Tuần 16. Thực hành về sử dụng một số kiểu câu trong văn bản

…là câu có chủ ngữ chỉ người, vật thực hiện một hoạt động hướng vào người, vật khác chủ ngữ là …là câu có chủ ngữ chỉ người, vật được hoạt động của người, vật khác hướng vào chủ ngữ chỉ

Trang 1

…là câu có chủ ngữ chỉ người, vật thực hiện một hoạt động hướng vào người, vật khác (chủ ngữ là

…là câu có chủ ngữ chỉ người, vật được hoạt động của người, vật khác hướng vào (chủ ngữ chỉ đối tượng của hoạt động)

…là câu có thành phần đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến trong câu

D Câu có trạng ngữ chỉ tình huống

…là câu có thành phần đứng trước chủ ngữ để diễn tả trạng thái, hành động xảy ra trước hoặc đồng thời với trạng thái, hành động thể hiện ở vị ngữ của câu

C Câu có khởi ngữ

Trang 2

“Hắn chỉ thấy nhục, chứ yêu đương gì Không, hắn chưa được một người đàn bà nào yêu cả, vì thế mà bát cháo hành của thị Nở làm hắn suy nghĩ nhiều Hắn có thể tìm bạn được, sao lại chỉ gây kẻ thù?”

(Nam Cao, Chí Phèo)

TRONG VĂN BẢN

“Hắn chỉ thấy nhục, chứ yêu đương gì Không, hắn chưa được một người đàn bà nào yêu cả, vì thế mà bát cháo hành của thị Nở làm hắn suy nghĩ nhiều Hắn có thể tìm bạn được, sao lại chỉ gây kẻ thù?”

I DÙNG KIỂU CÂU BỊ ĐỘNG

1 Bài tập

a Bài tập 1:

Trang 3

Câu bị động : “hắn chưa được một người đàn bà nào yêu cả”

Chưa một người đàn bà nào yêu hắn cả

Trang 4

Hắn chỉ thấy nhục, chứ yêu đương gì Không, chưa một người đàn bà nào yêu hắn cả, vì thế mà bát cháo hành của thị Nở làm hắn suy nghĩ nhiều Hắn có thể tìm bạn được, sao lại chỉ gây kẻ thù?

Khi thay thế câu chủ động có nghĩa tương đương vào vị trí của câu bị động, đoạn văn không sai về nội dung nhưng

sự liên kết ý giữa các câu của đoạn không được chặt chẽ

như trước khi thay thế

1 Bài tập

a Bài tập 1:

Trang 5

“Hắn tự hỏi rồi lại tự trả lời: có ai nấu cho mà ăn đâu?

Mà còn ai nấu cho mà ăn nữa! Đời hắn chưa bao giờ

được săn sóc bởi một bàn tay “đàn bà”

Hắn tự hỏi rồi lại tự trả lời: có ai nấu cho mà ăn

đâu? Mà còn ai nấu cho mà ăn nữa! Đời hắn chưa

bao giờ được săn sóc bởi một bàn tay “đàn bà”

Tác dụng: Tạo sự liên kết ý với câu đi trước (tiếp tục

nói về đề tài “hắn”), tạo sự mạch lạc cho đoạn văn

1 Bài tập

b Bài tập 2:

a Bài tập 1

2 Nhận xét

Trang 6

Phải cho hắn ăn tí gì mới được Đang ốm thế thì chỉ ăn cháo hành, ra được mồ hôi thì là nhẹ nhõm người ngay đó mà…Thế

là vừa sáng thị đã chạy đi tìm gạo Hành thì nhà thị may lại còn Thị nấu bỏ vào cái rổ, mang ra cho Chí Phèo.”

( Nam Cao, Chí Phèo)

Câu có khởi ngữ: Hành thì nhà thị may lại còn

Câu không có khởi ngữ:

II DÙNG KIỂU CÂU CÓ KHỞI NGỮ

Trang 7

Phải cho hắn ăn tí gì mới được Đang ốm thế thì chỉ ăn cháo hành, ra được mồ hôi thì là nhẹ nhõm người ngay đó mà…Thế

là vừa sáng thị đã chạy đi tìm gạo Nhà thị may lại còn hành Thị nấu bỏ vào cái rổ, mang ra cho Chí Phèo

“Phải cho hắn ăn tí gì mới được Đang ốm thế thì chỉ ăn cháo hành, ra được mồ hôi thì là nhẹ nhõm người ngay đó mà…Thế

là vừa sáng thị đã chạy đi tìm gạo Hành thì nhà thị may lại

còn Thị nấu bỏ vào cái rổ, mang ra cho Chí Phèo.”

1 Bài tập

a Bài tập 1

Trang 8

Hành thì nhà thị may lại

còn (câu có khởi ngữ)

Nhà thị may lại còn hành

(câu không có khởi ngữ)

hai thứ cần thiết của món cháo hành)

Không có sự đối lập ý

Liên kết ý

So sánh

Nhấn mạnh ýNếu dùng câu văn không có khởi ngữ thì không hành còn

tạo được sự liên kết chặt chẽ về nghĩa giữa các câu trong văn bản Vì vậy dùng câu văn có khởi ngữ trong trường hợp này là tối ưu

Trang 9

b) Chỗ đứng chính của văn nghệ là ở tình yêu ghét, niềm vui

buồn, ý đẹp xấu trong đời sống thiên nhiên và đời sống xã hội của chúng ta Cảm giác, tình tự, đời sống cảm xúc, ấy

là chiến khu chính của văn nghệ Tôn-xtôi nói vắn tắt:

nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm

(Nguyễn Đình Thi)

1 Bài tập

a Bài tập 1

b Bài tập 3

Trang 10

b) Câu có khởi ngữ: Cảm giác, tình tự, đời sống, cảm xúc, ấy là

chiến khu chính của văn nghệ.

