Cuối 1427 đầu 1428, khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô đại cáo, hăm hở xây dựng đất nước.. Những tác phẩm chính Văn học: Chữ Hán: Quân trung từ m
Trang 1BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
平吳大告
Trang 2NGUYỄN TRÃI
阮 廌 廌
1380 -1442
Trang 3I Cuộc đời
Nguyễn Trãi (1380 – 1442), hiệu Ức Trai 抑齋
Quê: Chi Ngại (Chí Linh, Hải Dương), sau dời
về Nhị Khê (Thường Tín, Hà Tây)
Cha: Nguyễn Phi Khanh
Ông ngoại: Trần Nguyên Đán
Chịu nhiều đau thương thuở thiếu thời
1400: đỗ Thái học sinh, cùng cha ra làm quan dưới triều nhà Hồ
giàu truyền thống yêu nước và văn hoá, văn học
Trang 41407, giặc Minh cướp nước ta Nguyễn Trãi tham gia khởi nghĩa Lam Sơn, góp phần to lớn vào thắng lợi
Cuối 1427 đầu 1428, khởi nghĩa Lam Sơn
toàn thắng, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết
Bình Ngô đại cáo, hăm hở xây dựng đất
nước
1439 về ở ẩn tại Côn Sơn
1440 được Lê Thái Tông vời ra giúp việc
nước
1442: oan án Lệ Chi Viên “tru di tam tộc”tru di tam tộc”
1464 Lê Thánh Tông minh oan cho Nguyễn Trãi
Trang 5II Sự nghiệp thơ văn
1 Những tác phẩm chính
Văn học:
Chữ Hán:
Quân trung từ mệnh tập Bình Ngô đại cáo
Ức Trai thi tập Chí Linh sơn phú Băng Hồ di sự lục Lam Sơn thực lục Văn bia Vĩnh Lăng …
Trang 62 Nguyễn Trãi – nhà văn chính luận kiệt xuất
Khối lượng văn chính luận khá lớn
Tư tưởng chủ đạo: nhân nghĩa, yêu nước,
thương dân
đạt đến trình độ mẫu mực Nguyễn Trãi là
nhà văn chính luận lỗi lạc nhất của văn học
trung đại Việt Nam
Trang 73 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc
a Người anh hùng vĩ đại
Lí tưởng: yêu nước, thương dân
Bui một tấc lòng ưu ái cũ
Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông
Phẩm chất, ý chí: ngay thẳng, đấu tranh
chống cường quyền, bạo ngược, bảo vệ
chân lí:
Trừ độc, trừ tham, trừ bạo ngược
Có nhân, có trí, có anh hùng.
Trang 83 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc
b Con người trần thế
Đau trước nghịch cảnh xã hội:
Phượng những tiếc cao diều hãy lượn
Hoa thường hay héo cỏ thường tươi (Tự thuật – Bài 9)
Yêu thiên nhiên:
Bức tranh hoành tráng
Kình ngạc băm vằm non mấy khúc
Giáo gươm chìm gãy bãi bao tầng (Cửa biển Bạch Đằng)
Trang 9b Con người trần thế
Yêu thiên nhiên:
Bức tranh xinh xắn
Nước biếc non xanh thuyền gối bãi
Đêm thanh nguyệt bạc khách lên lầu
(Bảo kính cảnh giới – Bài 26)
Thiên nhiên bình dị, dân dã, được con người nâng niu gìn giữ:
Viện có hoa tàn chăng quét đất
Nước còn nguyệt hiện xá thôi chèo
(Mạn thuật 10)
Trang 103 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình
sâu sắc
a Người anh hùng vĩ đại
b Con người trần thế
Đau trước nghịch cảnh xã hội
Yêu thiên nhiên
Tình yêu, nỗi nhớ quê
hương, tình cha con, bạn bè,
nghĩa vua tôi…
vẻ đẹp
nhân bản
góp phần nâng
người anh hùng dân tộc lên tầm nhân loại.
Trang 11“tru di tam tộc”bông hoa đầu mùa tuyệt đẹp của thơ
Nôm Việt Nam” (Lê Trí Viễn)
Trang 12III Kết luận
Nguyễn Trãi là bậc anh hùng dân tộc, một
nhân vật toàn tài hiếm có nhưng lại phải chịu những oan khiên thảm khốc
Nhà thơ, nhà văn kiệt xuất, danh nhân văn hoá thế giới, có những đóng góp lớn cho sự phát triển của văn hoá, văn học dân tộc:
Về nội dung: yêu nước và nhân đạo.
