Tuần 22. Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn

Về kiến thức: - Hiểu, cảm phục về tài năng, đức độ của người anh hùng Trần Quốc Tuấn, đồng thời hiểu được những đạo lí quý báu cũng như bài học làm người mà ông để lại cho đời sau.. Vài

SVTH: Nguyễn Thị Liễu

L p ớp : V n – 4A ăn – 4A

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM

KHOA NGỮ VĂN

Hưng Đạo Đại Vương

Trần Quốc Tuấn

( Trích” Đại Việt sử kí toàn thư”– Ngô Sĩ Liên )

Ngữ văn 10 – tập 2 – Ban nâng cao

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

1 Về kiến thức:

- Hiểu, cảm phục về tài năng, đức độ của người anh hùng Trần Quốc Tuấn, đồng thời hiểu được những đạo lí quý báu cũng như bài học làm người mà ông để lại cho đời sau

- Thấy được cái hay, sức hấp dẫn của một tác

phẩm lịch sử đậm chất văn học

2 Về kĩ năng:

Có kĩ năng đọc - hiểu một tác phẩm văn học sử ở thời trung đại

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

• Sử dụng phương pháp chủ đạo: đọc (cho học sinh gạch chân những ý chính), nêu vấn đề.

• Kết hợp với các phương pháp: gợi mở, trao đổi, đọc sáng tạo.

TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức lớp (2 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

3 Nội dung bài mới (30 phút)

4 Củng cố và luyện tập (6 phút)

5 Dặn dò (2 phút )

NỘI DUNG BÀI HỌC

I Tìm hiểu chung (8 phút)

1 Tác giả (2 phút)

2 Tác phẩm “Đại Việt sử kí toàn thư” (2 phút)

3 Vị trí – nội dung – bố cục đoạn trích (2 phút)

4 Vài nét về con người Hưng Đạo Đại Vương

Trần Quốc Tuấn (2 phút)

II Đọc – Hiểu văn bản (20 phút)

1 Phẩm chất của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn Trọng tâm bài

2 Nghệ thuật đặc sắc của sử kí

III Tổng kết (2 phút)

Hưng Đạo Đại Vương

Trần Quốc Tuấn

( Trích” Đại Việt sử kí toàn thư”– Ngô Sĩ Liên )

Ngữ Văn 10 – tập 2 – nâng cao

Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn

1 Tác giả: Ngô Sĩ Liên (? - ?)

• Nhà sử học nổi tiếng thời Lê (thế kỉ XV)

• Quê: Chương Mĩ, Hà Tây

• Đỗ tiến sĩ năm 1442

• Làm quan từ thời vua Lê Thái Tông đến

thời vua Lê Thánh Tông

* Dựa vào tiểu dẫn SGK, em nào có thể cho cô và các bạn biết vài nét về tác phẩm : “Đại Việt sử kí toàn thư”?

- Bộ chính sử lớn của Việt Nam trong thời trung đại,

được hoàn tất 1479 - gồm 15 quyển

- Nội dung : ghi chép lịch sử nước ta từ thời Hồng Bàng cho đến khi Lê Thái Tổ lên ngôi.

- Giá trị tác phẩm: thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ, vừa có giá trị sử học vừa có giá trị văn học cao.

* Em nào có thể đọc và xác định vị trí, nội dung đoạn trích “Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn”?

2 Tác phẩm “Đại Việt sử ký toàn thư”

Bản in Nội Các Quan Bản - Mộc bản khắc

năm Chính Hòa thứ 18 (1697)

- Về vị trí: Đoạn trích được trích ở quyển VI - phần

“Bản kỷ” của “Đại Việt sử ký toàn thư”.

- Nội dung: Viết về nhân vật lịch sử Trần Quốc Tuấn – người anh hùng kiệt xuất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.

- Bố cục : Đoạn trích chia 3 phần.

* Dựa vào những kiến thức lịch sử, em nào có thể giới thiệu vài nét về Trần Quốc Tuấn ?

3 Vị trí – nội dung – bố cục của đoạn trích

- Ông sinh năm ( 1231? – 1300), tước Hưng Đạo Đại Vương, là một danh tướng kiệât xuất của dân tộc với hai lần đánh thắng giặc Nguyên – Mông.

