Tuần 12. Phong cách ngôn ngữ báo chí

• Là khoa học về cách thức lựa chọn âm thanh trong giao tiếp• Khi sự diễn đạt bằng hai dạng nói và viết có thể được qui về một số kiểu nhất định • Là khoa học về cách thức lựa chọn từ ng

* Lời nói phải có văn hóa, có lễ phép, phải hấp dẫn được người nghe.

* Không làm mất lòng người mà mình giao tiếp.

* Lời nói phải phù hợp với từng hoàn cảnh, nội dung và đối tượng giao tiếp.

Câu 1: Người xưa thường nói :

“Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nới cho vừa lòng nhau”

Em hiểu như thế nào nào về sự “lựa lời” trong giao tiếp?

• Là khoa học về cách thức lựa chọn âm thanh trong giao tiếp

• Khi sự diễn đạt bằng hai dạng nói và viết có thể được qui về một số kiểu nhất định

• Là khoa học về cách thức lựa chọn từ ngữ trong giao tiếp

• Là khoa học về cách thức lựa chọn câu văn trong giao tiếp

KIỂM TRA BÀI CŨ

Sự kiện trong bản tin ? Diễn

ra ở đâu? vào thời gian nào?

Đặc điểm của bản tin ?

Đọc tiểu phẩm c SGK/130.

Tiểu phẩm đề cập đến vấn

đề gì? Thái độ của tác giả?

Đặc điểm của tiểu phẩm?

Nhóm 5,6 Nhóm 3,4

Nhóm 1,2

THẢO LUẬN NHÓM (Thời gian 5 phút)

HẾT GIỜ!

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

-Thời gian : Từ ngày 29 - 31/3.

*Đặc điểm của bản tin

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

[ ] Vượt gần cả trăm kilômét đường rừng, qua cua chữ A, ngầm Ta Lê, lên đến cửa khẩu

Cà Roòng-Noọng Ma và phía trên là đỉnh Phu La Nhích để tận mắt thấy gần 500 ngôi nhà vững chãi, khang trang, mái tôn đỏ thẫm, hoà quyện với bát ngát rừng xanh ngăn ngắt Ông Nguyễn Cẩm Sơn đã chí lí khi nói rằng, kết quả trong mơ ấy một lần nữa chứng minh sức mạnh của cộng đồng có thể làm được những điều tưởng như không thể trong thời gian không dài Từ bản 39 của người A Rem đến bản 51, 61, Cà Roòng của người Ma Coong, hay bản Cu Tồn, Cờ Đỏ, A Ki của người Khùa, người Mường, dưới những mái nhà mới tinh còn thơm

mùi gỗ là tiếng hát, tiếng cười nối dài dội vào vách núi

(Theo báo Tiền Phong, ngày 22-1-2007)

Phóng sự cung cấp thông

tin gì?

Nhóm 3,4

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

-Địa điểm : Cà Roòng-Noọng Ma.

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

- Lạ gì? Không lẽ lại nắn đường?

- Nắn đường là chuyện xưa rồi Diễm Đây là xây nhà.

- Ối! Xây nhà thì cũ mèm Nhưng sao?

- Cấp phép ba tầng rưỡi, nay mọc thêm năm tầng rưỡi sau 16 lần vi phạm bị xử lí.

- Ơ hơ ! Thế là cứ chém lại mọc thêm Bác ơi ! Chắc là nhà chằn tinh Này, sao họ không thừa thắng xốc tới nhỉ?

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

-Giọng văn: Thân mật, có sắc thái mỉa mai ,châm biếm ,…

*Đặc điểm của tiểu phẩm

Tiểu phẩm

Ngắn gọn, rõ ràng.

Giọng văn: thân mật, dân dã,

có sắc thái mỉa mai, châm biếm.

Hàm chứa một chính kiến về thời cuộc.

Đặc điểm của tiểu phẩm?

Nhóm 5,6

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

-Phỏng vấn, trao đổi ý kiến,…

Click to edit Master text styles

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

-Phỏng vấn, trao đổi ý kiến,…

- Tồn tại ở 2 dạng chính: dạng viết và dạng nói.

(Ngoài ra còn có báo hình kèm lời dẫn (báo điện tử, truyền hình, báo ảnh,…)

2 Nhận xét văn bản báo chí và ngôn

ngữ báo chí

a) Báo chí có nhiều thể loại.

Báo chí tồn tại ở mấy

dạng?

