SKKN dạy học THEO đặc TRƯNG THI PHÁP LOẠI THỂ với một số tác PHẨM TRUYỆN PHẦN văn học VIỆT NAM lớp 12 CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN

– Góp phần truyền tải và giúp học sinh cảm thụ hết những nét độc đáo trong nghệ thuật viết truyện của những tác giả với những tác phẩm, đoạn trích trong chương trình lớp 12 ban cơ bản; t

MỤC LỤC

Phần 1 MỞ ĐẦU………

1 Mục đích, lí do của sáng kiến kinh nghiệm………

2 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm………

3 Đóng góp của sáng kiến kinh nghiệm………

Phần 2 NỘI DUNG………

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM………

1 THI PHÁP………

1.1 Khái niệm thi pháp………

1.2 Dạy học bám sát đặc trưng thi pháp loại thể………

2 LOẠI THỂ VĂN HỌC………

2.1 Khái niệm loại thể văn học………

2.2 Các loại thể văn học………

3 TRUYỆN………

3.1 Khái niệm truyện………

3.2 Phân loại truyện………

3.3 Đặc trưng của truyện………

Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM TRUYỆN TRONG CHƯƠNG TRÌNH MÔN NGỮ VĂN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI TRƯỜNG THPT PÁC KHUÔNG………

1 Chưa phân biệt rạch ròi giữa các loại thể………

2 Chưa phân biệt được điểm khác biệt giữa truyện dân gian, truyện trung đại với truyện hiện đại………

3 Chú trọng nhiều tới các yếu tố ngoài mà coi nhẹ các yếu tố bên trong tác phẩm………

2 2 3 4 4 4 4 4 5 5 6 6 6 6 7 7

7 8

8

Chương 3 NHỮNG BIỆN PHÁP DẠY HỌC THEO ĐẶC TRƯNG THI PHÁP LOẠI THỂ CẦN THIẾT, CÓ HIỆU QUẢ………

1 Tìm hiểu bối cảnh xã hội, hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm…………

2 Phân tích cốt truyện với các bước diễn biến………

3 Phân tích nhân vật theo diễn biết cốt truyện, tức là theo các tình tiết, sự

kiện, biến cố đang diễn ra……….

4 Phân tích kết cấu của tác phẩm………

5 Xác định giá trị tư tưởng nghệ thuật của tác phẩm………

6 Kết quả thực hiện các giải pháp dạy học theo đặc trưng thi pháp loại thể các tác phẩm truyện lớp 12 chương trình chuẩn trong hai năm học: 2011 –

151819

1920202122

Phần 1 MỞ ĐẦU

1 Mục đích, lí do của sáng kiến kinh nghiệm

1.1 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm

– Góp phần truyền tải và giúp học sinh cảm thụ hết những nét độc đáo trong nghệ thuật viết truyện của những tác giả với những tác phẩm, đoạn trích trong chương trình lớp 12 ban cơ bản; từ đó có những kiến thức công cụ để tự bản thân học sinh

có thể đọc – hiểu được những văn bản cùng loại thể ngoài chương trình

– Dạy học theo đặc trưng thi pháp của từng loại thể là để từng bước bám sát việc đổimới phương pháp dạy học theo yêu cầu chung của Ngành trong giai đoạn hiện nay

1.2 Lí do chọn đề tài.

– Các tác phẩm truyện nói chung và truyện ngắn nói riêng chiếm số lượng khá lớn trong chương trình lớp 12 ban Cơ bản(10 tác phẩm, đoạn trích của cả văn học Việt Nam và văn học nước ngoài – chỉ có 2 tác phẩm đoạn trích dành cho phần đọc thêm)

– Từ thực tế dạy học của bản thân và qua việc dự giờ thăm lớp đồng nghiệp, chúng tôi thấy: việc dạy – học các tác phẩm truyện trong chương trình nói chung, lớp 12 nói riêng ở trường THPT Pác Khuông chưa thực sự chú ý tới các đặc trưng về thi phápcủa loại thể văn học này Nhiều yếu tố của tác phẩm tự sự như cốt truyện, nhân vật, lời kể, tình huống… bị coi nhẹ Giáo viên chú trọng đến các yếu tố về nội dung tư tưởng hơn là các yếu tố nghệ thuật của tác phẩm

– Học sinh đã có một số hiểu biết cơ bản về đọc – hiểu các tác phẩm truyện từ lớp

11(bài Một số thể loại văn học: Thơ – Truyện) nhưng nếu không được thường xuyên

củng cố, thực hành qua các văn bản cụ thể các em sẽ không có những kiến thức công cụ cần thiết để đọc – hiểu các văn bản ngoài chương trình sau khi ra trường.– Lí do nữa không kém phần quan trọng, đó là trong các đề thi môn Ngữ văn cả thi tốt nghiệp và thi tuyển sinh Đại học thường có 1 câu hỏi cho phần truyện Nắm chắc được nội dung phần này, học sinh sẽ có một lượng kiến thức cần thiết cho việc thi cử

Vì những lí do trên, chúng tôi chọn nội dung: “Dạy học theo đặc trưng thi pháp loại thể với một số tác phẩm truyện phần Văn học Việt Nam lớp 12 chương trình chuẩn” làm đối tượng nghiên cứu.