- TQT được nhân dân tôn thờ là

“Đức Thánh Trần ” và lập đền

thờ ở nhiều nơi trên đất nước, và ở TK XX được công nhận là một trong mười vị tướng giỏi nhất thế giới.

- Hịch tướng sĩ được xem làmột trong những tác phẩm xuất sắc của văn học trung đại.

4 Vài nét về con người Hưng Đạo Đại

Vương Trần Quốc Tuấn

Hưng Đạo Đại Vương

1 Phẩm chất của Hưng Đạo Vương Trần Quốc

Tuấn

a Qua câu chuyện về kế sách giữ nước

Phân tích, đưa ra những dẫn chứng về cách thắng giặc trong từng triều đại lịch sử trước và của chính nhà Trần.

 Lời trình bày đầy sức thuyết phục, thể hiện tâm

huyết của vị tướng già đối với dân tộc.

Để rút ra những kế sách trị nước quý báu ấy, Trần QuốcTuấn đã có cách trình bày như thế nào? Cách trình bày như thế có tác dụng gì?

• Những chi tiết nào trong lời trình bày của Trần Quốc

Tuấn với vua đã thể hiện kế sách giữ nước của ông?

 Sách lược uyển chuyển, binh pháp linh hoạt,

không cứng nhắc, máy móc.

 “Tùy thời tạo thế”

 “Đoàn kết toàn dân”.

 “Khoan thư sức dân”.

 Tài năng, mưu lược  Cĩ tầm nhìn xa trơng rộng  Hết lịng lo cho nước, cho dân

Qua những lời trình bày về kế sách giữ nước cho

thấy Trần Quốc Tuấn là người như thế nào?

Theo Trần Quốc Tuấn thì điều quan trọng nhất trong kế sách là gì?

Chân lí cĩ giá trị muơn đời

Kế sách

giữ nước

“Tuỳ thời tạo thế”

“khoan thư sức dân”

lấy dân làm gốc

“đoàn kết toàn dân”

b Câu chuyện về tấm lòng trung nghĩa

Trần Quốc Tuấn đã có thái độ và cách ứng xử như thế nào trước di huấn của cha?

Trước khi mất, cha Trần Quốc Tuấn đã dặn ông điều gì?

Và lời dặn ấy đã đặt Trần Quốc Tuấn vào tình thế nào?

“Con mà không vì cha lấy được thiên hạ thì cha dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được”

 Đặt Trần Quốc Tuấn vào tình huống mâu thuẫn giữa trung và hiếu

Ghi để lời cha trong lòng nhưng không cho là phải.

• 1) Em có ý kiến gì về việc Trần Quốc Tuấn không

làm theo di huấn của cha?

• 2) Vì sao Trần Quốc lại đem lời cha dặn nói với hai

gia nô?

• 3) Thái độ của Trần Quốc Tuấn như thế nào trước

lời nói của hai gia nô? Vì sao?

• 4) Thái độ và cách ứng xử của Trần Quốc Tuấn

như thế nào trước lời nói của hai con trai? Qua đó đã nói lên điều gì về phẩm chất, nhân cách của

ông?

 Đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích gia đình

 Không hiểu chữ “hiếu” một cách cứng nhắc

 Thử lòng hai gia nô

 Muốn nghiệm lại chủ kiến của mình

và muốn tìm thêm người chia sẻ

“Cảm phục đến khóc”

 Thấy được lòng trung nghĩa, cương trực, thẳng thắn của hai gia nô

 Những lời họ nói ra đúng với lòng trung quân ái quốc của ông

 Với Hưng Vũ Vương: ông “ngầm cho là phải”

 Với Hưng Nhượng Vương: ông “rút gươm kể tội”

 Trung nghĩa, công bằng, nghiêm khắc, có ýù thức

giáo dục con cái

Thái độ và cách ứng xử của Trần Quốc Tuấn thế nào trước lời nói của hai con trai? Qua đó đã nói lên điều gì về phẩm chất, nhân cách của ông?

4 Thái độ của Trần Quốc Tuấn như thế nào

trước lời nói của hai gia nô? Vì sao?