BÁO IN

BÁO ĐiỆN TỬ TIVI

RAĐIO

GiỚI THIỆU MỘT SỐ WEBSITE

-Bộ GD&ĐT http://moet.gov.vn

http://edu.net.vn

- Sở GD&ĐT Long An http://longan.edu.vn

- Báo điện tử:

http://dantri.com.vn Cơ quan của TW Hội Khuyến học Việt Nam

http://vnexpress.net Bộ khoa học công nghệ

http://vietnamnet.vn Bộ Thông tin và Truyền thông

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

a) Báo chí có nhiều thể loại.

b) Mỗi thể loại đều có yêu cầu riêng về sử dụng ngôn ngữ:

-Bản tin: ngắn gọn, cô đọng,…

- Phóng sự : miêu tả tỉ mĩ, cặn kẽ,…

-Tiểu phẩm: ngôn ngữ giản dị, hài hước,…

Yêu cầu về sử dụng ngôn ngữ giữa các thể loại báo chí có giống nhau

không?

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

c) Chức năng của ngôn ngữ báo chí

- Cung cấp tin tức thời sự.

-Phản ánh dư luận và ý kiến của quần chúng.

-Nêu quan điểm và chính kiến của tờ báo.

-Thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

d) Phạm vi sử dụng: không giới hạn

2 Nhận xét văn bản báo chí và ngôn

ngữ báo chí

a) Báo chí có nhiều thể loại.

b) Mỗi thể loại có yêu cầu riêng về

sử dụng ngôn ngữ

Báo chí có chức năng gì?

Ngôn ngữ báo chí được sử dụng trong những lĩnh vực nào?

GHI NHỚ

Thế nào là ngôn ngữ báo chí? Ngôn ngữ báo chí chủ yếu được thể hiện ở những thể loại nào?

Trả lời:

Ngôn ngữ báo chí là ngôn ngữ dùng để thông báo tin tức, thời sự trong nước và quốc tế,

phản ánh chính kiến của tờ báo và dư luận quần chúng, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ xã hội

Ngôn ngữ báo chí được sử dụng ở những thể loại:

bản tin, phóng sự, tiểu phẩm

Câu hỏi thảo luận:

Đọc hai ví dụ sau và cho biết các văn bản đó thuộc thể loại nào của báo chí? Hãy chỉ ra các phương tiện diễn đạt được sử dụng như thế nào từ hai ví dụ trên?

Khắc phục lũ lụt miền trung Những ngày này, khi dòng nước ngầu bùn từ phía thượng nguồn, từ dai dẳng trên trời cao đã không còn trút xuống Bà con trong cả mấy tỉnh vùng lũ đã tạm thở nhẹ trước thiên tai Nhưng, khi biển nước rút xuống là biết bao hoang tàn, cơ cực bày ra trước mắt, hiển hiện sự đối mặt với bao khó khăn chất

chồng Bây giờ, các lực lượng chức năng cùng bà con, cả nước chung tay cùng bà con vượt qua cái đói nghèo, mất nhà, tan cửa, dịch bệnh do cơn lũ để lại. 

Qua 4 năm thực hiện Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", huyện Quỳnh Lưu đã thu được những kết quả nổi bật Toàn huyện đã mở 192 lớp học tập các chuyên đề tại huyện và các cơ sở, thu hút 90% đảng viên và 70% quần chúng tham gia dựng 23 nhà "mái ấm tình thương"; ngành giáo dục xây dựng 15 nhà tình nghĩa; cơ quan Huyện ủy và các đoàn thể huyện hỗ trợ,

tu sửa 16 nhà; cán bộ, chiến sỹ Ban chỉ huy quân sự huyện với phong trào "tiết kiệm bản thân, để phần người khó" nhận được hơn 40 triệu đồng ủng hộ các gia đình chính sách, khó khăn; xã An Hòa tiết kiệm chi tiêu ủng hộ quỹ vì người nghèo…

Dịp này, Ban chỉ đạo Cuộc vận động huyện đã trao giấy khen và phần thưởng cho 15 tập thể và 21 cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện Cuộc vận động.

Quỳnh Lưu tổng kết 4 năm thực hiện CVĐ HT-LT TGĐĐHCM

1 Về ngữ âm- chữ viết

- Báo nói: chuẩn phát âm, rõ ràng, tôn trọng người nghe.

- Báo viết: tôn trọng những quy định về chính tả, viết hoa, viết tắt,…

II Phương tiện diễn đạt và đặc trưng của ngôn ngữ báo chí:

2 Về từ ngữ

- Vốn từ ngữ toàn dân, đa phong cách.

