Tuần 15. Quá trình văn học và phong cách văn học

Tuần 15. Quá trình văn học và phong cách văn học tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về...

TIẾT 43-44:

PHONG CÁCH VĂN HỌC

DÀN Ý BÀI HỌC

QUÁ TRÌNH VĂN HỌC PHONG CÁCH VĂN HỌC

I/ QUÁ TRÌNH VĂN HỌC

1 KHÁI NIỆM

Th¶o luËn nhãm ?

I/ QUÁ TRÌNH VĂN HỌC

1 KHÁI NIỆM

•VĂN HỌc lµ g× ?

•DIỄN TIẾN VĂN HỌC ?

C¸c thêi k× lÞch sö ?

Nhãm 1

Nhãm 2

Nhãm 3

Các thời kì gồm có: cổ đại,trung đại,cận đại, hiện đại, đ ơng đại; trong mỗi thời kì lại có các giai đoạn cụ thể nối tiếp nhau.Từng thời kì và các giai đoạn gắn với văn học nhân loại nói

chung và văn học mỗi dân tộc nói riêng

Các thời kì

lịch sử

VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM

Giai đoạn 3: Từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế

kỉ XIX

Giai đoạn 3:

Từ nửa cuối thế kỉ XIX

Mỗi thời kì văn học gắn với hòan cảnh lịch sử riêng, tồn tại, thay đổi, phát triển qua các thời kì lịch sử xã

Từ ví dụ trên anh( chị) hãy nêu khái niệm quá trình văn học?

Quỏ trỡnh văn học là sự vận động của văn

học trong tổng thể Nó bao gồm tất cả các tác phẩm văn học với chất l ợng khác

nhau, tất cả các hình thức tồn tại của

văn học từ truyền miệng đến chép tay,

* CÁC QUY LUẬT CỦA QUÁ TRÌNH VĂN HỌC

vÝ dô: Văn học dân gian là cội nguồn của văn học viết( Hồ

Xuân Hương, Tú Xương) Phong trào thơ mới(1932-1945) với hình ảnh cái tôi được kế thừa từ các nhà thơ Trung đại

Thứ ba: Văn học của một dân tộc tồn tại, vận động trong sự bảo lưu và tiếp biến

VÝ dô: Văn học trung đại Việt Nam ảnh hưởng văn học Trung quốc về

hệ thống thi pháp, thi liệu, văn liệu song có sự sáng tạo riêng

Văn học hiện đại việt Nam có sự tiếp thu văn học Phương Tây đặc biệt

là văn học Pháp

2 TRÀO LƯU VĂN HỌC

Anh/chÞ hiÓu nh

thÕnµo vÒ trµo l u

v¨n häc?

2 TRÀO LƯU VĂN HỌC

2.1 Khái niệm

• - Hoạt động nổi bật của quá trình văn học là các trào lưu văn học

• - Trào lưu văn học là một hiện tượng có tÝnh

chất lịch sử, ra đời và mất đi trong khoảng thời gian nhất định Đó là một phong trào

sáng tác tập hợp những tác giả, tác phẩm gần gũi nhau về cảm hứng, tư tưởng tạo

thành một một dòng rộng lớn có bề thế

trong đời sống văn học của một dân tộc

Anh( chị) hãy nêu các trào lưu văn học trên thế giới

và Việt Nam Đặc trưng của các trào lưu văn học này cũng như những tác giả, tác phẩm tiêu biểu ?

Thảo

luận

Hoạt động nhóm: Chia lớp thành 2 nhóm thảo luận

Câu hỏi ( thời gian 5 phút)

Nh úm 2

Tỡm hiểu cỏc trào Lưu văn học Việt Nam ?

2.2 CÁC TRÀO LƯU VĂN HỌC

THẾ GIỚI

Văn học thời phục

hưng ở châu Âu XV,

XVI )Đặc trưng: Giải

Cooc-nõy, Mụlie

Chủ nghĩa lóng mạn(Sau

CM t sản Phỏp 1789) -Đặc trưng: Đề cao những nguyờn tắc chủ quan, lấy

đề tài trong thế giới tưởng tượng của nhà văn, hỡnh tượng nghệ thuật thường

là mảnh đất sỏng tạo của người nghệ

sĩ Brơtụng ( Pháp)

Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo(Mĩ Latinh, sau thế chiến thứ 2 ) Đặc trưng: coi hiện thực bao gồm cả đời sống tõm linh, niềm tin tụn giỏo, cỏc huyền thoại, truyền thuyết Tiờu biểu: G.ác-xi-a Mỏc-kột

Chủ nghĩa hiện sinh

Ra đời ở châu Âu sau chiến tranh thế giới lần thứ 2 ,miêu tả con ng ời

nh cuộc sống nuyền bí,xa lạ và phi lí: An-be Ca-

muy

…

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ TÁC GIẢ- TÁC PHẨM TIÊU BIỂU CHO CÁC TRÀO LƯU VĂN HỌC THẾ GIỚI

F.Si – le

Chñ nghÜa l·ng m¹n

Ban zắc

Chñ nghÜa hiÖn thùc phª

Lép Tôn xtôi Chñ nghÜa hiÖn thùc

L.A- Ra-G«ng (Ph¸p) P«n-£luya ( Ph¸p)

