Tuần 11. Thực hành một số phép tu từ ngữ âm

Học sinh hoạt động theo nhóm:Bài tập 1: Nhận xét về nhịp điệu, sự phối hợp âm thanh cùng với các phép lặp cú pháp, lặp từ ngữ nhằm tạo ra âm hưởng hùng hồn, đanh thép cho lời tuyên ngôn

Thực hành một số phép tu từ ngữ âm

Học sinh hoạt động theo nhóm:

Bài tập 1: Nhận xét về

nhịp điệu, sự phối hợp

âm thanh (cùng với các

phép lặp cú pháp, lặp từ

ngữ) nhằm tạo ra âm

hưởng hùng hồn, đanh

thép cho lời tuyên ngôn

trong ví dụ SGK Chú ý:

sự phối hợp nhịp ngắn –

dài, sự thay đồi thanh

bằng – trắc cuối mỗi

nhịp, tính chất mở hay

đóng của âm tiết kết thúc

Bài tập 2: Phân tích tác dụng của âm thanh, nhịp điệu (có sự phối hợp với phép lặp từ ngữ và kết cấu cú pháp) trong việc tạo nên sắc thái hùng hồn, thiêng liêng của lời kêu gọi cứu nước trong đoạn trích SGK (chú ý

vần, sự ngắt nhịp và đối xứng)

Bài tập 3: Nhịp điệu

trong đoạn văn thích hợp với việc khẳng định, ngợi ca sức mạnh và ý chí kiên cường của cây tre, hình ảnh tượng trưng cho con người Việt Nam Hãy phân tích để làm sáng tỏ điều đó

I TẠO NHỊP ĐIỆU VÀ ÂM HƯỞNG CHO CÂU.

Bài 1:

- Hai vế câu mở đầu dài; nhịp điệu dàn

trải, thể hiện cuộc đấu tranh từng thời

kì của dân tộc.

- Vế sau: dồn dập, ngắn gọn, mạnh mẽ

để khẳng định quyền độc lập.

- Sö dụng biện pháp điệp từ, điệp ngữ,

lặp cấu trúc, sử dụng thanh B – T rất hiệu quả.

Bài 2:

- Phép điệp:

+ Điệp từ ngữ: ai có - thì dùng

+ Lặp cú pháp: ai có … dùng gươm.

- Phép đối xứng: đàn ông >< đàn bà.

người già >< người trẻ

súng >< gươm.

- Vần: bà – già.

- Nhịp: ngắn gọn, mạnh mẽ.

 Âm hưởng mạnh mẽ, thúc giục, lôi cuốn.

Bài 3:

- Nhịp điệu: ngắt nhịp ngắn gọn, mạnh mẽ.

- Âm hưởng:

+ Điệp từ: giữ, tre.

+ Liệt kê: mái nhà tranh, đồng lúa chín.

+ Lặp cú pháp: tre, anh hùng.

+ Nhân hóa: tre chống lại sắt thép, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín…

 Cây tre là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, gắn liền với con người Việt Nam.

Học sinh hoạt động theo nhóm

Bài tập 1:

Phân tích

tác dụng

tạo hình

tượng của

việc điệp

âm đầu

trong các

câu thơ

Bài tập 2: Trong đoạn thơ Tiếng hát sang xuân của Tố Hữu SGK,

vần nào được lặp lại nhiều nhất?

Nêu tác dụng biểu hiện sắc thái ý

nghĩa của phép

Bài tập 3: Đoạn thơ Tây Tiến của Quang Dũng trong SGK gợi được khung cảnh hiểm trở của rừng núi … là nhờ có sự đóng góp của nhiều yếu tố (cả những yếu tố không thuộc ngữ âm) Hãy phân tích: nhịp

điệu, sự phối hợp giữa các thanh T – B ở 3 dòng đầu và

II ĐIỆP ÂM, ĐIỆP VẦN, ĐIỆP THANH

Bài 1:

Đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông.

Điệp âm “l”: Gợi tả mùa hè sinh động,

hoa lựu nở đỏ rực lúc ẩn, lúc hiện.

b Làn ao lóng lánh bóng trăng loe.

Điệp âm “l”: Trăng soi mặt nước chao

động lung linh theo làn nước.

Bài 2:

Sếu giang mang lạnh đang bay ngang trời.

Mùa đông còn hết em ơi

Mà con én đã gọi người sang xuân.

gợi tả sự xao xuyến của phút giây

giao mùa.

(Mùa đông đang còn tiếp diễn với

sếu giang bay về phương Nam tránh

Bài 3:

“ Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm.

Heo hút cồn mây súng ngửi trời.

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống.

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.”

- 3 câu đầu nhiều thanh trắc, từ láy: khúc

khuỷu, thăm thẳm, heo hút.

- Nhân hóa: súng ngửi trời.

- Phép đối: Ngàn thước lên cao >< ngàn

thước xuống.

- Lặp từ: dốc, ngàn thước.

 Âm hưởng thơ gợi tả cái hiểm trở, đáng sợ ( 3 câu đầu), cái mênh mang xa vắng ( câu cuối).