- Tuỳ nội dung bài viết mà sử dụng từ ngữ khoa học kĩ thuật, hành chính, văn chương,…

3 Về ngữ pháp

- Câu văn rõ ràng, chính xác.

II Phương tiện diễn đạt và đặc trưng của ngôn ngữ báo chí:

- Thường sử dụng một số khuôn mẫu cú pháp sau:

+ Dùng cụm từ để đặt tên cho bài viết.

- Trắng tay sau lũ l ịch sử.

- Nói không với tiêu cực trong thi cử

- H à Nội rét 15 độ.

+ Dùng mô hình câu: thời gian- địa điểm- sự kiện.

(LĐ) - Ngày 1.11, tại Hà Nội,

Nhà xuất bản (NXB) Lao Động tổ chức kỷ niệm 65 năm thành lập (1.11.1945-1.11.2010)

Câu hỏi: Mô hình câu: thời gian- địa điểm- sự kiện thường dùng mở đầu các bản tin của báo chí

nhằm mục đích gì?

A Không nhằm mục đích gì cả, đây chỉ là một cách diễn đạt của báo chí.

B Để đạt được những hiệu quả tu từ thích hợp nào đó.

C Nhấn mạnh vào tính thời sự của sự kiện thu hút sự chú ý

D Dẫn dắt người đọc đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác

C

Một số khuôn mẫu cú pháp:

+ Dùng câu mở rộng thành phần kết hợp với lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp.

Theo thống kê ngày 1.11 của Hãng tin AP, các

nghị sĩ Iraq đã lĩnh lương và phụ cấp 22.500USD mỗi

tháng, thế nhưng năm nay họ chỉ làm việc có 20 phút

và không thông qua đượcluật nào

4 Biện pháp tu từ

- Biện pháp tu từ luôn được sử dụng phù hợp với từng thể loại bài viết.

- Sầu riêng với nỗi buồn chung

- Bằng cấp giả, con dấu thật.

2 Đặc trưng của ngôn ngữ báo chí:

Bắt giữ gần 1.140 quả pháo cấm

2 giờ sáng ngày 9/11 tại đường tránh Vinh, thuộc địa phận huyện Nghi Lộc, Đội QLTT số 3 - Chi cục QLTT Nghệ An đã phối hợp với Công an huyện Nghi Lộc kiểm tra chiếc xe tải 75K-0355 chạy theo hướng Bắc - Nam do Phạm Văn Tuấn (SN 1970) trú tại Hương Vinh, Hương Trà, Thừa Thiên Huế điều khiển Trên xe có gần 300 quả pháo, tem nhãn hiệu hàng hóa với nội dung: quy cách 12cm x 40cm, màu bạc, 3m30giây theo hướng bắn lên với hiệu quả đặc biệt.

Những tên cướp liều lĩnh

Dùng xe máy phân khối lớn, theo dõi những phụ nữ mất cảnh giác để ra tay, bọn chúng đã thực hiện thành công 8 vụ cướp giật tài sản trên địa bàn thành phố Vinh Liều lĩnh hơn, khi bị lực lượng công an phát hiện, truy đuổi, chúng đã dùng nỏ cao su bắn về phía tổ truy bắt Tuy nhiên, hành vi đó cũng không giúp cho chúng chạy thoát

a Tính thông tin sự kiện

- Thông tin: + phải cập nhật, chính xác và đầy đủ.

+ vừa đảm bảo tính khách quan, vừa có tác dụng hướng dẫn dư luận.

- Ngôn ngữ mang tính sự kiện.

b Tính ngắn gọn

- Diễn đạt ngắn gọn nhưng vẫn chứa đựng lượng thông tin cao nhất.

Câu hỏi: Một phóng viên mới vào nghề, được

căn dặn là viết càng ngắn gọn càng tốt Anh ta

gửi về toà soạn bản tin một vụ tai nạn như sau:

“Ông T.T.D bật diêm để xem xăng trong xe còn

hay không Xăng còn Nạn nhân thọ 48 tuổi.”

Nhận xét nào đúng về cách viết trên?

A.Ngắn gọn, phù hợp với PCNNBC

B Độc đáo, hấp dẫn người đọc

C Đảm bảo tính thông tin, thời sự

D Quá vắn tắt, không phù hợp với

PCNNBC

D

c Tính sinh động, hấp dẫn

c Tính sinh động, hấp dẫn:

Thể hiện ở việc dùng từ, đặt câu, đặt tiêu đề

Ghi nhớ:

Ngôn ngữ báo chí có ba đặc trưng cơ bản: Tính thông tin thời sự, tính ngắn gọn, tính sinh động, hÊp dẫn Các đặc trưng đó được thể hiện ở những phương tiện diễn đạt đảm bảo chức năng thông tin của báo chí và tạo nên phong cách ngôn ngữ báo chí.

