SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4

SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4

MỤC LỤC

MỤC LỤC………1

A PHẦN MỞ ĐẦU……… 2

I.Lý do chọn đề tài 2

II Đối tượng nghiên cứu 3

III Thời gian nghiên cứu 3

IV Phương pháp nghiên cứu 3

B PHẦN NỘI DUNG 5

I Cơ sở lý luận của việc luyện đọc 5

II Cơ sở thực tiễn của việc luyện đọc 8

III Thực trạng của việc dạy đọc cho học sinh lớp 4 9

IV Các giải pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4 10

V Đo lường 18

VI Kết quả đạt được 18

C PHẦN KẾT LUẬN 20

I Kết luận 20

II Ý kiến đề xuất 21

để học sinh giao tiếp.Thông qua việc dạy Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác

tư duy

Tiếng Việt là tiếng ghi âm, nghĩa là viết như thế nào thì đọc như thế ấy, cóđọc được thì mới hiểu được nội dung Vì thế phân môn Tập đọc có vị trí đặc biệttrong chương trình Tiểu học Nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển cho họcsinh kĩ năng đọc, một kĩ năng quan trọng hàng đầu của học sinh Tiểu học đồngthời làm cơ sở, nền móng cho mọi sự phát triển Đọc trở thành nhiệm vụ cấp thiếtcủa mỗi người đi học Biết đọc, con người đã nhân khả năng giao tiếp nhận lênnhiều lần, từ đây họ biết tìm hiểu, đánh giá cuộc sống, nhận thức các mối quan hệ

tự nhiên, xã hội

Nhờ đọc mà con người bày tỏ ý kiến của mình Từ đó con người có điều kiện

tự học và hiểu biết các môn học khác Như vậy có thể khẳng định rằng đọc là cầunối của mọi tri thức, của mọi môn học Đọc chính là học, học nữa, học mãi, đọc

để tự học, học cả đời Bởi vậy dạy cho học sinh biết đọc, đọc đúnglà một việc làm

cần thiết và có ý nghĩa rất quan trọng.

Trong thực tế hiện nay ở trường Tiểu học, việc dạy đọc bên cạnh nhữngthành công, còn nhiều hạn chế Đặc biệt học sinh chúng ta phần lớn là con emVân Kiều nên chưa đọc được như mong muốn, kết quả đọc của các em chưa đápứng được yêu cầu của việc hình thành kĩ năng đọc Các giờ Tập đọc thì hầu nhưhọc sinh khá giỏi chỉ mới biết đọc đúng, đọc trơn Giáo viên Tiểu học còn lúngtúng khi dạy Tập đọc, đồng thời những phương pháp cụ thể hướng dẫn đọc chohọc sinh Tiểu học cũng rất ít được quan tâm

Để giúp học sinh đọc đúng, cảm thụ được bài văn đòi hỏi người giáo viênphải đổi mới phương pháp dạy học mọi học sinh đều phải tích cực tham gia vàohoạt động học tập

Do đó với mong muốn làm thế nào để chất lượng đọc đúng của học sinh lớp

4, đặc biệt là học sinh người Vân Kiều ngày càng nâng cao tôi đã chọn đềtàinghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng:

" Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4"

II Đối tượng nghiên cứu

- Lớp nghiên cứu: Lớp 4B - trường Tiểu học Hướng Phùng- huyện Hướng

Hóa- tỉnh Quảng Trị

III Thời gian nghiên cứu

- Từ tháng 9 năm 2013 đến tháng 3 năm 2014

IV Phương pháp nghiên cứu

Việc hướng dẫn HS Tiểu học nói chung và HS lớp 4 nói riêng biết đọc tốtmột đoạn văn, đoạn thơ là một việc làm rất cần thiết giúp HS củng cố, nâng cao

kỹ năng đọc, cảm nhận được cái hay, cái đẹp của tác phẩm Do vậy cùng vớinhững kinh nghiệm đã tích luỹ được, tôi tiến hành nghiên cứu chương trình, SGK,các tài liệu tham khảo về Tiếng Việt 4, điều tra GV và HS

Trong quá trình nghiên cứu và áp dụng kinh nghiệm, tôi đã sử dụng một sốphương pháp sau:

- Phương pháp điều tra nghiên cứu tổng thể chương trình và nội dung phân

B PHẦN NỘI DUNG

I Cơ sở lý luậncủa việc luyện đọc

1 Vị trí của dạy Tập đọc ở trường Tiểu học

a Đọc là gì?

Môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạtđộng ngôn ngữ cho học sinh Năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh được thểhiện trong 4 dạng hoạt động tương ứng với 4 kĩ năng ( nghe, đọc, nói, viết), đọc làmột dạng ngôn ngữ được chuyển từ chữ viết sang lời nói có âm thanh và hiểu nóứng với hình thức đọc thành tiếng Còn quá trình chuyển trực tiếp từ hình thứcchữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh ứng với đọc thầm Đọc khôngchỉ là giải một bộ mã gồm hai phần chữ viết và âm thanh (nghĩa là nó không chỉđánh vần nên thành tiếng) theo đúng như các kí hiệu chữ viết mà còn là một quátrình nhận thức để có khả năng thông hiểu những gì được đọc trên thực tế nhiềukhi người ta chỉ nói đến đọc như nói đến sử dụng bộ mã chữ nối còn việc chuyển

từ âm sang nghĩa đã không được chú ý đúng mức

b Ý nghĩa của việc rèn đọc cho học sinh:

Những kinh nghiệm của đời sống, những thành tựu văn hoá, khoa học, tưtưởng tình cảm của các thế hệ trước và của những người đương thời, phần lớn đãghi lại bằng chữ viết Nếu không biết đọc thì con người không thể tiếp thu đượcnền văn minh loài người Biết đọc con người có khả năng tiếp nhận lên nhiều lần,

từ đây ta mới tìm hiểu và đánh giá được cuộc sống, nhận thức được các mối quan

hệ tự nhiên, xã hội, tư duy, biết đọc con người có khả năng chế ngự một phươngtiện văn hoá cơ bản giúp họ giáo tiếp được từ thế giới bên trong của người khác,thông hiểu tư tưởng tình cảm của người khác, đặc biệt khi đọc các tác phẩm vănchương như được bồi dưỡng tâm hồn, không biết đọc con người không có điềukiện hưởng thụ sự giáo dục mã xã hội dành cho, họ không thể hình thành mộtnhân cách toàn diện Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày

càng quan trọng, đọc chính là học, học nữa, học mãi, đọc để tự học học cả đời.

Vì những lẽ trên dạy Tập đọc có một ý nghĩa to lớn ở Tiểu học Đầu tiên phảihọc đọc sau đó trẻ đọc để học, nó tạo điều kiện để cho học sinh có khả năng tựhọc và tinh thần tự học cả đời Việc dạy đọc giúp cho các em hiểu biết hơn lòngyêu cái thiện, cái đẹp cũng như biết tư duy hình ảnh Như vậy đọc có ý nghĩa tolớn vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển

2 Những nhiệm vụ của dạy Tập đọc ở Tiểu học

Những điều cần nêu trên khẳng định sự cần thiết của sự hình thành và pháttriển một cách có hệ thống và có kế hoạch năng lực đọc cho học sinh Tập đọc với

tư cách là một phân môn TiếngViệt ở Tiểu học có nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu.Tập đọc là một phân môn thực hành năng lực đọc được tạo nên 4 kĩ năng là 4yêu cầu của chất lượng; đọc đúng, đọc có ý thức và đọc diễn cảm được rèn luyệnđồng thời hỗ trợ cho nhau Sự hoàn thiện một trong 4 kĩ năng này sẽ có tác độngtích cực đến kĩ năng khác

Dạy đọc là giáo dục lòng ham muốn đọc sách làm việc với sách văn bản chohọc sinh Nói cách khác thông qua dạy Tập đọc làm cho học sinh thích đọc, đó làcon đường đặc biệt tạo nên một trí tuệ đầy đủ và phát triển

3 Cơ sở tâm sinh lí, đặc điểm tâm lí học sinh Tiểu học.

Học sinh Tiểu học- con người với cấu tạo đầy đủ các bộ phận của một conngười đang phát triển Trong đó, cơ quan phát âm, ngôn ngữ phát triển mạnh, phùhợp với sự tiếp nhận và thực hiện dễ dàng các hoạt động mới, theo chức năng củachúng, chức năng phát âm- Tập đọc

