Tuần 13. Chí Phèo

“Cái lò gạch cũ” - Nơi Chí được người ta tìm thấy - Hình ảnh thoáng hiện trong đầu Thị Nở khi nghe tin Chí Phèo chết - Sự luẩn quẩn, bế tắc, sự tù đọng của cuộc sống ở nông thôn Việt Na

Tiết 52:

-Nam

Cao-GV: Bế Thị Thu Thủy Trường THPT Nguyên Bình

I Đọc - hiểu tiểu dẫn:

1 Hoàn cảnh sáng tác:

Em hãy trình bày hoàn cảnh sáng tác của truyện ngắn “Chí Phèo”?

- Bối cảnh nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám năm 1945

- Lấy nguyên mẫu từ người thật, việc thật ở làng Đại Hoàng quê hương tác giả.

2 Nhan đề:

Trước khi có tên “Chí Phèo”, tác phẩm này từng có những nhan đề nào? Ý nghĩa của những nhan đề đó?

“Cái lò

gạch cũ”

- Nơi Chí được người ta tìm thấy

- Hình ảnh thoáng hiện trong đầu Thị Nở khi nghe tin Chí Phèo chết

- Sự luẩn quẩn, bế tắc,

sự tù đọng của cuộc sống ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng

Nhan đề giật gân, gây tò mò,

phù hợp với thị hiếu của một lớp công chúng lúc bấy giờ

“Đôi lứa xứng đôi”

Hướng sự chú ý vào mối tình giữa Chí Phèo và Thị Nở - một con quỷ dữ làng Vũ Đại và một người đàn bà xấu

ma chê quỷ hờn

“Chí Phèo”:

Làm nổi bật nhân vật trung tâm,

ý nghĩa

tư tưởng của tác phẩm

“ Chí Phèo ”: Làm nổi bật nhân vật trung tâm,

ý nghĩa

tư tưởng của tác phẩm

3 Vị trí:

Cho biết vị trí của tác phẩm

“Chí Phèo” trong nền văn học Việt Nam?

Có giá trị hiện thực, nhân đạo sâu sắc, mới mẻ

Là kiệt tác của văn xuôi Việt Nam hiện đại

Thể hiện trình độ nghệ thuật bậc thầy của Nam Cao

Cái lò gạch cũ (nơi CP

sinh ra) Người ta nhặt về nuôi

Làm tá điền cho Lý Kiến

Lý Kiến ghen, bắt Chí Phèo ở tù 7, 8 năm

Chí Phèo rơi vào tuyệt vọng

Chí Phèo định giết bà cô

thị Nở nhưng lại giết Bá Kiến

và tự kết liễu cuộc đời mình

Thị Nở nhìn xuống bụng

và nghĩ đến

4 Tóm tắt tác phẩm:

Sống lương thiện, nghèo khổ: Ngày khi chào đời, Chí Phèo bị bỏ rơi trong một

cái lò gạch cũ Được dân làng nuôi, Chí Phèo lớn lên như một loài cây dại, tuổi thơ hết đi ở nhà này lại đi ở cho nhà nọ, tuổi thanh niên ra sức làm thân trâu

ngựa cho nhà lí Kiến Vì một chuyện ngờ ghen vớ vẫn lí Kiến đã nhẫn tâm đẩy Chí Phèo vào tù

Bị tha hoá: Sau bảy, tám năm biệt tích, Chí Phèo trở về làng, hoàn toàn biến

đổI nhân hình lẫn nhân tính, làm tay sai của bá Kiến và trở thành con quỷ của làng Vũ Đại Chí Phèo sống triền miên trong những cơn say, không ý thức được hành động tàn ác của chính mình: Chí Phèo đã bị biến chất, tha hoá hoàn toàn

Rơi vào bi kịch và vùng lên để thoát khỏi bi kịch: Cho nên khi Chí Phèo gặp

Thị Nở trong một cơn ốm và Chí Phèo được Thị Nở chăm sóc Tình cảm chân thật của Thị Nở đã khơi dậy ý thức và lương tâm của Chí Phèo Anh nghĩ rằng thị Nở cảm thông được vớI mình thì ngườI khác cũng có thể chấp nhận mình, nên mong được làm hoà với mọi người Bản chất tốt đẹp của người lao động trong Chí Phèo vốn tiềm tàng, nay có cơ hội tỉnh thức, anh muốn làm người

lương thiện

Chí Phèo lại rơi vào bế tắc và thảm kịch xảy ra: Chí Phèo tha thiết muốn trở

về với mọi người, nhưng tất cả làng Vũ Đại đều sợ hãi và xa lánh Chí Phèo Thị

Nở lại “Cắt đứt” với Chí Phèo Chí Phèo lại rơi vào tình thế hoàn toàn tuyệt

vọng và bỗng nhận ra kẻ đã cướp quyền làm người của mình là Bá Kiến

Thảm kịch xảy ra: Chí Phèo đâm chết bá Kiến rồi tự sát.