3 Vì sao Trần Quốc Tuấn lại đem lời dặn

của cha nói với hai gia nô?

2 Em có ý kiến gì về việc Trần Quốc Tuấn

không làm theo di huấn của cha? 1

c Qua công lao, đức độ và uy tín

- Đối với đất nước: hai lần đánh bại quân Nguyên

 Sẵn sàng quên thân, tận trung báo quốc.

- Đối vối tướng sĩ dưới quyền: Soạn sách khích lệ, tiến cử

 Tận tình dạy bảo, trọng người hiền tài.

- Đối với bản thân: ông kính cẩn, giữ tiết làm tôi

 Khiêm tốn , giữ đạo trung nghĩa.

- Trong tín ngưỡng nhân dân: nhiều người cầu đảo

 kính phục thần thánh hóa, linh thiêng phù hộ.

- Quân giặc gọi An Nam Hưng Đạo Vương không dám gọi

tên

 kính trọng nể phục.

2 Nghệ thuật đặc sắc của sử kí

- Cách kể chuyện ngắn gọn, cô đọng mà tự

nhiên, sinh động hấp dẫn

- Nghệ thuật kể chuyện điêu luyện, không theo

trình tự thời gian nhưng vẫn mạch lạc, khúc chiết.

- Nhân vật được khắc họa sống động -> Đặc

trưng “ văn sử bất phân”.

- Mang màu sắc huyền thoại nhằm ca ngợi tôn

vinh tài năng của Hưng Đạo Vương.

•Theo em nghệ thuật nổi bật của tác phẩm được thể hiện

•như thế nào?

III Kết luận: (sgk - 45)

Ca ngợi tài năng, đức độ mẫu mực sáng ngời

của một vị tướng toàn tài, toàn đức.

Em nào có thể kể cho cô và các bạn nghe một vài câu chuyện về Trần Quốc Tuấn?

- Chuyện Trần Hưng Đạo tiếp sứ đã thể hiện tài

năng mưu lược của ông.

- Khi ông phò giá vua về kinh ông đã vứt bỏ gậy

bịt đầu sắt chỉ chống gậy gỗ để chứng tỏ lòng

trung thành của mình….

- Ông cùng tắm chung với Trần Quang Khải để

thể hiện tấm lòng trung hiếu, cởi bỏ mọi hiềm

khích….

CỦNG CỐ VÀ LUYỆN TẬP

1 Tác giả biên soạn “ Đại Việt sử kí toàn thư” là:

a Lê Văn Hưu b Phan Phu Tiên

c Ngô Sĩ Liên d Nguyễn Trãi.

2 Điểm nổi bật nhất trong nghệ thuật sử kí được thể hiện:

a Cách khắc họa nhân vật ở mọi phương diện.

b Cách kể chuyện tự nhiên, sinh động, khắc họa được tính cách

nhân vật

c Sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật để khắc họa nhân vật.

d Kết cấu chặt chẽ, mạch lạc.

3 Dựa vào những cứ liệu lịch sử các em viết một văn bản thuyết

minh về “ Trần Quốc Tuấn ”

4 Các em về nhà sưu tầm những câu chuyện có thật hoặc truyền

thuyết về người anh hùng Trần Quốc Tuấn , hoặc về nhà sử

• Học bài :

- Học phần tác giả ( SGK/ tr.65 - 66 )

- Học kĩ phần trọng tâm: “Phẩm chất của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn”

• Chuẩn bị bài mới:

- Đọc kĩ bài “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” của Nguyễn Dữ (Sgk/tr.73)

- Soạn các câu hỏi sau:

1 Truyện “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” có bao nhiêu nhân

vật? Theo em nhân vật nào là nhân vật chính?

2 Các em đọc và gạch dứơi những yếu tố truyền kì trong câu chuyện

và cho biết tác dụng của chúng?

DẶN DÒ

.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Sách giáo khoa Ngữ văn 10 – tập 2 – nâng cao

• Sách giáo viên Ngữ văn 10 – tập 2

• Sách thiết kế dạy học Ngữ văn 10 – Phan Trọng Luận

• Website:

www.http//baigiang.violet.vn

www.http//baigiang.wru.edu.vn