2 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm

Với sáng kiến kinh nghiệm này, chúng tôi vận dụng các phương pháp nghiên cứu:

– Phương pháp tiếp cận thi pháp học.

– Phương pháp so sánh văn học

– Phương pháp thống kê

Dạy học các tác phẩm văn chương theo đặc trưng thi pháp loại thể không phải là vấn

đề mới mẻ nhưng việc áp dụng nó một cách bài bản, có hiệu quả hay không lại cần

cả một quá trình đánh giá của từng đơn vị, từng nhóm chuyên môn của nhà trường Bởi vậy trong phạm vi của bài viết mang tính kinh nghiệm này, chúng tôi chỉ đề xuất những giải pháp nhằm xác định rõ hơn những yêu cầu cơ bản khi giảng dạy tác phẩmtruyện theo đặc trưng loại thể của nó:

– Dạy học theo đặc trưng thi pháp loại thể là chú ý hơn đến những yếu tố hình thức tác phẩm như: hình tượng nhân vật – không gian – thời gian, kết cấu – cốt truyện – điểm nhìn, ngôn ngữ, thể loại… Nội dung trong tác phẩm phải được suy ra từ hình thức, đó là “hình thức mang tính quan niệm” (Trần Đình Sử) Phương pháp chủ yếu của dạy học theo đặc trưng loại thể là chú trọng đến yếu tố hình thức “Phương pháp hình thức là phương pháp phân tích các khía cạnh hình thức của tác phẩm văn học nghệ thuật để rút ra ý nghĩa thẩm mỹ của nó” (Nguyễn Văn Dân) Đây là điểm bổ sung thêm để kết hợp với cách dạy học trước đó là chú trọng đến những vấn đề nằm ngoài văn bản như: tiểu sử nhà văn, hoàn cảnh sáng tác, nguyên mẫu nhân vật, giá trị hiện thực, tác dụng xã hội của tác phẩm…

– Dạy học tác phẩm truyện theo đặc trưng loại thể là cách dạy học theo hướng cung cấp tri thức công cụ để học sinh tự lĩnh hội và khám phá giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm(thực ra là tạo điều kiện cho học sinh được thực hành những hiểu biết về loại thể để tìm hiểu văn bản), đó cũng là điều phù hợp với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học

3 Đóng góp của sáng kiến kinh nghiệm.

Trong thực tế giảng dạy tại đơn vị, chúng tôi đã áp dụng những suy nghĩ trong bài viết này vào công việc soạn giảng và thấy có hiệu quả nhất định ở một số lĩnh vực:– Học sinh nắm chắc hơn cách đọc một tác phẩm truyện so với tác phẩm thơ, kịch.– Phân biệt được điểm khác biệt và cách tiếp cận khác nhau giữa học tác phẩm truyện dân gian, truyện trung đại so với truyện hiện đại

– Các em chú ý hơn tới các yếu tố thuộc về mặt hình thức nghệ thuật của tác phẩm như kết cấu, tình huống, nhân vật, chi tiết tiêu biểu… và không bị bất ngờ khi gặp những câu hỏi mới(dạng câu hỏi 2 điểm trong đề thi tốt nghiệp hai năm vừa qua).

Phần 2 NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 THI PHÁP.

1.1 Khái niệm thi pháp.

Thi pháp học là bộ môn khoa học lâu đời, nó xuất hiện từ thời Hi Lạp cổ đại Ở Việt Nam, Thi pháp học mới chỉ phổ biến sau năm 1986 Hiện nay, dạy học theo thi pháp

đã trở nên quen thuộc từ bậc cao học xuống bậc trung học Trong phạm vi một sáng kiến kinh nghiệm, chúng tôi không có tham vọng bàn luận về khái niệm “Thi pháp học” mà chỉ đi tìm hiểu khái niệm “Thi pháp” nhằm mục đích làm căn cứ để làm sáng

tỏ yêu cầu dạy học tác phẩm theo đặc trưng thi pháp thể loại

– “Từ điển tiếng Việt” có giải thích: “Thi pháp: Phương pháp, quy tắc làm

thơ.”(Hoàng Phê; Từ điển tiếng Việt, Nxb, Đà Nẵng 1998).

– Trong cuốn “150 thuật ngữ văn học”, tác giả Lại Nguyên Ân có viết:

“Thi học, thi pháp

Ngành học thuật nghiên cứu hệ thống các phương thức, phương tiên biểu hiện trong các tác phẩm văn học; một trong những bộ môn lâu đời nhất của nghiên cứu văn học… Trong nghĩa rộng “thi học” trùng với “lý luận văn học”; trong nghĩa hẹp, “thi học” trùng với một số các nghành của thi học lý thuyết

Là một ngành của lý luận văn học, thi học nghiên cứu đặc trưng của các loại hình loạithể văn học, các trào lưu và khuynh hướng, các phong cách và phương pháp, nghiên cứu các quy luật liên hệ và quan hệ nội tại giữa các cấp độ khác nhau của chỉnh thể nghệ thuật” )”.(Lại Nguyên Ân; 150 thuật ngữ văn học, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, H 1999, tr.307-308)