Khả năng nhận thức, tư duy, tưởng tượng, tình cảm trí nhớ và nhân cách họcsinh đang được hình thành, tiềm tàng khả năng phát triển và đang phát triển

Học sinh Tiểu học hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng, hiếu động, tò mò, thíchhoạt động hồn nhiên, khám phá, tự lực làm việc theo hứng thú của mình

Thầy cô là hình tượng mẫu mực nhất được trẻ tôn sùng nhất, mọi điều trẻđều nhất nhất nghe theo, sự phát triển nhân cách của học sinh Tiểu học phụ thuộc

phần lớn vào quá trình dạy học và giáo dục của thầy cô trong nhà trường Tiểuhọc.

Dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học bước đầu đem đến sự vận động khoa họccho não bộ và cơ quan phát âm, ngôn ngữ, đem đến những tinh hoa văn hoá, vănhọc nghệ thuật trong tâm hồn trẻ, rèn kĩ năng đọc, hiểu, cảm thụ văn học, rènluyện tình cảm đạo đức, ý chí, ý thức, hành động đúng cho trẻ, phát triển khả nănghọc tập các môn khác, là điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh Tiểu học.Nhân cách học sinh Tiểu học phát triển đúng đắn hay lệch lạc phụ thuộc vào quátrình giáo dục của người thầy mà trong đó phương tiện là nghe nói

Đọc, viết có được nhờ học Tập đọc Dạy Tập đọc đặc biệt là dạy cho họcsinh đọc đúng, chính xác và hiểu được văn bản đòi hỏi người thầy phải có phươngpháp dạy học phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của học sinh Tiểu học, phù hợpvới sự phát triển tiến bộ của khoa học, xã hội, đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết củahọc sinh Tiểu học và tăng cường giáo dục đạo đức nhân cách cho trẻ

4 Cơ sở ngôn ngữ và văn học của việc dạy học Tập đọc

Ngôn ngữ học đã chỉ rõ những nội dung cụ thể về các vấn đề của ngôn ngữchữ viết, chính âm, chính tả, nghĩa của từ, câu, đoạn, văn bản, ngữ điệu, nhịp điệu,tình cảm ngôn ngữ Đó là những vấn đề gắn bó với việc dạy và học Tập đọc củathầy và trò bậc Tiểu học

Văn học nghệ thuật là tinh hoa của ngôn ngữ, là tình cảm đạo đức, lí tưởngtình yêu Nó có được nhờ cảm xúc của tâm hồn, nó làm cho tâm hồn con ngườithêm phong phú và sâu sắc

Dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học là dạy cho học sinh biết đọc đúng tiếng,

từ, câu, chữ, hiểu nội dung rồi đọc đúng ngữ điệu, nhịp điệu, diễn cảm, cảm nhậnđược ý nghĩa tình cảm, có cảm xúc, biết tư duy, tưởng tượng, hình thành ý thứctốt đẹp trong tâm hồn và có hành động đẹp Nghĩa là học sinh biết chuẩn ngônngữ và hiểu biết cảm thụ văn học Đây là một nghệ thuật, nghệ thuật trong laođộng dạy học sáng tạo của người thầy Tiểu học Dạy học Tập đọc sẽ càng tinh tế,càng sáng tạo, càng hiệu quả khi ta nghiên cứu vận dụng tốt những thành tựu của

ngôn ngữ văn học.

5 Cơ sở giáo dục và phát triển

Tập đọc là một phân môn thực hành Nhiệm vụ quan trọng của nó là hìnhthành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đó có thể hiện ở 4 yêu cầu: Đọc đúng,đọc nhanh, đọc có ý thức (đọc hiểu) và đọc hay (đọc diễn cảm) Cần phải hiểu kĩnăng đọc có nhiều mức độ, nhiều tầng bậc khác nhau

Đầu tiên là giải mã chữ - âm một cách sơ bộ, tiếp theo đọc là phải hiểu đượcnghĩa của từ, tìm được các từ, câu "chìa khoá"(chốt, trọng yếu) trong bài, biết tómtắt nội dung của đoạn Với những bài văn biết phát hiện ra yếu tố "văn" và đánhgiá được giá trị của chúng trong việc biểu đạt nội dung Như vậy, biết đọc đồngnghĩa với kĩ năng làm việc với văn bản, chiếm lĩnh được văn bản ở các tầng bậckhác nhau

