Tuần 14. Luyện tập vận dụng kết hợp các thao tác lập luận

Tuần 14. Luyện tập vận dụng kết hợp các thao tác lập luận tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài t...

Sở Giáo dục và đào tạo Yên Bái

Trường THPT Hoàng Quốc Việt

Lớp 12 G

Tiết 42 Luyện tập vận dụng kết hợp

các thao tác lập luận

Giáo viên: Trần Danh Thuần

Tổ : Ngữ Văn – GDCD

Ngày 7.11.2009

? Kiểm tra bài cũ

Trong bài văn nghị luận có lúc cần vận dụng kết hợp các ph ơng thức biểu đạt nào? Để làm gì?

Đó là các ph ơng thức: tự sự, miêu tả, biểu cảm

và thuyết minh

• Để: Khắc phục hạn chế của văn nghị luận đó

là sự khô khan, thiên về lý tính khó đọc.

• Yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm đem lại sự cụ thể, thuyết phục cho văn nghị luận

• Nếu đ ợc sử dụng hợp lý và khéo léo, các yếu

tố tự sự miêu tả, biểu cảm và thuyết minh có thể làm cho bài (đoạn) văn nghị luận trở nên

đặc sắc, tạo sự hấp dẫn cho văn nghị luận;

Từ đó, hiệu quả nghị luận đ ợc nâng cao.

I Luyện tập trên lớp

1 Ôn tập về các thao tác lập luận và những

đặc tr ng cơ bản của thao tác lập luận

- Thao tác lập luận phân tích : chia đối t ợng ra

thành nhiều yếu tố, bộ phận nhỏ để có thể nhận biết đối t ợng một cách cặn kẽ, thấu đáo.

- Thao tác lập luận so sánh : Làm rõ thông tin về

sự vật bằng cách đem nó đối chiếu với đối t ợng sự vật khác quen thuộc hơn, cụ thể hơn để chỉ ra

sự giống nhau và khác nhau giữa chúng

- Thao tác lập luận giải thích : là giảng giải về các

vấn đề liên quan đến đối t ợng một cách cụ thể,

rõ ràng cho ng ời nghe, ng ời đọc hiểu t ờng tận.

- Thao tác lập luận chứng minh : Mục đích của

chứng minh là làm ng ời ta tin t ởng về những ý

kiến, nhận xét có đầy đủ căn cứ từ trong những

sự thật hoặc chân lý hiển nhiên

- Thao tác lập luận bác bỏ : Chính là dùng lý

lẽ và chứng cứ để gạt bỏ những quan điểm,

ý kiến sai lệch hoặc thiếu chính xác từ đó nêu ý kiến đúng của mình để thuyết phục

ng ời nghe.

- Thao tác lập luận bình luận : Nhằm đề

xuất và thuyết phục ng ời đọc tán đồng với nhận xét đánh giá, bàn luận của mình về một hiện t ợng trong đời sống hoặc trong

văn học.

- Tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh :

những yếu tố này có thể đem lại sự cụ thể, sống động cho văn nghị luận

- Đú là những hoạt động nghị luận bắt nguồn từ

đời sống, nhằm đỏp ứng cỏc yờu cầu đặt ra

2 Luyện tập vận dụng tổng hợp các

thao tác lập luận.

• Đọc đoạn trớch “Tuyên ngôn độc lập”

• Thế mà hơn 80 năm nay, bọn thực dõn Phỏp lợi dụng lỏ cờ tự do, bỡnh đẳng, bỏc ỏi, đến cướp

đất nước ta, ỏp bức đồng bào ta Hành động của chỳng trỏi hẳn với nhõn đạo và chớnh nghĩa.

• Về chớnh trị, chỳng tuyệt đối khụng cho nhõn dõn

ta một chỳt tự do dõn chủ nào.

• Chỳng thi hành những luật phỏp dó man Chỳng lập ba chế độ khỏc nhau ở Trung, Nam, Bắc để ngăn cản việc thống nhất nước nhà của ta, để

ngăn cản dõn tộc ta đoàn kết.

• Chỳng lập ra nhà tự nhiều hơn trường học

Chỳng thẳng tay chộm giết những người yờu

nước thương nũi của ta Chỳng tắm cỏc cuộc

khởi nghĩa của ta trong những bể mỏu.

• Chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân.

• Chúng dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược.

• Về kinh tế chúng bóc lột nhân dân ta đến tận

xương tuỷ, khiến cho dân ta nghèo nàn, thiếu

thốn, nước ta xơ xác, tiêu điều Chúng cướp

không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu.

• Chúng giữ độc quyền in giấy bạc, xuất cảng và nhập cảng.

• Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lí, làm cho dân ta, nhất là dân cày và dân buôn, trở nên bần cùng.

• Chúng không cho các nhà tư sản ta ngóc đầu

lên Chúng bóc lột công nhân ta một cách vô

- Cho biết các thao tác lập luận trong

đoạn trích “Tuyên ngôn độc lập”?

+ Thao tác chính: lập luận phân tích (để thấy việc bọn thực dân Pháp lợi

dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái

để áp bức đồng bào ta.)

+ Thao tác kết hợp: lập luận chứng minh (Về chính trị Về kinh tế )

- Các thao tác này đ ợc vận dụng tổng

hợp, kết hợp rất linh hoạt trong đoạn

trích

3 Tham khảo đoạn trích sau đây

để viết bài văn nghị luận

Đọc sách là sinh hoạt và nhu cầu trí tuệ thường trực của con người có cuộc sống trí tuệ [ ] Không đọc sách tức là không còn nhu cầu về cuộc sống trí tuệ nữa Và khi không còn nhu cầu đó nữa, thì cuốc sống tinh thần của con người nghèo đi, mòn mỏi đi, và cuộc sống đạo đức cũng mất luôn nên tảng Đây là một câu chuyện nghiêm túc, lâu dài và cần trao đổi, thảo luận một cách nghiêm túc, lâu dài Tôi chỉ muốn thử

nêu lên ở đây một đề nghị: Tôi đề nghị các tổ chức thanh

niên của chúng ta, bên cạnh những sinh hoạt thường thấy hiện nay, nên có một cuộc vận động đọc sách trong thanh niên cả nước; và vận động từng nhà gây dựng tủ sách gia đình Gần đây có một nước phát động phong trào trong toàn quốc mỗi người mỗi ngày đọc lấy 20 dòng sách Chúng ta cũng có thể làm như thế, hoặc vận động mỗi người trong

một năm đọc lấy một cuốn sách Cứ bắt đầu bằng việc rất nhỏ, không quá khó Việc nhỏ đấy nhưng rất có thể là việc

Muốn viết được đoạn văn, bài văn nghị luận

cần làm được mấy bước sau đây:

thứ nhất: Xác định chủ đề của bài văn; Xác

định các ý kiến sẽ đưa ra trong bài phát biểu

và sắp xếp chúng theo một dàn ý rõ ràng,

mạch lạc, hợp lý.

thứ hai: Suy nghĩ cách trình bày một luận điểm trong phần thân bài của dàn ý vừa xây dựng thứ ba: Diễn đạt ý đã chuẩn bị thành một chuỗi câu văn đúng ngữ pháp, liên kết với nhau và thể hiện rõ phong cách ngôn ngữ chính luận.

Điều cần nhớ !

Biết vận dụng kết hợp các thao tác lập luận để viết đ ợc một bài văn nghị luận ngắn về một hiện t ợng (vấn đề) trong

đời sống hoặc trong văn học.