BT 2 (SGK/131): So sánh hai thể loại bản tin và phóng sự ?

Bài tập 3 (trang 131 SGK):

Để viết được tin ngắn phản ánh phong trào thi đua chào mừng Ngày NGVN 20-11-2012 của HS Trường THCS&THPT HÀ LONG

Luyện tập

5km2 thuộc núi Giài Với hệ thống hang động và đường mòn hiểm trở, từ năm 1962 đến 1967, nơi

đây là căn cứ của tỉnh uỷ An Giang, sau đó là căn cứ dự phòng của tỉnh (Báo lao động số

35/2004)

- Sự kiện: Tỉnh An Giang đón nhận Quyết định của Bộ Văn hoá –Thông tin

3.Nhận xét về đặc điểm của PCNNBC nói chung và đặc điểm của thể loại bản tin nói riêng ở bài báo (tin

vắn) sau:

Trung Quốc xác nhận đã thử nghiệm vũ khí tiêu diệt vệ tinh, nhưng nhấn mạnh rằng chương

trình không gian của mình không đe dọa ai Trung Quốc cho biết đã thông báo với nhiều nước khác, trong đó có Mĩ, về vụ thử nghiệm này (N.T.ĐA-AFC BBC)

a Tính thời sự: Tính thời sự thể hiện ở việc đưa tin nhanh về một sự kiện mới xảy ra:

“Trung Quốc xác nhận đã thử nghiệm vũ khí tiêu diệt vệ tinh”.

b Tính ngắn gọn: cả tin vắn chỉ có vài ba dòng, không có đầu đề riêng Phần in đậm ở đầu

tin vắn thay thế cho đầu đề.

c Tính hấp dẫn: Thể hiện ở bản thân vấn đề có tính chất toàn cầu.

4 Phân tích tính sinh động, hấp dẫn của các tít báo (tên bài báo) sau đây:

c Chim họa mi vĩnh viễn bay xa ( bài viết tưởng nhớ danh ca Năm Cần Thơ-người nghệ sĩ

có những bài, vở vọng cổ khó quên, trong đó có Chim họa mi) (báo Thanh niên, số

27/2007)

d Thêm một kiểu tỏ tình chấn động chốn giảng đường (báo Thanh niên, số 27/2007)

Trong báo chí, những đầu đề (tít bài báo) cần thu hút được sự chú ý của người đọc Thường người đọc, trước hết, xem lướt qua tờ báo một lượt Những tít hay, hấp dẫn sẽ được chú ý đọc Cho nên đặt tít báo là một nghệ thuật

a Tít báo này hấp dẫn, gợi chú ý ở con số cụ thể về thời gian thất lạc: 32 năm Còn ai thất lạc, vì lí do gì, sẽ

dành cho nội dung bài báo Người đọc cần phải đọc bài mới biết được.

b Tít hấp dẫn ở đề tài: người giàu nhất và giới hạn ở con số 100 hơn nữa là đề cập đến một hiện tượng có tính

thời sự cao vào thời gian những năm 2006-2007 Đó là vẫn đề thị trường chứng khoán.

c Tít này lấy từ một bài ca của một người nghệ sĩ tài danh làm đầu đề, gợi lại những kĩ niệm đáng nhớ của

khán giản với người nghệ sĩ Hơn nữa cụm từ “vĩnh viễn bay xa” nói lên được sự từ giã cuộc đời mà nhẹ nhàng, không đau thương, tang tóc.

d Tít này hấp dẫn ở bản thân đề tài “kiểu tỏ tình”, hơn nữa lại hợp với lứa tuổi đọc giả là thanh niên chốn học

đường.

Bài tập 1: Đoạn văn sau viết theo thể loại nào của phong cách ngôn ngữ báo chí ?

“ Chiều 6 – 10, tại Trung tâm Công nghệ phần mềm đã diễn ra lễ bế giảng lớp đào tạo tin học dành cho cán bộ công chức các sở, ban, ngành trong toàn tỉnh ”

BÀI TẬP CỦNG CỐBài tập 2: Đặt tên cho bản tin sau?

“- Ngày 23/11, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đồng ý với đề nghị của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về việc hoán đổi ngày nghỉ trong dịp nghỉ lễ, tết năm 2013 đối với cán bộ, công chức, viên chức.

