Tuần 12. Thực hành một số phép tu từ cú pháp

Tuần 12. Thực hành một số phép tu từ cú pháp tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất...

Nhiệt liệt chào mừng

các thầy cô giáo đến thăm

lớp dự giờ

TiÕt 36

Thùc hµnh mét sè phÐp tu

tõ có ph¸p

I Phép lặp cú pháp

Bài 1:

a) Sự thật là từ mùa thu năm 1940, n ớc ta đã thành thuộc

địa của Nhật, chứ không phải thuộc địa của Pháp nữa

Khi Nhật hàng Đồng minh thì nhân dân cả n ớc ta đã nổi

dậy giành chính quyền, lập nên n ớc Việt Nam Dân chủ

Cộng hoà.

Sự thật là dân ta đã lấy lại n ớc Việt Nam từ tay Nhật,

chứ không phải từ tay Pháp.

Pháp chạy, Nhật hàng, Vua Bảo Đại thoái vị Dân ta đã

đánh đổ các xiềng xích thực dân gần 100 năm nay để gây dựng nên n ớc Việt Nam độc lập Dân ta lại đánh đổ chế

độ quân chủ mấy m ơi thế kỉ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng hoà.

+ Sự thật là từ mùa thu năm

1940, n ớc ta đã thành thuộc

địa của Nhật, chứ không phải thuộc địa của Pháp nữa.

+ Sự thật là dân ta đã lấy lại n ớc Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp.

+ Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích

thực dân gần 100 năm nay để gây dựng nên n ớc Việt Nam độc lập

+ Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy m ơi thế kỉ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng hoà.

Kết cấu ngửừ pháp đ ợc lặp lại:

n ớc ta đã thành thuộc

địa của Nhật

chứ không phaỷi thuộc

địa của Pháp nửừa

Sự thật là dân

ta

đã lấy lại n

ớc Việt Nam từ tay Nhật

chứ không phaỷi từ tay Pháp

-> Kết cấu khẳng định ở vế đầu và bác

bỏ ở vế sau

Chủ ngữ Vị ngữ 1 Vị ngữ 2

Thành phần

phụ tình thái

(P)

+ Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực dân gần 100 năm nay để gây dựng nên n ớc Việt Nam độc lập

+ Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy m ơi thế kỉ mà lập nên chế

độ Dân chủ Cộng hoà.

đã

đánh

đổlại

đánh

đổ

các xiềng xích thực dân gần

100 naờm nay

để gây dựng nên n ớc Việt Nam

độc lập chế độ quân

chủ mấy m ơi thế kỉ

mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng

hoà Tác dụng: Tạo cho lời tuyờn ngụn õm hưởng đanh thộp, hào hựng,

thớch hợp với việc khẳng định nền độc lập của Việt Nam, đồng thời

khẳng định thắng lợi của CMT8 là đỏnh đổ chế độ thực dõn và chế độ

phong kiến.

Chủ

ngữ

Vị ngữ

Phụ ngữ chỉ

đối t ợng Trạng

ngữ

b) Trời xanh đây là của chúng

Và chỉ ra tác dụng của

phép lặp đó?

Trời xanh đây // là của

chúng ta Núi rừng đây // là của chúng ta

C V

Những cánh đồng // thơm

mát Những ngả đ ờng // bát ngát Những dòng sông // đỏ

nặng phù xa

C V(TT)

Tác dụng: Khẳng định mạnh mẽ chủ

quyền của chúng ta và bộc lộ cảm xúc sung

s ớng, tự hào, sảng khoái đối với thiên nhiên,

đất n ớc khi giành đ ợc quyền làm chủ

TT

mu a

§T

l¸ng giÒng DT

gÇn

TT

Cụ già ăn củ ấu non Chú bé trèo cây đại lớnChủ ngữ (DT) Vị ngữ (ĐT) Thành tố phụ của VN (DT-TT)

VÞ ng÷

(§T)

Thµnh tè phô cña VN

(TT)

§Ò ng÷

=> Phép lặp cú pháp cũng đòi hỏi mức

độ chặt chẽ cao: kết cấu ngữ pháp

giống nhau, số lượng tiếng bằng

nhau, các tiếng đối nhau về từ loại và nghĩa (đặc biệt giữa hai câu thực và

hai câu luận của bài thất ngôn bát cú)

=> Tãm l¹i sau khi t×m hiÓu vµ so s¸nh víi nh÷ng c©u ë bµi tËp 1 ta thÊy

nh÷ng ®iÓm sau:

Giống nhau :

+ Tất cả đều sử dụng phép lặp kết cấu cú pháp.

+ Tác dụng: Làm rõ ý nghĩa biểu đạt của văn bản.