II Cơ sở thực tiễn của việc luyện đọc cho học sinh lớp 4

1 Đặc điểm chung của địa phương

Hướng Phùng là một trong những xã khó khăn của vùng Bắc Hướng Hóa, đa

số học sinh là con em đồng bào Vân Kiều, điều kiện kinh tế và đi lại còn gặpnhiều khó khăn Bên cạnh đó, phụ huynh chưa có đủ điều kiện và chưa có sự quantâm đến việc học của con em Nhưng nhờ sự quan tâm của chính quyền địaphương, sự chỉ đạo sát sao và kịp thời của Chuyên môn nhà trường, tổ khối, đãvận động, huy động để các em đến lớp đều đặn hơn, đặc biệt là những em họcsinh còn đọc yếu, giúp các em có cơ hội rèn luyện việc đọc của mình nhiều hơn

2 Đặc điểm chung của lớp 4B

- Các em đọc yếu thường hay tự ti, mặc cảm và nghỉ học dài ngày nên việcluyện đọc diễn ra không liên tục.

- Cơ sở vật chất còn thiếu

III Thực trạng của việc rèn đọc cho học sinh lớp 4.

1 Thực trạng của việc dạy học phân môn Tập đọc nói chung.

Phân môn Tập đọc có một nhiệm vụ rất quan trọng đối với học sinh Tiểuhọc Do đó, vấn đề dạy học phân môn Tập đọc hiện nay rất được chú trọng

Có nhiều chuyên đề, phương pháp đặt ra nhằm đưa chất lượng đọc của các

em nâng lên Nhưng nhìn chung chủ yếu chỉ tập trung đến các lớp đầu cấp để làmsao các em đọc đúng, đọc trôi chảy Còn ở các lớp cuối cấp, giáo viên chỉ tậptrung nhận xét cách đọc đúng, đọc trơn chứ chưa có biện pháp cụ thể để dành choviệc luyện đọc đúng, đặc biệt cho đối tượng học sinh người dân tộc thiểu số

2 Thực trạng dạy học phân môn Tập đọc lớp 4 ở trường Tiểu học Hướng Phùng – Hướng Hoá- Quảng Trị:

Qua thực tế giảng dạy và khảo sát chất lượng phân môn Tập đọc của họcsinh lớp 4, bản thân tôi nhận thấy: Một số học sinh mới chỉ ở mức độ biết đọc,đọc được, đọc đúng, đọc trơn Có em chẳng cần quan tâm mình có đọc đúng bàithơ, bài văn đó không mà chỉ đọc nhanh, đọc cho hết bài là được

Đối với đối tượng học sinh lớp 4B, học sinh đọc yếu còn rất nhiều Các emcòn đánh vần từng tiếng mới có thể đọc trơn nên tốc độ đọc chưa đạt yêu cầu.Qua tìm hiểu tôi rút ra được một số nguyên nhân sau:

- Học sinh không nhớ mặt chữ

- Khả năng ghép vần, tiếng còn chậm

- Khả năng phát âm hạn chế

- Không đọc được chữ cái, các phụ âm ghi bằng 2-3 chữ cái: tr, ch, ngh…

- Ít quan tâm đến truyện, sách có chữ

- Do cách phát âm theo phương ngữ, thường phát âm lệch chuẩn viết, cụ thểcác em thường mắc lỗi sau:

+ Các lỗi phụ âm đầu: s/x

Ví dụ: xuất hiện/ suất hiện; súc vật/ xúc vật ( Tiếng Việt 4, tập 2, trang 4)+ Các lỗi về thanh: Các em đọc còn nhầm lẫn giữa thanh ngã và thanh hỏi.

Ví dụ: trẻ con/ trẽ con; hiểu biết / hiễu biết;chữ/ chử (Tiếng Việt 4, tập 2, trang 9)+Đối với học sinh là người Vân Kiều không chỉ đọc sai thanh hỏi, ngã mà saitất cả các thanh

Ví dụ: đi đâu/ đì đầu, tim ta/ tìm ta,…

- Do các em chưa nắm vững cách ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu, chưa biếtnhấn giọng, lên giọng, hạ giọng những từ cần thiết

- Do các em lười đọc sách, không chịu khó rèn đọc

Nên ngay từ đầu năm học, trong phạm vi nghiên cứu, tôi đã thống kê chấtlượng đọc của học sinh lớp 4Bnhư sau:

Bảng 1: Chất lượng khảo sát phân môn Tập đọc lớp 4B.

