Tuần 12. Thực hành một số phép tu từ cú pháp

Sự thật là từ mùa thu năm 1940, nước ta đã thành thuộc địa của Nhật, chứ không phải là thuộc địa của Pháp nữa.. Khi Nhật đầu hàng Đồng minh thì nhân dân cả nước ta đã nổi dậy giành chín

SẮC MÀU BÍ ẨN

SẮC MÀU BÍ ẨN

 NÊU TÊN CỦA NHỮNG LOẠI TRÁI

MÀ EM NHÌN THẤY TRÊN ẢNH.

SẮC MÀU BÍ ẨN

PHÉP LIỆT KÊ

Điền vào dấu tên của một phép tu từ

là thêm vào câu một cụm từ không trực tiếp có quan hệ đến quan hệ ngữ pháp trong câu, nhưng có tác dụng rõ rệt để bổ sung thông tin cần thiết hay bộc lộ cảm xúc Thường đứng sau dấu

gạch nối hoặc trong ngoặc đơn.

SẮC MÀU BÍ ẨN

SẮC MÀU BÍ ẨN

PHÉP CHÊM XEN

Câu hỏi gợi ý:

Từ hai bức ảnh, anh chị hãy suy đoán tên một phép tu từ?

SẮC MÀU BÍ ẨN

PHÉP ĐỐI

Lính pháp

Lính pháp Lính pháp

Lính pháp

Một phần quà đặc biệt nếu bạn trả lời đúng đáp án.

SẮC MÀU BÍ ẨN

LẶP CÚ PHÁP

PHÉP ĐỐI

PHÉP TU TỪ CÚ PHÁP

LẶP CÚ PHÁP PHÉP LIỆT KÊ PHÉP CHÊM XEN

THỰC HÀNH MỘT SỐ PHÉP TU TỪ CÚ PHÁP

a Sự thật là từ mùa thu năm 1940, nước ta đã thành thuộc địa của Nhật, chứ không phải là thuộc địa của Pháp nữa Khi

Nhật đầu hàng Đồng minh thì nhân dân cả nước ta đã nổi

dậy giành chính quyền, lập nên nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hoà.Sự thật là dân ta đã lấy lại nước Việt Nam từ tay

Nhật, chứ không phải từ tay Pháp.

Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị Dân ta đã đánh

đổ các xiềng xích thực dân gần 100 năm nay để gây dựng nên nước Việt Nam độc lập Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ

mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng hoà.

(Hồ Chí Minh, Tuyên ngôn Độc lập)

Câu 1: Sự thật là từ mùa thu năm 1940, nước ta

đã thành thuộc địa của Nhật, chứ không phải là

thuộc địa của Pháp nữa

Câu 2: Sự thật là dân ta đã lấy lại nước Việt

Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp.

Câu TPP

tình thái

TPP Trạng ngữ

Chủ ngữ Vị ngữ 1 Vị ngữ 2

1 Sự thật là từ

mùa thu năm 1940,

nước ta

đã thành thuộc địa của Nhật

chứ không phải thuộc địa của Pháp nữa.

đã lấy lại Việt Nam

từ tay Nhật

chứ không phải từ tay Pháp.

KHẲNG ĐỊNH VẾ 1, BÁC BỎ VẾ 2

Câu 5: Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực

dân gần 100 năm nay để gây dựng nên nước

Việt Nam độc lập

Câu 6: Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy

mươi thế kỉ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng

100 năm nay

để gây dựng nước Việt Nam độc lập.

6 Dân ta lại đánh đổ

chế độ quân mấy mươi thế

kỉ

mà lập nên chế độ quân chủ cộng hòa.

TÁC DỤNG

Âm h ởng:

đanh thép, hào hùng

Khẳng định nền độc lập, nhấn mạnh thắng lợi của Cách mạng ThángTám là đánh đổ chế

độ thực dân và phong kiến.

Giọng điệu:

dứt khoát, nhấn mạnh.

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

(Nguyễn Đình Thi, Đất nước)

Số

tiếng

Chủ ngữ Vị ngữ

7 Trời xanh đây là của chúng ta

7 Núi rừng đây là của chúng ta

5 Những cánh đồng thơm mát

5 Những ngả đường bát ngát

7 Những dòng sông đỏ nặng phù sa

Lặp cú pháp kết hợp điệp từ, điệp ngữ

TÁC DỤNG

Âm hưởng :

Hào hùng

Khẳng định mạnh mẽ chủ quyền của dân

ta và bộc lộ cảm xúc sung sướng tự hào khi đất nước giành được chủ quyền.

Giọng điệu:

sung sướng,

tự hào.

Nhớ sao lớp học i tờ Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan

Nhớ sao ngày tháng cơ quan Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo, Nhớ sao tiếng mỏ rừng chiều Chày đêm nện cối đều đều suối xa

(Tố Hữu, Việt Bắc)

CÚ PHÁP (KẾT CẤU,

SỐ TIẾNG,

TỪ LOẠI, NGHĨA)

BÁN ANH EM XA / MUA LÁNG GIỀNG GẦN.

cấu CỤM ĐỘNG TỪ

từng vế.

Câu đối

Chủ ngữ Vị ngữ Thành tố phụ

của VN ( danh từ) (động từ) (Cụm danh từ)

Câu 1 Cụ già ăn củ ấu non

Câu 2 Chú bé trèo cây đại lớn

Số tiếng hai câu bằng nhau, lặp cú pháp phối hợp với phép đối (về từ loại, nghĩa trong hai câu; trong mối câu

dùng từ đồng nghĩa, trái nghĩa tương ứng).

