Tuần 4. Bài ca ngắn đi trên bãi cát (Sa hành đoản ca)

• Có người lại cho rằng ông làm bài thơ trong thời gian tập sự ở Bộ Lễ triều đình Huế • Dù làm ở thời điểm nào thì bài thơ vẫn thể hiện những tư tưởng bế tắc của kẻ sĩ chưa tìm được lối

SA HÀNH ĐOẢN CA ( BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT)

CAO BÁ QUÁT

HẰNG NGA- THPT HOÀI ĐỨC B

Cao Bá Quát ( 1809- 1855)

I- TÁC GiẢ

• Cao Bá Quát tự là Chu Thần

( 1809- 1855), ngưòi làng Phú

Thị, huyện Gia Lâm tỉnh Bắc

Ninh, nay thuộc quận Long

Biên – Hà Nội

• Ông là nhà thơ có tài năng và

bản lĩnh, thơ văn ông phê phán

mạnh mẽ chế đọ Phong Kiến

nhà Nguyễn bảo thủ lạc hậu

• Ông là người tài năng ,viết đẹp

nổi tiếng trong giới trí thức Bắc

Hà và được tôn nư bậc thánh “

Thần Siêu thánh Quát”

• Ông là người có hoài bão lớn

Năm 1853 ông đã từng cùng

nhân dân Mĩ Lương , Sơn Tây

nổi dậy chống lại triều đình

nhà Nguyễn Năm 1855 trong

một trận đánh ông đã hi sinh

• Ông để lại 1400 bài thơ, hơn

20 bài văn xuôi, một số bài phú

Nôm và hát nói

II- TÁC PHẨM

1- Hoàn cảnh sáng tác

Câu hỏi 1: Em hãy cho biết

hoàn cảnh ra đời của bài thơ?

• Có ý kiến cho rằng Cao Bá Quát

sáng tác bài thơ này trong

những lần vào kinh đô Huế thi

Hội phải đi qua những trảng cát

mênh mông của Quảng Bình,

Quảng Trị, từ đó hình thầnh cấu

tứ của bài thơ này

• Có người lại cho rằng ông làm

bài thơ trong thời gian tập sự ở

Bộ Lễ triều đình Huế

• Dù làm ở thời điểm nào thì bài

thơ vẫn thể hiện những tư

tưởng bế tắc của kẻ sĩ chưa tìm

được lối thoát trên đường đời

2- Nội dung và nghệ thuật của bài thơ

• Câu hỏi 2: Sau khi đọc

xong bài thơ em có

những ấn tượng gì?

• Một con đường trên cát

• Một người đi đường

gặp nhiều gian nan

• Bài thơ có âm điệu bi

tráng

a- Hình ảnh con đường trên cát

“ Bãi cát dài, lại bãi cát dài

Đi một bước như lùi một bước

Mặt trời lặn và vẫn còn đi

Khác trên đường nước mắt lã chã rơi”

• Câu hỏi 3: Theo em hình ảnh bãi cát dài thể hiện điều gì?

• 4 câu thơ trên cho ta thấy:

- Một sa mạc cát mênh mông, vô tận

- Một người đi đường ( Một bước lại như lùi)

-Đi đến lúc mặt trời lặn vẫn chưa thôi

- Vừa đi vừa tuôn lệ

-> Hình ảnh bãi cát là biểu tượng cho đường đời Con đường hành đạo của kẻ sĩ Con đường ấy vô tận nên xa xôi mờ mịt

Người đi đường rất vất vả, thậm chí phải rơi lệ trên con đường

ấy Cái đích công danh càng gần, thì càng xa cái đích của lẽ sống thanh cao, trong sạch “Đi một bước như lùi một bước”

b- Hình ảnh người đi đường

“ Không học được tiên ông phép ngủ

Trèo non , lội suối giận khôn vơi

Xưa nay phường danh lợi

Tất tả trên đường đời

Đầu xóm hơi men thơm quán rượu

Kẻ say vô khối tỉnh bao người?

Bãi cát dài bãi cát dài ơi!

Tính sao đây đường bằng mờ mịt

Đường ghê sợ còn nhiều đâu ít?”

