NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU, NGÔI SAO SÁNG TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC... -Khi thực dân Pháp đánh vào Gia Định 1859, ông đã cùng nhân dân kiên cường chống giặc.. Giặc Pháp dụ dỗ, mua chuộc, ông kh
Trang 1NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU,
NGÔI SAO SÁNG TRONG VĂN
NGHỆ CỦA DÂN TỘC
Trang 2• I/ Tìm hiểu chung
• 1/ Tác giả PVĐ (
1906-2000)
• - Nhà cách mạng lớn
của Việt Nam ở thế kỉ XX
• - Nhà giáo dục, nhà lí
luận văn hoá văn nghệ
Trang 3• 2/ Văn bản
• a) Hoàn cảnh, mục đích sáng tác
• - 7/1963- Kỉ niệm 75 năm ngày mất NĐC
• - Để tưởng nhớ NĐC; định hướng, điều chỉnh cách
nhìn nhận, đánh giá về NĐC và thơ văn của ông; khơi dậy tinh thần yêu nước trong thời đại chống Mĩ cứu nước
Trang 4-Khi thực dân Pháp đánh vào Gia Định (1859), ông đã cùng nhân dân kiên cường chống giặc Giặc Pháp dụ dỗ, mua chuộc, ông khảng khái khước từ, giữ trọn tấm lòng thủy chung với
nước với dân
- 3/7/1888, Nguyễn Đình Chiểu mất tại Ba Tri trong niềm thương tiếc của nhân dân
“Lưng vẫn thẳng, đầu vẫn cao, ngay kẻ thù cũng phải kính nể”
(Trần Văn Giàu)
Trang 7Quan điểm thơ văn:
“Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà.”
(Dương Từ-Hà Mậu)
Bằng ngòi bút, Nguyễn Đình Chiểu
đã chiến đấu suốt đời không mệt mỏi cho đạo đức, chính nghĩa,
cho độc lập tự do của dân tộc.
Trang 8Sau khi thực dân Pháp xâm lược
Chạy giặc, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế
Trương Định, Thơ điếu Trương Định, Thơ điếu Phan Tòng, Văn tế nghĩa sĩ trận vong lục tỉnh, Ngư Tiều y thuật vấn đáp,…
“Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” (1861)
- Bức tượng đài nghệ thuật bất tử về
những người nghĩa sĩ-nông dân.
-“Bồi hồi đọc mãi bản văn ai
Phách cứng, văn hùng, cảm động thay! Quốc ngữ một thiên truyền mãi mãi
Còn hơn xây mộ, đắp khô hài” (Mai Am)
Trang 9- Ghi lại chân thực một thời đau thương của đất nước;
- Khích lệ lòng yêu nước, căm thù giặc và ý chí cứu nước của
nhân dân ta;
- Biểu dương, ca ngợi những anh hùng nghĩa sĩ đã chiến đấu
và hi sinh vì độc lập tự do của tổ quốc.
- Tố cáo tội ác của giặc xâm lăng và lên án bọn tay sai.
Lòng yêu nước, thương dân
- “Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy, Mất ổ bầy chim dáo dác bay.
Bến nghé của tiền tan bọt nước, Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây.”
(Chạy giặc)
- “Vì ai khiến dưa chia khăn xé, nhìn giang sơn ba tỉnh lại thêm buồn.”
(Văn tế Trương Định)
“Bữa thấy bòng bong che trắng lốp, muốn tới ăn gan; ngày xem ống khói chạy đen sì, muốn ra cắn cổ.”
(Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc)
“Viên đạn nghịch thần treo trước mặt Lưỡi gươm địch khái nắm trong tay.”
(Thơ điếu Phan Tòng)
“Sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc, linh hồn theo giúp cơ binh”
(Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc)
Trang 10“Ngư tiều y thuật vấn đáp”
(Ngư Tiều vấn đáp nho y
diễn ca) được viết khoảng từ
1874 cho đến lúc mất, gồm
3642 câu, trong đó phần lớn
là thơ lục bát, có xen 21 bài thơ và một số bài thuốc Đông
y Giá trị chủ yếu là ở chỗ tác giả đã lồng tư tưởng yêu
nước vào trong nội dung y
thuật
Trang 11- “Truyện Lục Vân Tiên” (truyện thơ
Nôm, bắt đầu soạn khoảng 1851),
gồm 2082 câu thơ lục bát -"bản
trường ca ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức đáng quý đáng trọng ở đời“
- Truyện được lưu truyền rộng rãi và được Duy Minh Thị (tên thật là Trần Quang Quang ở Chợ Lớn) khắc in
lần đầu ở Trung Quốc trước
năm 1864 và đã được các nhà văn
như Aubaret, Abel de Michels,
Bajot dịch ra tiếng nước ngoài.