- Do trong dịp nghỉ lễ, tết đều có một ngày làm việc xen kẽ giữa các ngày nghỉ nên việc hoán đổi ngày nghỉ sẽ đảm bảo làm việc liền mạch vào tuần kế tiếp Cụ thể, dịp Tết Dương lịch, cán bộ, công viên chức sẽ nghỉ liền 4 ngày từ thứ Bảy (29/12) đến hết thứ Ba (1/1), nhưng phải đi làm hôm thứ Bảy (5/1) để bù cho ngày thứ Hai (31/12)

- Dịp Tết Quý Tỵ, cán bộ, công viên chức được nghỉ 9 ngày (9-17/2, tức 29 tháng Chạp đến hết mùng 8 tháng Giêng) Do được nghỉ ngày thứ Sáu (15/2) nên sẽ phải đi làm bù vào thứ Bảy (23/2).

- Ngày Chiến thắng 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, cán bộ công viên chức sẽ được nghỉ liền 5 ngày (27/4 - 1/5) và phải đi làm bù ngày 4/5 ”

Thứ bảy, 24/11/2012, 08:17

Công chức, viên chức nghỉ Tết Quý Tỵ 9 ngày Sau khi được nghỉ Tết Dương lịch 4 ngày, cán bộ, công chức, viên chức sẽ tiếp tục có kỳ nghỉ Tết Nguyên đán dài 9 ngày, từ 29 tháng Chạp đến hết mùng 8 tháng Giêng (ngày 9-17/2) Ngày 23/11, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đồng ý với đề nghị của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về việc hoán đổi ngày nghỉ trong dịp nghỉ lễ, tết năm 2013 đối với cán bộ, công chức, viên chức.

Do trong dịp nghỉ lễ, tết đều có một ngày làm việc xen kẽ giữa các ngày nghỉ nên việc hoán đổi ngày nghỉ sẽ đảm bảo làm việc liền mạch vào tuần kế tiếp Cụ thể, dịp Tết Dương lịch, cán bộ, công viên chức sẽ nghỉ liền 4 ngày từ thứ Bảy (29/12) đến hết thứ Ba (1/1), nhưng phải đi làm hôm thứ Bảy (5/1) để bù cho ngày thứ Hai (31/12)

Dịp Tết Quý Tỵ, cán bộ, công viên chức được nghỉ 9 ngày (9-17/2, tức 29 tháng Chạp đến hết mùng 8 tháng Giêng) Do được nghỉ ngày thứ Sáu (15/2) nên sẽ phải đi làm bù vào thứ Bảy (23/2).

Ngày Chiến thắng 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, cán bộ công viên chức sẽ được nghỉ liền 5 ngày (27/4 - 1/5) và phải đi làm bù ngày 4/5.

Thủ tướng ủy quyền Bộ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội thông báo việc thực hiện hoán đổi ngày nghỉ lễ, tết năm 2013 Và lưu ý, đối với các cơ quan, tổ chức không thực hiện lịch nghỉ cố định 2 ngày thứ Bảy, Chủ nhật hàng tuần sẽ căn cứ vào chương trình, kế hoạch

cụ thể của đơn vị để bố trí lịch nghỉ cho phù hợp.

Xuân Hoa

Đặc trưng

Phong cách ngôn ngữ báo

chí Phương tiện diễn đạt

Tính thông tin, thời sự

Bài tập về nhà

Viết một tiểu phẩm vui nhằm phê phán một số biểu hiện không tốt trong lớp như : nói tục, hút thuốc lá, chuồn chào cờ, không đồng phục, nói chuyện riêng trong giờ học,…

Một tỷ một mớ rau

Một tỷ phú bị mắc căn bệnh hiểm nghèo khiến giới y học đương thời bó tay

Thế là họ quyết định dùng kỹ thuật đông lạnh làm cho ông "tạm chết" trong một khoảng thời gian đủ để nghiên cứu ra loại thuốc chữa căn bệnh quái ác này

Hơn 40 năm qua đi, ông tỷ phú kia tỉnh lại Việc đầu tiên ông làm là tắm táp sạch sẽ, ăn mặc gọn gàng, và làm một vòng "dạo qua phố phường, dạo qua thị trường"

Mọi cảnh vật đều thay đổi, khác lạ Đất nước sau hàng chục năm phát triển và đổi mới đẹp lạ thường Ông quyết định rẽ vào một chợ cóc hiếm hoi ven đường và hất hàm hỏi bà bán rau:

- Bao tiền một mớ rau muống?

- Dạ, một tỷ bác ạ!