Khởi ngữ: Cảm giác, tình tự, đời sống, cảm xúc

Vị trí: đầu câu, trước chủ ngữ

Dấu hiệu ngắt quãng : dấu (,) sau khởi ngữ

Tác dụng: nhấn mạnh vào đề tài có quan hệ liên tưởng với điều đã nói ở câu trước( tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu ), tạo sự đối lập ý, sự liên kết ý chặt chẽ với câu trước

1 Bài tập

a Bài tập 1

b Bài tập 3

Trang 11

b) Đoạn văn không dùng câu có khởi ngữ:

Chỗ đứng chính của văn nghệ là ở tình yêu ghét, niềm

vui buồn, ý đẹp xấu trong đời sống thiên nhiên và đời sống xã hội của chúng ta Chiến khu chính của văn nghệ là cảm giác, tình tự, đời sống cảm xúc Tôn-xtôi nói vắn tắt nghệ : nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm

Trang 12

b) Câu có khởi ngữ: Cảm giác, tình tự, đời sống, cảm xúc, ấy là chiến

khu chính của văn nghệ.

Khởi ngữ: Cảm giác, tình tự, đời sống, cảm xúc

Vị trí: Đầu câu, trước chủ ngữ

Dấu hiệu ngắt quãng : Dấu (,) sau khởi ngữ

Tác dụng: Nhấn mạnh vào đề tài có quan hệ liên tưởng với điều đã nói ở câu trước( tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu ), tạo sự đối lập ý, sự liên kết ý chặt chẽ, thay đổi cách diễn đạt linh hoạt

1 Bài tập

2 Nhận xét

Trang 13

“Thị nghĩ bụng: hãy dừng yêu để hỏi cô thị đã.

Thấy thị hỏi, bà già kia bật cười Bà tưởng cháu bà nói đùa.”

a, Phần in đậm nằm ở vị trí nào trong câu, là

thành phần gì của câu? Đầu câu, trạng ngữ

Trang 14

Thấy thị hỏi, bà già kia

Trang 15

“Nhận được phiến trát của Sơn Hưng Tuyên đốc bộ đường, viên quan coi ngục quay lại hỏi thầy thơ lại giúp việc trong

đề lao:

- Này, thầy bát, cứ công văn này, thì chúng ta sắp nhận

được sáu tên tù án chém.

(Nguyễn Tuân, Chữ người tử tù)

“Nhận được phiến trát của Sơn Hưng Tuyên đốc bộ đường viên quan coi ngục quay lại hỏi thầy thơ lại giúp việc trong

đề lao:

- Này, thầy bát, cứ công văn này, thì chúng ta sắp nhận

được sáu tên tù án chém.

(Nguyễn Tuân, Chữ người tử tù)

Trang 16

1,“Nhận được phiến trát của Sơn Hưng Tuyên đốc bộ đường, viên

quan coi ngục quay lại hỏi thầy thơ lại giúp việc trong đề lao:

- Này, thầy bát, cứ công văn này, thì chúng ta sắp nhận được sáu tên

tù án chém.”

2, Viên quan coi ngục nhận được phiến trát của Sơn Hưng Tuyên

đốc bộ đường quay lại hỏi thầy thơ lại giúp việc trong đề lao:

- Này, thầy bát, cứ công văn này, thì chúng ta sắp nhận được sáu tên

Trang 17

Việc sử dụng những kiểu câu bị động, câu có thành phần

khởi ngữ, câu có trạng ngữ chỉ tình huống có tác dụng liên kết ý, thay đổi diễn đạt, tạo mạch lạc trong văn bản

Cả ba ý trên đều đúng

Thành phần chủ ngữ trong kiểu câu bị động, thành phần khởi ngữ và thành phần trạng ngữ chỉ tình huống thường thể hiện thông tin đã biết từ văn bản hoặc thông tin dễ dàng liên tưởng

từ những điều đã biết ở những câu đi trước, hoặc một thông tin không quan trọng

Trang 18

Câu chủ động: Lão Hạc

rất yêu quý con chó

Câu bị động: Con chó được lão Hạc

rất yêu quý

Câu không có khởi ngữ:

Tôi xem phim ấy rồi

Câu có khởi ngữ: Phim ấy, tôi xem rồi

phấn khởi

* CỦNG CỐ:

Thực hiện sự chuyển đổi kiểu câu theo bảng sau:

Trang 19

Truyện Kiều luôn luôn được hâm

mộ bởi nhân dân ta

Nhân dân ta luôn luôn hâm mộ Truyện Kiều

Luôn luôn được nhân dân ta hâm mộ

Truyện Kiều luôn luôn được nhân dân ta hâm mộ

Trang 20

đầu dải yếm, khúm núm đặt lên trên sập.|…|

Trang 21

B

C

D

Anh không ghìm nổi xúc động

Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.

Anh thì không ghìm nổi xúc động.

Mà anh không ghìm nổi xúc động

SAI NÈ!

CHÚC MỪNG!

Trang 22

Câu bị động đưa phụ ngữ của động từ lên đầu câu

làm chủ ngữ và sau chủ ngữ đó có dùng từ bị (hoặc được, phải)

Câu bị động không có từ ngữ chỉ chủ thể của hành động

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	430 KB