Trµo l u : Chñ nghÜa siªu thùc

M¾c xim – Gorki (Nga)

Trµo l u:Chñ nghÜa hiÖn thùc XHCH

CÁC TRÀO LƯU VĂN HỌC Ở VIỆT NAM

XUẤT HIỆN TỪ NHỮNG NĂM 30 CỦA THẾ KỈ XX vµ sau n¨m 1945

Trào lưu HTPP tr íc 1945

Thành công trên lĩnh vực thể loại với các tác giả tiêu biểu như: Vũ

Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan , Nam Cao, Ng« TÊt Tè , Nguyªn Hång…

Văn học HTXHCN

Sau c¸ch m¹ng th¸ng T¸m 1945 Các tác giả tiêu biểu như: Hồ Chí Minh,

Tố Hũu, xuân Diệu, Chế Lan Viên,

Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Quang Sáng, nguyễn Khải, Nguyễn Minh Châu

Ch©n dung c¸c nhµ v¨n thuéc

Trµo l u v¨n häc hiÖn thùc phª

ph¸n

Ch©n dung c¸c nhµ v¨n thuéc trµo l u v¨n häc HiÖn thùc x· héi chò nghÜa

3 CñNG Cè - LUYỆN TẬP :

a Nh¾c l¹i c¸c kh¸i niÖm

Anh( chị) hãy nhắc lại kh¸i niÖm: Qu¸

tr×nh v¨n häc?

Trµo l u v¨nhäc?

* Quá trình văn học là diễn tiến hình

thành, tồn tại, thay đổi, phát triển của

tác giả, tác phẩm gần gũi nhau về cảm

hứng, t t ởng nguyên tắc miêu tả hiện

thực, tạo thành một dòng rộng lớn, có bề thế trong đời sống văn học của một dân tộc hoặc của một thời đại Một trào l u

văn học có nhiều khuynh h ớng hoặc tr

b Bài tập 1 trang 183

Nhận xét vắn tắt sự khác biệt về đặc tr ng của văn

học lãng mạn và văn học hiện thực phê phán qua

truyện Chữ ng ời tử tù ( Nguyễn Tuân ) và

đoạn

trích Hạnh phúc của một tang gia ( trích Số

đỏ của

Vũ Trọng Phụng )

Hoạt động nhóm: Chia lớp thành 2 nhóm thảo luận

Câu hỏi ( thời gian 2phút)

Nhúm 2

Nêu những nét

đặc tr ng của vănhọc Hiện thực phê phán, lấy đoạn trích “Hạnh phúc

gia” trích Số

đỏ của Vũ trọng Phụng để minh

b Bµi tËp 1 trang 183

-Văn học hiện thực phê phán

- Chú ý chọn đề tài trong đời sống hiện thực, chủ trương “ Nhà văn là người thư kí trung thành của thời đại”, quan sát thực tế để sáng tạo những điển hình

- Vũ Trọng Phụng xoáy sâu vào hiện tại và ghi lại một cách chân thực hiện thực đồi bại lố lăng, vô đạo đức của cái

xã hội tư sản thành thị đương thời

- Vũ Trọng Phụng sáng tạo một loạt điển hình để bốc trần bộ mặt giả dối của những kẻ thượng lưu thành thị, để chôn vùi cái xã hội xấu xa đen tối đó

- Văn học lãng mạn

- Thường lấy đề tài trong thế giới tưởng

tượng của nhà văn cố gắng xây dựng hình

tượng nhân vật sao cho phù hợp với lí

tưởng và ước mơ của nhà văn

- Nguyễn Tuân hướng về quá khứ và

tưởng tượng tình huống gặp gỡ đầy éo le,

oái oăm giữa Viên quản ngục và Huấn

Cao, tưởng tượng cảnh Huấn Cao cho chữ

viên quản ngục trong nhà giam

- Nguyễn Tuân xây dựng hình tượng Huấn

Cao phù hợp với lí tưởng thẩm mĩ của ông

về con người đẹp, tài hoa, thiên lương

trong sáng, khí phách anh hùng, dũng cảm

chống lại cường quyền bạo ngược

• Anh/chÞ hiÓu nh

thÕ nµo vÒ Qu¸ tr×nh v¨n häc vµ lÞch sö v¨n häc ?

Hoạt động nhóm: Chia lớp thành 2 nhóm thảo luận

Câu hỏi ( thời gian 2phút)

Nhúm 2

Lịch sử văn học ?

Nhóm 1

Quá

trình

văn học ?

tổ chức hội đoàn, các hoạt động

nghiên cứu,phê bình, dịch thuật,

dự báo trong t ơng lai.

-Cung cấp một cái nền giúp nhận

thân văn học (tác giả, tác

phẩm, trào l u, khuynh

h ớng) qua các thời kì lịch

sử.