Kết cấu ngữ pháp giống nhau, số tiếng

bằng nhau, các tiếng đối nhau về từ loại

2 Người

khôn, người đến lao xao chốn

“Kẻ đâm ngang, người chém ngược, làm cho mã tà ma ní hồn kinh; bọn hè trước, lũ ó sau, trối kệ tàu sắt tàu đồng

súng nổ.”

Lặp cú pháp thường phối hợp với phép đối trong

một cặp câu

CN nước ta dân ta

VN1 đã thành

thuộc địa của Nhật

đã lấy lại Việt Nam

từ tay Nhật VN2 chứ không

phải thuộc địa của Pháp nữa

chứ không phải từ tay

Pháp.

TỤC NGỮ:

BÁN ANH EM XA / MUA LÁNG GIỀNG GẦN.

Vế 1 Vế 2

Từ loại ĐT – DT – TT

Kết cấu CỤM ĐỘNG TỪ

S

TIẾNG Chủ ngữ Vị ngữ

5 Những

cánh đồng

thơm mát

5 Những

ngả đường

bát ngát

7 Những

dòng sông

đỏ nặng phù sa

Câu đối

Chủ ngữ

- DT

Vị ngữ

- ĐT

TTP của VN

thơm mát

5 Những

ngả đường

bát ngát

7 Những

dòng sông

đỏ nặng phù sa

THƠ ĐƯỜNG LUẬT

ĐN CN VN BN

DT-TT DT ĐT DT-TT

Ta dại, Ta tìm vắng nơi

vẻ

Ngườ

i khôn

- Số tiếng các câu không nhất thiết phải bằng nhau.

*Tục ngữ, câu đối, thơ Đường luật, văn biền ngẫu.

- Sử dụng phép đối

chặt chẽ : từ loại, nghĩa, số tiếng bằng nhau giữa các vế.

- Tuân thủ đặc trưng từng thể loại.

=> Gợi sự phong

phú về ý nghĩa, gợi liên tưởng, gợi hình ảnh sinh động.

Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng

Họ chuyền lửa qua mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi

Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói

Họ gánh theo tên xã tên làng trong mỗi chuyến di

ĐẶT CÂU HỎI CÓ

SỬ DỤNG PHÉP

LIỆT KÊ?

Hoàn cảnh Thì Giải pháp Không có

mặc thì ta cho áo

Không có ăn thì ta cho cơm

Quan nhỏ thì ta thăng chức

Lương ít thì ta cấp bổng

Đi thủy thì ta cho thuyền

Đi bộ thì ta cho ngựa

g dùng nhược thuốc phiện… làm giống nòi suy

LẶP CÚ PHÁP + LIỆT KÊ TỘI ÁC TD PHÁP

NHÀ TÙ CÔN ĐẢO

TÁC DỤNG

Giọng điệu: Căm phẫn

Âm hưởng:

đanh thép

hùng hồn.

VẠCH TỘI ÁC KẺ THÙ

PHÉP

LIỆT

KÊ

Sắp xếp nối tiếp SVHT cùng một phạm vi.

Tô đậm nội dung biểu đạt.

Giúp nhận thức rõ hơn về nội dung biểu đạt

a.“Thị Nở xích lại Đặt bàn tay lên ngực hắn (thị suy nghĩ đến bây giờ mới xong), thị hỏi hắn:

- Vừa thổ hả?

(Nam Cao, Chí Phèo)

b “Chí Phèo dường như đã trông thấy trước tuổi già của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau”.

(Nam

Cao, Chí Phèo)

c “Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi).

(Giang Nam, Quê

hương)

Bài tập 2:

Nhà thơ Tố Hữu,

Nhà thơ Tố Hữu, lá cờ đầu của văn học lá cờ đầu của văn học

cách mạng Việt Nam hiện đại , đã viết Việt

Bắc khi cán bộ cách mạng rời thủ đô

kháng chiến về Hà Nội Bài thơ thấm

đượm cảm xúc lưu luyến và tình cảm sâu nặng của tác giả đối với Việt Bắc,

nặng của tác giả đối với Việt Bắc, nơi đã nơi đã

nuôi dưỡng cán bộ và quân đội cách

mạng trong suốt mười lăm năm gian khó Bài thơ là đỉnh cao của của thơ ca cách

mạng Việt Nam.

Tác dụng : cung cấp thêm thông tin về nhà thơ Tố Hữu và địa danh Việt Bắc.

cho yếu tố ngôn ngữ trước nó

Góp phần tạo nên nghĩa tình thái cho câu

c Nhưng trong Truyện Kiều

còn có bao nhiêu người khác

Có chàng Kim, con người rất

mực chung tình, có Thúy Vân,

cô em gái ngoan…

Chêm xen + Liệt kê + lặp cú pháp.

Liệt kê Lặp cú pháp

c Nhưng trong Truyện Kiều

còn có bao nhiêu người khác

Có chàng Kim , con người rất

mực chung tình, có Thúy Vân ,

cô em gái ngoan…

CỦNG CỐ BÀI HỌC

Hãy phân tích kết cấu và tác dụng của phép lặp

cú pháp trong đoạn văn sau:

“Đế quốc Mĩ nhất định phải cút khỏi nước ta Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp

một nhà.”

(Hồ Chí Minh)

- Kết cấu: chủ ngữ - Phần phụ tình thái - vị ngữ

- Tác dụng: khẳng định ý chí quyết tâm, niềm tin không lay

chuyển của Bác Hồ với sự nghiệp chống Mĩ cứu nước của

dân tộc Việt Nam.