II Đọc – Hiểu

1 Hình tượng nhân vật Chí Phèo

Cuộc đời nhân vật Chí Phèo có thể chia làm mấy giai đoạn?

- Có thể chia cuộc đời Chí thành ba giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: Từ khi Chí Phèo ra đời đến lúc bị đẩy vào tù.

+ Giai đoạn 2: Từ khi Chí Phèo ra tù

đến khi gặp Thị Nở.

+ Giai đoạn 3: Từ khi bị Thị Nở khước

từ tới khi Chí đâm chết Bá Kiến rồi tự sát.

a Sự xuất hiện của nhân vật:

Chí Phèo xuất hiện ngay từ đầu truyện với trạng thái say rượu, xuất hiện qua tiếng chửi:

+ Chửi trời: Không sợ điều linh thiêng nhất.

+ Chửi đời: Không yêu đời.

+ Chửi cả làng Vũ Đại: Cô đơn bị xã hội loại bỏ.

+ Chửi đứa đã sinh ra hắn: hắn đơn độc và bị bỏ rơi.

CHÝ PHÌO

NAM CAO

- > Đối tượng của tiếng chửi hướng đến hẹp dần.

- Tiếng chửi không có người nghe và không có người đáp lại Đáp lại tiếng chửi chỉ có âm thanh của tiếng chó sủa.

-> Cách vào truyện độc đáo tạo sự bất ngờ, tò mò, dồn nén, gây ấn tượng cho người đọc

=> Nghệ thuật: Ngôn ngữ nghệ thuật đa giọng điệu, tả, kể linh hoạt, có sự đan xen các lời kể điệp cú pháp, liệt kê, chêm xen, câu văn ngắn dồn dập tạo kịch tính.

CHÝ PHÌO

NAM CAO

- Ý nghĩa của tiếng chửi:

+ Bộc lộ sự bất lực, bế tắc, cô đơn của Chí giữa cuộc

đời;

+ Thể hiện khát khao được giao tiếp với mọi người, là

sự phản kháng, là nỗi đau, bi kịch bị từ chối của con người

bị XH cự tuyệt.

CHÝ PHÌO

NAM CAO

b Hai mươi năm đầu cuộc đời:

- Hoàn cảnh xuất thân:

+ Không cha, không mẹ,

bị bỏ rơi ở lò gạch.

+ Được người làng

chuyền tay nhau nuôi.

+ Không một tấc đất.

+ Năm 20 tuổi đi làm

canh điền cho nhà Bá Kiến.

+ Là anh canh điền “hiền lành như đất”, làm việc quần quật

+ Mơ ước bình dị: “có một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải…”

+ Bị bà ba gọi lên bóp chân: “chỉ thấy nhục chứ yêu đương gì”

=> Chí Phèo là người nông dân lương thiện, chăm chỉ

giàu mơ ước, khát vọng, dù trong hoàn cảnh nào vẫn giữ được lương tâm trong sáng.

- Tính cách:

=> Tuy có một hoàn cảnh riêng đặc biệt nhưng Chí vẫn có nét chung của những người nông dân lao động lương thiện: cần cù, chăm chỉ, trong sáng, giàu lòng tự trọng và có những

ước mơ thật giản dị

=> Tuy có một hoàn cảnh riêng đặc biệt nhưng Chí vẫn có nét chung của những người nông dân lao động lương thiện: cần cù, chăm chỉ, trong sáng, giàu lòng tự trọng và có những

ước mơ thật giản dị

+ Bị trị - bị trị: Ghét lôi thôi, nặng định kiến.

 Thờ ơ, thiếu cảm thông.

 Làng xã phong kiến khép kín, tù đọng, ngột ngạt, không ổn định, mâu thuẫn đối kháng gay gắt.

 Hình ảnh chân thực thu nhỏ của xã hội Việt Nam trước CMT8.

b) Nhân vật Bá Kiến:

- Đặc điểm con người:

+ Giọng quát rất sang.

+ Tiếng cười Tào Tháo.

- Bá Kiến chết: Thái độ của mọi người

Chí Phèo - Thị Nở

“Đêm trăng vườn chuối” *

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CHÍ PHÈO - THỊ NỞ