Tuần 8. Ca dao yêu thương, tình nghĩa

Tuần 8. Ca dao yêu thương, tình nghĩa tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

A

Tiết 2:

b/ Bài 4:

*Tâm trạng của nhân vật trữ tình :

Nhân vật trữ tình trong bài ca dao là cô gái

đang sống trong tâm trạng thương nhớ người yêu khôn nguôi.

*Hình thức biểu đạt:

-Nỗi nhớ thương người mình yêu của cô gái

được thể hiện qua nhiều cung bậc, gắn với

những hình ảnh giầu ý nghĩa biểu tượng

Đọc bài ca dao,em có cảm gì về tâm trạng của nhân vật trữ tình ?

Vậy thì, nỗi nhớ thương người yêu của cô gái đã được tác giả dân gian thể hiện qua những biện pháp nghệ thuật

nào ?

+ Cô gái gửi nỗi nhớ vào chiếc khăn (nhân hoá):

.Cái khăn thường là vật trao duyên, vật kỷ niệm gợi nhớ người yêu của các cô gái xưa.Nó luôn quấn quýt bên người con gái như cùng

chia sẻ với họ nỗi niềm thương nhớ người yêu khi chia xa.

. 6 câu thơ hỏi khăn được cấu trúc theo lối vắt dòng , láy lại 6 lần

từ “khăn” cùng với điệp ngữ “ thương nhớ ai” và 16 thanh bằng

 diễn tả được một cách sinh động nỗi nhớ triền miên, bâng

khuâng, da diết của cô gái với người mình yêu.

vắt lên vai . Đặc biệt hình ảnh vận động

của chiếc khăn: rơi xuống đất

chùi nước mắt

=> gợi tả tâm trạng ngổn ngang của cô gái ,nỗi nhớ như bao trùm lên cả không gian tạo vật.

Câu hỏi thảo luận:

Câu 1: Vì sao mở đầu bài ca dao cô gái lại chọn hình

ảnh chiếc khăn để bày tỏ nỗi nhớ của mình ? Hãy tìm

những bài ca dao có hình ảnh chiếc khăn?.

Câu 2: Em có nhận xét gì về cấu trúc những câu thơ

nói về hình ảnh chiếc khăn? Tác dụng ?

Câu 3: Nhận xét như thế nào về những biểu hiện trạng

thái của chiếc khăn? Từ đó cho biết tâm trạng của

nhân vật trữ tình ?

+ Cô gái gửi nỗi nhớ vào ánh đèn (nhân hoá) :

• Hình ảnh ngọn đèn : => gợi ra cảnh cô gái trong đêm khuya vò võ canh tàn Hình ảnh ánh đèn

đang sáng kia biểu tượng cho nỗi nhớ đang cháy rực trong lòng cô gái

• Ngọn đèn “không tắt” như nỗi nhớ da diết khôn

nguôi trải dài theo thời gian của cô gái với người mình yêu

Theo bước đi của thời gian, nỗi nhớ của cô gái cũng tiếp tục kéo dài từ ngày sang đêm ở

4 câu thơ tiếp Em

có cảm nhận như thế nào về tình cảm của cô gái gửi gắm qua hình ảnh ngọn đèn ?

+ Cô gái bày tỏ nỗi nhớ qua đôi mắt :

Nỗi nhớ như dâng trào, không kìm lòng được,

cô gái đã hỏi trực tiếp chính mình :

“Mắt thương nhớ ai Mắt ngủ không yên”

=> Hình ảnh “đôi mắt” của cô gái biểu đạt

một sức gợi cảm sâu sắc tạo nên một đối xứng

rất đẹp với “đèn không tắt”

Mượn khăn và đèn để bày tỏ nỗi nhớ, nhưng đó chỉ là cách nói gián tiếp theo lối biểu tượng, nhân

hóa Để rồi, ở 2

câu tiếp theo cô gái đã trực tiếp thể hiện tình cảm của mình như thế nào?

- Hai câu cuối: Cô gái lo cho số phận của

mình, cho duyên phận đôi lứa “không yên

một bề”, bởi hạnh phúc của người phụ nữ

trong XHPK thường bấp bênh vì tình yêu

tha thiết có bao giờ trọn vẹn

Nhớ thương người yêu da diết, nhưng kết thúc bài ca dao, vì sao cô gái lại thể hiện nỗi niềm lo lắng?

Đêm qua em những lo phiền

Lo vì một nỗi không yên một bề…

*Vẻ đẹp nghệ thuật của bài ca dao :

- Mười câu thơ với 5 câu hỏi không có lời đáp.