Về nghệ thuật: đóng góp về thể loại và ngôn
ngữ, khai sáng văn học tiếng Việt
Trang 13Chân dung Nguyễn Trãi
Trang 14Đền thờ Nguyễn Trãi
Trang 15Kịch “Bí mật vườn Lệ Chi "
Trang 16BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
平吳大告
Trang 17ngẫu.
Trang 183 Ý nghĩa:
độc lập, có ý nghĩa trọng đại với quốc gia
Trang 19代天行化皇上若曰。
仁義之舉 , 要在安民 , 弔伐之師莫先去暴。
惟，我大越之國 , 實為文獻之邦。
山川之封域既殊 , 南北之風俗亦異。
自趙丁李陳之肇造我國 , 與漢唐宋元而各帝一方。 雖強弱時有不同
而豪傑世未常乏。
故劉龔貪功以取敗 , 而趙好大以促亡。
唆都既擒於鹹子關，
烏馬又殪於白藤海。
嵇諸往古 ,
Trang 20II Đọc hiểu văn bản
1 Luận đề chính nghĩa
nhân nghĩa – yên dân
điếu phạt - trừ bạo
lập trường nhân nghĩa gắn liền với chống xâm lược.
Khẳng định:
Tên nước: Đại Việt
Lãnh thổ: Núi sông bờ cõi đã chia
Văn hiến: Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Hào kiệt
tuyên ngôn hùng hồn: nước ta có đầy đủ tư cách của một quốc gia độc lập
Trang 21Từ Triệu, Đinh, Lý Trần…
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên…
đối: ta hoàn toàn ngang hàng với Trung Quốc
Nhắc lại chiến công trong lịch sử khẳng định địch làm trái lẽ phải nên thất bại + tự hào dân tộc
1 Luận đề chính nghĩa
Trang 22敗義傷仁，乾坤幾乎欲息 ; 重科厚歛 , 山澤靡有孑遺。
開金場塞冒嵐瘴而斧山淘沙 , 採明珠則觸蛟龍而緪腰汆海。 擾民設玄鹿之陷阱，
Trang 23殄物織翠禽之網羅。
昆虫草木皆不得以遂其生 , 鰥寡顛連俱不獲以安其所。 浚生靈之血以潤桀黠之吻牙； 極土木之功以崇公私之廨宇。 州里之征徭重困 ,
閭閻之杼柚皆空。
決東海之水不足以濯其污 , 罄南山之竹不足以書其惡。 神民之所共憤 ,
天地之所不容。
Trang 24予 ﹕ 奮跡藍山 , 棲身荒野。
念世讎豈可共戴 , 誓逆賊難與俱生。
痛心疾首者垂十餘年 , 嘗膽臥薪者蓋非一日。
發憤忘食 , 每研覃韜略之書 , 即古驗今 , 細推究興亡之理。 圖回之志
寤寐不忘。
當義旗初起之時 , 正賊勢方張之日。
Trang 25奈以 ﹕ 人才秋葉 , 俊傑晨星。
奔走先後者既乏其人，
謀謨帷幄者又寡其助。
特以救民之念 , 每鬱鬱而欲東 ; 故於待賢之車 , 常汲汲已虛左。
得人之效茫若望洋 , 由己之誠甚於拯溺。
憤兇徒之未滅 , 念國步之遭迍。
靈山之食盡兼旬 ,
Trang 26蓋天欲困我以降厥任 , 故與益勵志以濟于難。
揭竿為旗 , 氓隸之徒四集 投醪饗士 , 父子之兵一心。 以弱制彊，或攻人之不備 ; 以寡敵眾常設伏以出奇。
卒能 ﹕ 以大義而勝兇殘 , 以至仁而易彊暴。
蒲藤之霆驅電掣，
茶麟之竹破灰飛。
士氣以之益增 , 軍聲以之大振。
Trang 27陳智山壽聞風而 ; 褫魄，
李安方政假息以偷生。
乘勝長驅 , 西京既為我有； 選兵進取，東都盡復舊疆。 寧橋之血成川 , 流腥萬里 ; 窣洞之屍積野，遺臭千年。 陳洽賊之腹心 , 既梟其首 ; 李亮賊之奸蠹 , 又暴厥屍。 王通理亂而焚者益焚 ,
Trang 29二十五日保定伯梁銘陣陷而喪軀， 二十八日尚書李慶計窮而刎首。 我遂迎刃而解 ,
Trang 32社稷以之奠安 , 山川以之改觀。
乾坤既否而復泰 , 日月既晦而復明。
于以開萬世太平之基 , 于以雪天地無窮之恥。 是由天地祖宗之靈有 以默相陰佑而致然也 !
於戲 ! 一戎大定 , 迄成無兢之功 ; 四海永清 ,
誕布維新之誥。
咸使聞知。