Tuần 9. Luyện tập về nghĩa của từ

Ôn kiến thức nghĩa của từNghĩa của từ Nhiều nghĩa Đồng nghĩa Đồng âm Trái nghĩa... + Từ nhiều nghĩa Trong các ngữ cảnh khác nhau được hiểu khác nhau.Gồm nghĩa gốc, nghĩa chuyển, nghĩa ch

I Ôn kiến thức nghĩa của từ

Nghĩa của từ

Nhiều nghĩa Đồng nghĩa Đồng âm Trái nghĩa

+ Từ nhiều nghĩa

Trong các ngữ cảnh khác nhau được hiểu khác

nhau.Gồm nghĩa gốc, nghĩa chuyển, nghĩa

chính, nghĩa phụ…

+ Từ đồng nghĩa

Hai hay nhiều từ khác nhau nhưng cùng ý

nghĩa

với nhau

+ Từ đồng âm

Hai hay nhiều từ khác nhau nhưng phát âm giống nhau

+ Từ trái nghĩa

Hai từ trên hai cực của một tuyến liên tưởng, ngược nghĩa nhau

II Luyện tập

* Bài tập 1.

- Ăn (1),(2), (5): Tự cho vào cơ thể thức ăn nuôi

cơ thể → nghĩa gốc

- Ăn (3) Nghĩa gốc nhưng được biến đổi cho tế

nhị → sống sung sướng, nhàn hạ

- Ăn (4) : Bằng, hơn, thắng

b Tìm ví dụ

- Đầu: Cái đầu, đầu sông, đầu lớp

- Tay: Vỗ tay, tay chơi, biết tay nhau

- Cánh: Cánh chim, cánh cửa, cánh buồm,

cánh đồng

- Chân: Chân cứng đá mềm, chân trời, chân

bàn

*Bài tập 2

- Các từ: thôi, về, lên tiên, chẳng ở → vốn

không phải là từ đồng nghĩa với từ chết mà được dùng với nghĩa lâm thời để giảm bớt nỗi đau thương, mất mát

c Hs tự đặt câu

Con dế của tớ nghỏe rồi

Bà cụ từ trần hồi tháng 7

Các chiến sĩ đã hi sinh

* Bài tập 3

Trẻ - già, xa - gần (Trái nghĩa thang độ)

Cha – con, anh em – láng giềng (Trái nghĩa

lưỡng phân)

Bán – mua (Trái nghĩa nghịch đảo)

→ Tác dụng làm nổi bật ý đối lập, tăng giá trị biểu cảm, diễn đạt sinh động hơn

+ Hs tự tìm vd

Khôn nhà dại chợ

Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen

Rượu vào, lời ra

Khôn ăn cái, dại ăn nước

* Bài tập 4

Lợi: + Lợi - hại

+ Lợi – răng

Đó: + Cái đó (dụng cụ bắt cá)

+ Đại từ chỉ định (xưng hô)

Tác dụng: Tạo được sự bất ngờ, gợi lên tiếng cười hài hước dí dỏm

III.Kết luận

- Đồng nghĩa, đa nghĩa, trái nghĩa, đồng âm là hiện tượng đôc đáo trong ngôn ngữ tiếng Việt

- Tác dụng làm giàu vốn từ, cách diễn đạt cho tiếng Việt

HƯỚNG DẪN SOẠN BÀI

Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu

+ Trong sinh hoạt, để thể hiện suy nghĩ và tình

cảm của mình người viết thường sử dụng những cách biểu hiện nào?

+ Trong tác phẩm tự sự có phải chi tiết, sự việc

nào cũng giúp người viết bộc lộ tình ý sâu sắc

và có hiệu quả ? Vì sao?

+ Sự việc, chi tiết là gì? Thế nào là sự việc, chi

tiết tiêu biểu?

+ Làm thế nào để lựa chọn được các sự việc, chi tiết tiêu biểu thể hiện rõ nhất tình cảm của

mình khi viết?

+ Nhắc lại các văn bản tự sự có chi tiết, sự kiện tiêu biểu mà anh chị đã học?