Khác nhau

Tục ngữ, câu đối, thơ

Đường luật ,văn biền

ngẫu :

- Số tiếng ở vế trước và

vế sau, câu trước và

câu sau phải bằng

nhau

- Phải cùng từ loại,cùng

kiểu cấu tạo từ.

-Lặp lại rõ ràng, cân đối

.

Văn xuôi, thơ tự do :

- Về số tiếng: không nhất thiết phải bằng nhau

- Về từ loại và cấu tạo của các từ: không nhất thiết phải cùng từ

loại ,cùng kiểu cấu tạo

từ

- Về nhịp điệu: không nhất thiết lặp lại rõ ràng

Dựa vào dấu hiệu nào để nhận ra

phép lặp cú pháp tu từ?

ễn lại kiến thức : Phép lặp cú pháp

Đó là biện pháp sử dụng lặp lại nhiều lần cùng một kết cấu cú pháp trong các cụm từ hay trong các câu liên tiếp của văn bản Th ờng có sự phối hợp với phép điệp từ và phép

đối.

cùng nhau vui c ời Cách đối đãi so với V ơng Công

Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang ngày tr ớc cũng chẳng kém

gì

(Trần Quốc Tuấn)

KÕt cÊuVDVDVD

kh«ng cã mÆc

đầy tình nghĩa của Trần Quốc Tuấn đối với tướng sĩ trong mọi hoàn cảnh

hoµn c¶nh

th

×

gi¶i ph¸p

ng¨n c¶n d©n téc ta ®oµn kÕt.

Chóng lËp ra nhµ tï nhiÒu h¬n tr êng häc Chóng th¼ng tay chÐm giÕt nh÷ng ng êi yªu n íc th ¬ng nßi cña ta Chóng t¾m c¸c cuéc khëi nghÜa cña

Chúng // dùng thuốc phiện, r ợu cồn để …

Tác dụng: phối hợp với phộp liệt kờ để vạch tội ỏc của thực dõn Phỏp, chỉ mặt vạch tờn kẻ thự dõn tộc Cũng cựng mục đớch ấy là cỏch tỏch dũng liờn tiếp, dồn dập

//

• ễn lại kiến thức : Phép liệt kê

Đó là biện pháp liên tiếp liệt kê

nhiều sự vật, hoạt động,tính chất

hay sự kiện,… trong cùng một câu

văn, đoạn văn để tạo nên một ấn t ợng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hay bộc lộ tâm trạng.

b) Chí Phèo hình nh đã trông tr ớc thấy tuổi

già của hắn, đói rét và ốm đau, và cô

độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và

ốm đau

- Vị trí: ở giữa hoặc cuối cõu, sau bộ phận được chỳ thớch.

- Vai trũ ngữ phỏp: xen vào trong cõu để ghi chỳ thờm một thụng tin nào đú.

- Dấu cõu tỏch biệt phần chờm xen: giữa hai

dấu ngoặc đơn, dấu phẩy…

-Tác dụng:

+ Cõu a: Bổ sung thông tin cho hành động “Thị

Nở đặt bàn tay lên ngực hắn”(tức Chí Phèo) + Cõu b: Nhấn mạnh sự “đáng sợ” của sự “cô

độc” với nhân vật Chí Phèo lúc bấy giờ trong t

ơng quan với sự “đói rét” và “ốm đau”

• ễn lại kiến thức: Phép chêm xen

Đó là cách thức xen thêm vào câu

một thành phần biệt lập để bổ sung một thông tin nào đó nhằm mục đích

tu từ: tạo sắc thái biểu cảm hay thêm một chi tiết đáng l u ý về sự vật, hiện

t ợng đ ợc nói đến Thành phần chêm

xen th ờng đ ợc tách biệt bằng dấu câu: dấu phẩy, gạch ngang hay ngoặc đơn

2.Bài tập 2: Hãy viết đoạn văn từ 3 -5 câu về Tố Hữu và bài thơ Việt Bắc,

trong đó có sử dụng phép chêm xen Phân tích tác dụng của phép chêm xen trong trường hợp đó.

Tham khảo đoạn văn sau : Nhà thơ Tố Hữu, lá cờ đầu của văn học

cách mạng Việt Nam hiện đại, «ng viết bài thơ (Việt Bắc) vào những ngày rời chiến

khu Việt Bắc trở về thủ đô Hà Nội Bài thơ thắm đượm cảm xúc lưu luyến và tình

cảm sâu nặng của tác giả đối với Việt Bắc, nơi đã nuôi dưỡng cán bộ và quân đội

cách mạng trong suốt chín năm trường kì kháng chiến Bài thơ là một thi phẩm đặc sắc của thơ ca cách mạng Việt Nam

IV/ Tæng kÕt

- PhÐp lÆp có ph¸p

- PhÐp liÖt kª

- PhÐp chªm xen

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c em