phía

không thể cứu vãn

2- CẢM XÚC CỦA NHÀ THƠ :

-

- Đối lập Đối lập với những câu thơ năm chữ với những câu thơ năm chữ ở

trên ,bằng những câu

trên ,bằng những câu thơ bảy chữ thơ bảy chữ vững

chãi ,nhà thơ đã

chãi ,nhà thơ đã phủ định quy luật hằng phủ định quy luật hằng

biến của vạn vật và thân sắc con người con người

qua sự xuất hiện bất ngờ của một

qua sự xuất hiện bất ngờ của một cành cành

mai nở trắng trong đêm , dù muôn loài đã “lạc tận”

* Hình ảnh “ cành mai” :

- Trong văn học :

một trong “tứù quí” , được các nhà thơ dùng để diễn tả vẻ

Cành mai là hình ảnh

tượng trưng cho

bất biến bên trong của tinh

thần , ý chí , tư tưởng nhà sư

* Ý nghĩa thế tục :

+ Nó thể hiện

con người , vượt lên trên sự sống chết , thịnh suy , khai lạc và mọi biến đổi của thời gian , thời tiết

+ Nó

định , tinh thần lạc quan ,

người trước những biến đổi của đất trời, thời cuộc

* Ý nghĩa Phật giáo :

trường tồn , của vạn

nơi , trong vạn vật ,

trong con người Cành

mai làm thành một quy

luật mang

ý chí bất diệt của nhà

Phật

II - CHỦ ĐỀ :

Bài thơ đã ngợi ca và khẳng định sự

trường tồn , bất biến của chân như

trước mọi đổi thay của thân sắc , của

vạn vật, đồng thời cũng

vạn vật, đồng thời cũng ngợi ca và ngợi ca và

khẳng định sức sống bất diệt , tinh thần lạc quan ,bản lĩnh và sức mạnh của con người đời Lý trước mọi đổi thay của

cuộc đời

IV - TỔNG KẾT :

Bài thơ vừa thể hiện sự giải ngộ chân Bài thơ vừa thể hiện sự giải ngộ chân

lí Phật giáo , vừa chan chứa tình người , vừa chan chứa tình người

trước những đổi thay của thiên nhiên , của cuộc đời Ý thơ kín đáo , hàm súc nhưng cũng giúp người đọc nhận ra

nhưng cũng giúp người đọc nhận ra bản bản

lĩnh và ý chí của con người thời Lý

trong công cuộc dựng xây và bảo vệ đất nước.