Trang 12- Mục đích truyền dạy những bài
học về đạo làm người chân chính
- Đạo lí làm người của Nguyễn Đình Chiểu mang tinh thần nhân nghĩa
của đạo Nho, nhưng lại đậm đà tính nhân dân và truyền thống dân tộc
Trang 13Tính nhân dân
- Nhân vật lí tưởng là những người dân ấp, dân lân
nghèo khó nhưng rất mực ngay thẳng và nhân hậu,
sống thủy chung, tín nghĩa-> gốc rễ đạo đức ngàn đời của cha ông
+ Vân Tiên hiếu thảo:
“Cánh buồm bao quản gió xiêu
Ngàn trùng biển rộng, chín chìu ruột đau.”
+ Nguyệt Nga thủy chung tiết nghĩa:
“Thân con còn đứng giữa trời
Xin thờ bức tượng trọn đời thời thôi.”
Trang 14- Tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng quên mình để cứu khốn phò nguy, bênh vực người yếu đuối, bất hạnh + Hành động anh hùng đánh cướp của Lục Vân Tiên
“Tôi xin ra sức anh hào
Cứu người cho khỏi lao đao buổi này.”
+ Hành động nổi giận trừng trị con quan huyện
Đặng Sinh của Hớn Minh:
“Tôi bèn nổi giận một khi
Vật chàng xuống đó bẻ đi một giò.”
Trang 15- Lòng lạc quan, khao khát lẽ công bằng, tin tưởng ở cuộc đời tốt đẹp -> Kết thúc có hậu: người tốt được đền trả xứng đáng, kẻ bạc ác bất nhân bị trừng trị
thích đáng
Triết lí dân gian “ở hiền gặp lành”, kẻ “gieo gió thì phải gặt bão”
Triết lí của đạo
Nho, đạo Phật
“Luật trời báo ứng”
Trang 16Vẻ đẹp thơ văn của Đồ Chiểu không phát lộ rực rỡ ở bề ngoài mà tiềm ẩn trong tầng sâu của cảm xúc, suy ngẫm Bút pháp trữ tình xuất phát từ cõi tâm trong sáng, nhiệt thành, đầy tình yêu thương con người và nồng đậm hơi thở cuộc sống.
“…không cho ta cái khoái cảm khi nhìn một cánh đồng lúa xanh lướt mình trong gió xuân,
nhưng lại có cái khoái cảm khi nhìn đống thóc mẩy vàng.”
(Nguyễn Đình Chú)
“…vì sao có ánh sáng khác thường,…phải chăm chú
nhìn thì mới thấy, và càng nhìn thì càng thấy sáng.”
(Phạm Văn Đồng)
Trang 17- Đậm đà sắc thái Nam Bộ:
+ Cách xây dựng nhân vật: ngôn ngữ mộc mạc, bình dị, tâm hồn nồng nhiệt, chất phác, cách cư xử khoáng đạt, hồn
nhiên…
+ Lối thơ thiên về kể.
Trang 18• III/ Tổng kết
• 1/ Giá trị nội dung: Mới
mẻ, sâu sắc, xúc động
• 2/ Giá trị nghệ thuật
• - Hệ thống luận điểm,
luận cứ chặt chẽ
• - Sử dụng nhiều thao tác
lập luận
• - Đậm màu sắc biểu cảm:
ngôn từ trong sáng, giàu hình ảnh, cảm hứng ngợi
ca, giọng điệu hùng hồn
•
Trang 19NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU – NGÔI SAO SÁNG
TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC
• IV/ Củng cố
• 1/ Luyện tập tại lớp
(sgk/tr54)
• 2/ Bài tập về nhà:
• - Từ việc tìm đọc các
sáng tác văn chương
của NĐC, anh ( chị) có
thêm những hiểu biết
gì về quan niệm đạo
đức, quan niệm văn
chương của NĐC