- Điệp khúc “Thương nhớ

ai”trở đi trỏ lại như xoáy

vào lòng người đọc một

nỗiniềm khắc khoải,

da diết

-Cách gieo vần

Linh họat:

vần chân,vần lưng xen kẽ nhau;

vần bằng –vần trắc luân phiên nhau…

Tất cả tạo nên một âm điệu luyến láy liên hòan khiến nỗi nhớ của cô gái như nén lại, vừa như kéo dài mênh mông vô tận theo

không gian và thời gian

=>Tóm lại: Bài ca dao là tiếng hát

đầy yêu thương của một tấm lòng đòi hỏi phải được yêu thương, khiến cho

nỗi nhớ của những người yêu nhau

không bi lụy mà vẫn chan chứa tình

người như một nét đẹp tâm hồn của những cô gái Việt ở làng quê xưa

c/ Bài 5 :

- Bài ca dao dùng hình ảnh “chiếc cầu”, “dải yếm” là những hình tượng đặc sắc, quen

thuộc trong ca dao Nó gần gũi và gắn bó

với đời sống tâm hòân tình cảm của người

bình dân.

- Bài ca dao giãi bày ước muốn khá táo bạo

và tha thiết của người con gái trong tình yêu

: đón người yêu bằng dải yếm mềm mại, mang

hơi ấm của cơ thể và nhịp đập trái tim mình

=> một cách thể hiện tình yêu bình dị, mãnh liệt nhưng tế nhị và duyên dáng.

Đọc và trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật bài ca dao ?

Một số bài ca dao có cùng môtip nghệ thuật:

a- Hai ta cách một con sông Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang.

b-Cách nhau có một con đầm Muốn sang anh bẻ cành trầm cho sang

Cành trầm lá dọc lá ngang, Đố người bên ấy bước sang cành trầm

c- Gần đây mà chẳng sang chơi Để em ngắt ngọn mồng tơi bắc cầu

Sợ rằng chàng chả đi cầu

d/Bài 6 :

- Bài ca dao chỉ có 4 dòng, nhưng hai dòng đầu

tác giả dân gian lại nói về tính năng của gừng và muối.

- Song, bài ca dao không hề nói chuyện muối –

gừng Đó chỉ là cái cớ để so sánh nói về nghĩa

nặng tình dày của đôi vợ chồng : giá trị của

gừng cay, của muối mặn so sánh với nghĩa

tình của con người là sự mặn nồng, đậm đà,

trải qua thời gian vẫn như thuở ban đầu

Nghĩa tình gắn bó thủy chung trong đời sống vợ chồng của người bình dân được thể hiện như thế nào qua bài ca dao?

III- Đặc điểm nghệ thuậït nổi bật :

- Ca dao có sự lặp lại mô thức mở đầu

- Sử dụng các môtip có tính biểu tượng truyền thống (cái cầu, tấm khăn, ngọn đèn, gừng cay, muối mặn…).

- Hình ảnh so sánh ẩn dụ lấy từ cuộc sống đời thường hoặc từ thiên nhiên.

- Hình thức thơ lục bát hoặc lục bát biến thể.

=> Nghệ thuật đặc thù riêng của ca dao in đậm

màu sắc dân gian không có hoặc ít xuất hiện trong văn học viết

Qua những bài ca dao vừa học, em hãy

nêu những đặc điểm nghệ thuật nổi bật

của ca dao nói chung ?Những hình thức

nghệ thuật ấy có gì khác với nghệ thuật thể

hiện của văn học viết?

IV/ GHI NHỚ :

- Nỗi niềm chua xót, đắng cay và tình

cảm yêu thương chung thủy cuả người bình dân trong xã hội cũ được bộc lộ chân tình và sâu sắc qua chùm ca dao than thân, yêu thương- tình nghĩa

- Nghệ thuật dân gian đã tô đậm thêm vẻ đẹp tâm hồn của người lao động

trong các câu ca dao

*Hướng dẫn học bài :

- Nắm vững khái niệm, đặc điểm nội dung và

nghệ thuật của thể loại ca dao

- Học thuộc các bài ca dao đã học đồng thời

phân tích được những vẻ đẹp về nội dung và

nghệ thuật của từng bài ca dao

- Sưu tầm thêm những bài ca dao có cùng môtíp

với các bài ca dao đã học và đóng thành tập

san ( theo nhóm )

*Hướng dẫn sọan bài:

Sọan bài “Đặc điểm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