Tuần 27. Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Tuần 27. Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tấ...

(Trích Chinh phụ ngâm) Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn

Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm

Ngữ văn 10 (Cơ bản) – tập 2

I Giới thiệu chung

1 Tác giả - dịch giả

a) Tác giả

- Đặng Trần Côn (?- ?), Nhân Mục – Thanh Trì nay Nhân

Chính, Thanh Xuân – Hà Nội

- Sống vào khoảng thế kỉ XVIII

- Ngoài “Chinh phụ ngâm”, ông còn làm thơ chữ Hán và viết

một số bài phú.

b) dịch giả

- Đoàn Thị Điểm (SGK, 86)

- Phan Huy Ích

Nguyên tác: Thể trường đoản cú

Thể song thất lục bát

b) Hoàn cảnh ra đời

- Cảm động trước nỗi đau mất mát của con người –

nhất là những người vợ lính trong chiến tranh Đặng

Trần Côn đã viết Chinh phụ ngâm gồm 478 câu thơ

bằng chữ Hán

1 Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

a) 8 câu thơ đầu

“ Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước

Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.”

Các động từ: dạo, ngồi, rủ, thác… diễn tả cử chỉ, hành động quẩn quanh vô nghĩa => tâm trạng cô lẻ

- “Chẳng mách tin”: từ phủ định- không có tin

=> Nỗi buồn, sự lo lắng nhân lên gấp bội lần

II Đọc hiểu văn bản

“Ngoài rèm thước chẳng mách tin

Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng

Đèn có biết dường bằng chẳng biết

Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi

Buồn rầu chẳng nói nên lời Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

 Nỗi cô đơn, buồn triền miên kéo dài lê thê

trong không gian, thời gian, vô vọng khắc khoải.

=> Lời kể thành lời độc thoại tha thiết, dằn vặt.

b) 8 câu tiếp theo

“ Gà eo óc gáy sương năm trống Hòe phất phơ rủ bóng bốn bên”

Không gian vắng lặng => âm thầm chiếc bóng

-Tiếng gà: năm canh -> thao thức suốt đêm

- Hòe phất phơ -> hoang vắng

Không gian ở đây hiện lên như thế nào và thể

hiện điều gì?

“Khắc giờ đằng đẵng như niên

Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

- Từ láy: đằng đẵng, dằng dặc

- So sánh: “như niên”, “tựa miền biển xa”

Âm hưởng buồn kéo dài

Thời gian tâm trạng, cụ thể hóa nỗi sầu

“Hương gượng đốt hồn đà mê mảiGương gượng soi lệ lại châu chanSắt cầm gượng gảy ngón đànDây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng”

- Động từ:

Gượng

Gảy đàn Soi gương Đốt hương

 Miễn cưỡng,gượng gạo không còn niềm vui sống

- Dây đứt phím chùng

* Bằng cách sử dụng các từ ngữ biểu cảm,hình ảnh ước

lê tác giả đã diễn tả tâm trạng lẻ loi, cô đơn,buồn

tủi,mất hết niềm vui sống của người chinh phụ

Lo sợ điều không may xảy ra

“Lòng này gửi gió đông có tiệnNghìn vàng xin gửi đến non YênNon Yên dù chẳng tới miềnNhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời

Trời thăm thẳm xa vời khôn thấuNỗi nhớ chàng đau đáu nào xongCảnh buồn người thiết tha lòngCành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

2 Tâm trạng nhớ nhung của người chinh phụ:

- Hình ảnh ước lệ:

+ Gió đông: gió mùa xuân, ấm áp

+ Non Yên: xa xôi, hiểm trở

Hình ảnh ước lệ => khát khao đoàn tụ

Gửi nỗi nhớ đến người chinh phụ

Lo lắng

“ Cảnh buồn người thiết tha lòngCành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun”

- Người: buồn, thiết tha => đau đớn như bị chà xát

- Cảnh: sương,mưa => gợi buồn, nhuốm màu tâm trạng

Nỗi buồn chuyển thành nỗi đau khôn tả

=> Bằng nghệ thuật phúng dụ, lối miêu tả trực tiếp

nội tâm nhân vật, cách tả cảnh ngụ tình, đoạn thơ

đã diễn tả nỗi nhớ thương mênh mang, vời vợi, nỗi đau cắt cứa tâm can người chinh phụ.

III Tổng kết

- Sắc thái cung bậc tình cảm của người chinh phụ

- Khát khao hạnh phúc lứa đôi

2 Nghệ thuật

- Điệp từ, điệp ngữ

- So sánh, tượng trưng, ước lệ

- Câu hỏi tu từ

3 Giá trị tư tưởng

- Đồng cảm với khát khao hạnh phúc của người phụ nữ

- Tố cáo tội ác của chiến tranh

Những tư tưởng nào dưới đây được thể hiện trong tác phẩm chinh phụ ngâm?

a Oán ghét chiến tranh phong

kiến phi nghĩa

b Khao khát tình yêu, hạnh phúc

lứa đôi

c Ca ngợi sự đảm đang chung

thủy của người chinh phụ

d Cả a và b

III Củng

cố

Nội dung chính trong đoạn trích

Tình cảnh lẻ loi của người chinh