• Câu hỏi 4: Những câu trên là lời của ai? Nói những

điều gì?

• Đây là lời nói của người đi đường- một kẻ sĩ đi tìm chân lí giữa cuộc đời mờ mịt

• Người đi đường nói với ta: Cuộc đời đầy bọn hám danh lợi chen chúc, tất tả mưu sinh, hưởng lợi Cái bả danh lợi như hương

rượu ngon cuốn hút không biết bao người:

“ Xưa nay phường danh lợi,

Tất tả trên đường đời,

Đầu xóm hơi men thơm quán rượu,

Người say vô số tỉnh bao người?”

• Người đi đường một mình đi trên bãi cát Chỉ có một mình đơn độc quá

-> Thể hiện rõ sự đối lập giữa người đi đường với đông đảo những người chạy theo danh lợi Cũng khẳng định rõ,

mình không thể hoà trộn với phường danh lợi, mặc dù mình đơn độc Người đi đường tỏ rõ thái độ khinh thương phường danh lợi Mục đích, lí tưởng hướng tới của con người này có thẻ là vô ích trong một xã hội rối ren, ông là kẻ cô đơn không

có người đồng hành Sự thật ấy làm người đi đường cay đắng

• Tác giả đặt ra câu hỏi: Đi tiếp hay dừng lại:

“ Bãi cát dài, bãi cát dài ơi

Tính sao đây đường bằng mờ mịt”

• Lẽ dĩ nhiên con người ấy không dừng lại Ông tự bach:

“ Không học được tiên ông phép ngủ

Trèo non, lội suối, giận khôn nguôi

• Người đi đường- kẻ sĩ ấy hiểu rằng phải học để đi thi Nhưng

đỗ đát và ra làm quan thì như bao phường danh lợi khác Thế thì học để làm gì? Biết sống ra sao? Suy nghĩ ấy đầy mâu

thuẫn Đó cũng chính là mâu thuẫn tư tưởng hết sức sâu sắc: +Khát vọng sống cao đẹp với hiện thực đen tối mờ mịt

+ Xông pha trên con đường tìm lí tưởng với cầu danh lợi

->Mâu thuẫn đó đã tạo nên những khó khăn trên con đường tìm lí tưởng Con người ấy- kẻ sĩ của thời đại ấy biết tính sao đây?

c-Sự bế tắc của người đi đường

“ Hãy nghe ta hát khúc

đường cùng

Phía Bắc núi bắc, nụi vô

cùng

Phía Nam núi Nam, sóng

dào dạt

Anh đứng làm chi trên

bãi cát?”

• Câu hỏi 5: Những câu thơ

trên bộc lộ tâm sự gì?

c-Sự bế tắc của người đi đường

• Nhìn về phía bắc núi

non trùng điệp Quay về

phía Nam, núi ở sau

lưng, sông chắn trước

mặt Đường cùng mất

rồi Tiếp tục đi hay dừng

lại đều khó khăn Người

đi đưòng đành đững

chôn chân trên bãi cát.

• -> Người đi đường không chỉ nhận ra mình

cô độc trên đường đời

mà đi trên con đường cùng Sự bế tác không tìm thấy lối thoát trên đường đời của kẻ sĩ

III- KẾT LUẬN

• Nội dung: Bài thơ tạo được

tứ hay, ý lớn khi dựng lên

biểu tượng của con đường

trên cát và hình ảnh người

đi đường Đó là kẻ sĩ đang

đi trên con đường đời đi

tìm lí tưởng

• Nghệ thuật: Người đi đương không đơn nhất mà được xưng bằng : Khách,

Ta , Anh, cách xưng hô ấy tạo cho nhân vật trữ tình nhiều tâm trạng khác nhau

Âm điệu thơ bi tráng, bởi nó vừa buồn nhưng vừa có

những phản kháng âm thầm đối với trật tự đời sống

đương thời Nó cảnh báo một sự thay đổi tất yếu trong tương lai Thơ Cao Bá Quát sâu sắc và cứng cỏi

IV- Củng cố

Đọc phân ghi nhớ SGK

• Sau khi đọc xong bài thơ em thử tưởng tượng hình ảnh Cao Bá Quát

khi ông còn sống?