- Nghiên cứu quá khứ của

Gi¶i thÝch kh¸ niÖm: chñ nghÜa trong v¨n häc ?

Trào lưu văn học lớn, có

nòng cốt làmột phương pháp sáng tác tiêu biểu, được gọi

là một chủ nghĩa trong văn

học

Thảo luận

Dựa vào sách giáo khoa anh(chị) hãy nêu khái niệm phong cách văn học.Lí do nào khiến cho phong cách văn học xuất hiện, nảy sinh?

Mối quan hệ của phong cách văn học với quá trình văn học? Lấy ví

- Quá trình văn học được đánh dấu bởi các nhà văn kiệt xuất với phong cách độc đáo của họ.

- Phong cách in đậm dấu ấn dân tộc và thời đại

Anh( chị) hãy nêu những biểu hiện của phong cách văn học?

Lấy ví dụ cụ thể

2 NHỮNG BIỂU HIỆN CỦA PHONG CÁCH VĂN HỌC

- Biểu hiện ở cách nhìn nhận, cách cảm thụ có tính chất khám phá,

ở giọng điệu riêng biệt của tác giả.

VD: +Thạch Lam - truyện giàu chất thơ, giọng điệu điềm đạm mà sâu lắng, trong sáng, giản dị mà thâm trầm, sâu sắc.Qua truyện

ngắn Hai đứa trẻ ta thấy rõ được đặc điểm này.Những câu văn sau:

“ Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào ” “ Đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buỏi chiếu quê thấm

thía vào tâm hồn ngay thơ của chị;Liên không hiểu sao, nhưng chị thấy lòng buồn man mác trước cái giờ khắc cùa ngày tàn ”

+Vũ Trọng Phụng - giọng mỉa mai, châm biếm, trào phúng sắc sảo, Nguyễn Tuân tài hoa độc đáo

+ Nam Cao - giàu chất triết lí

- Biểu hiện ở sự sáng tạo yếu tố thuộc nội dung tác phẩm

VD: Thạch Lam hướng ngòi bút của mình tới cuộc sống và tâm hồn những con

người nhỏ bé( Gió đầu mùa- Hai đứa trẻ ); Vũ Trọng Phụng chú ý tới những góc khuất của xã hội trước cách mạng( Số đỏ); Nam cao hướng ngòi bút tới bi kịch tinh thần của con người trong xã hội trước cách mạng( Chí phèo, Đời thừa )

- Viết về tình yêu: Xuân Quỳnh thật cồn cào, da diết; Phan Thị Thanh Nhàn lại dịu dàng, nhẹ thoảng mà đậm sâu, lan tỏa mênh mang

-Hệ thống phương thức biểu hiện, các thủ pháp nghệ thuật mang dấu

ấn riêng( sử dụng ngôn ngữ,tổ chức kết cấu, định vị thể loại,cách kể chuyện,

miêu tả ngoại hình, bộc lộ nội tâm )

VD: Nguyễn Tuân: Câu văn linh hoạt, không theo khuôn mẫu, chuận mực nhất

định ( Chữ người tử tù,Tùy bút sông Đà)

Kim Lân: Khắc họa nhân vật giàu chất tạo hình ( Nhân vật Tràng- cô vợ nhặt trong tác phẩm Vợ nhặt)

Thạch Lam: Văn giàu chất thơ, tài miêu tả nội tâm nhân vật( Truyện ngắn Hai đứa trẻ, Dưới bóng hoàng lan ) v.v

-Biểu hiện ở : Sự thống nhất từ cốt lõi nhưng sự triển phải đa

dạng, đổi mới.

VD: + Nguyễn Trãi: Trong Đại Cáo bình ngô, Quân trung từ

mệnh tập giọng văn hào hùng, đanh thép, sắc bén Trong Quốc âm thi tập thì giọng văn u hoài, trầm lắng, suy tư.

+ Hồ Chí Minh trong truyện và kí thì hiện đại, lối viết linh hoạt, giọng văn biến đổi phong phú đa dạng Trong thơ chữ Hán

lại giàu sắc thái phương Đông cổ kính, thơ tiếng Việt đậm cốt cách dân gian.

-Biểu hiện ở: Phẩm chất thẩm mĩ cao, giàu tính nghệ thuật

VD: Nguyễn Tuân

+ Có cảm hứng đặc biệt với những gì phi thường.

+ Nhìn con người ở phương diện tài hoa nghệ sĩ.

+ Miêu tả hiện thực bằng nhiều tri thức khoa học, văn hóa,

III/ TỔNG KẾT

Quá trình văn học là diễn tiến hình thành, tồn tại, thay đổi, phát triển của văn học qua các thời kì lịch sử Hoạt động nổi bật của quá trình văn học là trào lưu văn học

Thành tựu chính của qúa trình văn học kết tinh ở các phong cách văn học độc đáo

Anh( chị) hãy nhắc lại các ý chính của bài học thay cho lời tổng

kết.