Số em đọcđạt trung bình

Số em đọcđúng, rõ ràng

Số em đọcdiễn cảm tốt

Qua việc điều tra trên cho thấy tỉ lệ học sinh đọc chưa đạt yêu cầu và họcsinhđọc trung bình chiếm tỉ lệ cao Tỉ lệ học sinh đọc đúng, rõ ràng còn rất thấp

Đây là một việc làm thiết thực mà trong mỗi giáo viên đứng lớp như chúng

ta băn khoăn, suy nghĩ nên dạy như thế nào để nâng cao hiệu quả các giờ dạy trênlớp nói chung và dạy đọc cho học sinh cuối bậc, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu

số nói riêng Để đưa chất lượng đọc đúng có sự thay đổi, tôi xin mạnh dạn đưa ramột số biện pháp sau:

IV Các giải pháp rèn đọc cho học sinh lớp4.

1 Hướng dẫn học sinh luyện đọc đúng một cách linh hoạt, khéo léo

Như chúng ta đã biết đọc đúng chỉ thực hiện được trên cơ sở học sinh đãbiết chữ cái, ghép vần Đọc đúng không thừa, không sót tiếng Đọc đúng phải thểhiện được hệ thống ngôn ngữ âm chuẩn, tức là đọc đúng chính âm Bởi vậy việc

rèn cho học sinh luyện đọc đúng là khâu đầu tiên của việc rèn đọc diễn cảm và đãthực hiện ở các lớp 1, 2, 3 Đối với học sinh lớp 4 thì việc rèn luyện đọcđúngđược rèn luyện như sau:

a Luyện đọc đúng:

- Trước khi tiến hành luyện đọc, chia văn bản thành các đoạn đọc ( đơn vịchia tạm thời, không phải bao giờ cũng đồng nhất với cách chia đoạn theo bố cụccủa văn bản) mà giáo viên căn cứ vào trình độ đọc của học sinh trong lớp để chiavăn bản thành các đoạn, sao cho các đoạn không quá dài hoặc quá chênh lệchnhau về chữ số, cách ngắt đoạn không quá chi li, gây khó khăn cho học sinh theodõi và đọc nối tiếp

- Dựa vào số đoạn, giáo viên chỉ định trước số học sinh tham gia đọc nốitiếp ở mỗi vòng đọc Học sinh có thể đứng hoặc ngồi tại chỗ với tâm thế sẵn sàngđọc nối tiếp

- Để củng cố kĩ năng đọc trơn đã được rèn ở các lớp dưới, giáo viên nênhướng dẫn học sinh đọc nối tiếp qua 3 vòng:

+ Vòng 1: Qua những học sinh đọc nối tiếp, giáo viên nghe và phát hiệnnhững hạn chế về cách ngắt âm, ngắt nghỉ, ngữ điệu câu, từ đó có biện pháphướng dẫn đối với cá nhân hoặc nhắc nhở chung đối với cả lớp để học sinh đạtyêu cầu đọc đúng và đõ rành mạch

+ Vòng 2: Học sinh đọc nối tiếp kết hợp nắm nghĩa của từ được chú giảitrong SGK, nó có tác dụng góp phần nâng cao kĩ năng đọc hiểu (việc tìm hiểunghĩa từ có thể xen kẽ trong quá trình đọc nối tiếp hoặc sau khi đọc hết bài) Nếuhọc sinh đọc sai giáo viên vẫn tiếp tục hướng dẫn, sửa chữa

+ Vòng 3: Học sinh đọc nối tiếp để giáo viên đánh giá sự tiến bộ, tiếp tụchướng dẫn hoặc nhắc nhở.Việc luyện đọc từng đoạn nối tiếp tạo điều kiện chonhiều học sinh được thực hành đọc Qua thực hành mà học sinh được giáo viênhướng dẫn, uốn nắn hay động viên, khích lệ để đạt được vững chắc kĩ năng đọc,chuẩn bị luyện tập kĩ năng mới: Đọc diễn cảm