Cũng theo tác giả, tuỳ theo đối tượng nghiên cứu người ta chia ra thành: thi pháp chủ nghĩa lãng mạn, thi pháp tiểu thuyết(thi pháp của thể loại), thi pháp sáng tác của một nhà văn nào đó…

Như vậy chúng ta có thể hiểu thi pháp là: hệ thống các yếu tố hình thức tạo nên tác phẩm, cách thức hoặc quy tắc sáng tác một tác phẩm văn học theo một loại thể nhấtđịnh

1.2 Dạy học bám sát đặc trưng thi pháp loại thể

Dạy học bám sát đặc trưng thi pháp loại thể là việc dẫn dắt học sinh khám phá, phát hiện, phân tích các khía cạnh hình thức của tác phẩm văn học nghệ thuật để rút ra ý nghĩa thẩm mỹ của nó Đây là một trong những phương pháp dạy học bổ sung hữu ích cho cách dạy học truyền thống là chú trọng tới các yếu tố bên ngoài tác phẩm nhiều hơn như: tiểu sử nhà văn, hoàn cảnh sáng tác, nguyên mẫu nhân vật, giá trị hiện thực, tác dụng xã hội Dạy học bám sát đặc trưng thi pháp loại thể cũng là yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường phổ thông hiện nay “Một trong những con đường đi vào tác phẩm văn chương là nhận diện được loại thể Đến với thơ không giống với tự sự hay kịch Đến với văn học dân gian không hoàn toàn giống như đến với văn học viết Văn học trung đại và hiện đại có những đặc trưng thủ pháp nghiên cứu riêng Với văn học dịch cũng cần có cách tiếp cận riêng.”(Phan

Trọng Luận; Tiếp cận đồng bộ tác phẩm văn chương, trong cuốn “Hướng dẫn thực

hiện chương trình sách giáo khoa lớp 12”, Nxb GD.H.2008)

2 LOẠI THỂ VĂN HỌC.

2.1 Khái niệm loại thể văn học.

Loại thể văn học là: “Phạm trù phân loại các tác phẩm văn học, vốn đa dạng đồng thời có sự giống nhau, từng nhóm một, về một số dấu hiệu nhất định Các nhóm lớn

nhất là những “loại”; mỗi loại gồm những nhóm nhỏ hơn là những thể(hoặc “thể loại”, “thể tài”).”(Lại Nguyên Ân; 150 thuật ngữ văn học, Nxb Đại học quốc gia Hà

– Nhưng trong thực tế lại có một số thể loại tồn tại độc lập, khó xếp vào 3 loại trên, chẳng hạn văn nghị luận Vậy nên, các tác phẩm dạy và học ở trường phổ thông có bốn loại lớn là: tự sự, trữ tình, kịch và nghị luận.

– Mỗi loại nói trên lại có nhiều thể, thậm chí một thể lại có nhiều dạng Ví dụ loại tự

sự có các thể: truyện, kí… trong thể kí lại có các dạng: phóng sự, kí sự…

– Các tác phẩm tự sự chiếm một khối lượng lớn trong chương trình trung học phổ thông, vì vậy việc dạy học bám sát đặc trưng thi pháp loại thể là một yêu cầu cấp bách Trong phạm vi sáng kiến này chúng tôi chỉ giới hạn trong các phẩm truyện lớp

12 ban cơ bản

3.1 Khái niệm truyện.

Truyện là: “Tác phẩm tự sự Hàm nghĩa của thuật ngữ này khác nhau trong văn học trung đại và hiện đại

– Ở văn học trung đại Việt Nam, truyện là thuật ngữ mà văn học vay mượn từ sử

học Tác phẩm thể truyện có thể được viết bằng thơ hoặc văn xuôi

– Ở văn học hiện đại, truyện là khái niệm không thật xác định Một mặt nó vẫn được

dùng để trỏ mọi loại tác phẩm tự sự có cốt truyện nói chung, mặt khác lại có lối dùng

nó như thuật ngữ trỏ dung lượng tác phẩm(“truyện dài”, “truyện vừa”, “truyện

ngắn”).” (Lại Nguyên Ân; 150 thuật ngữ văn học, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, H

1999, tr.349)

Trong phạm vi sáng kiến này, chúng tôi hiểu truyện theo nghĩa: “Truyện là loại văn

tự sự, kể chuyện, trình bày sự việc… là sự việc được tổ chức một cách nghệ thuật trong văn học”(Sách giáo viên Ngữ văn 11 tập 1, Nxb GD, H 2007 tr 151)

3.2 Phân loại truyện

Cách phân loại truyện hợp lí và khoa học hơn cả vẫn là cách phân loại theo tài liệu hướng dẫn giảng dạy môn Ngữ văn lớp 11 Theo cách này, trong văn học Việt nam chúng ta có:

– Truyện dân gian: thần thoại, truyền thuyết, cổ tích…

– Truyện trung đại: truyện viết bằng chữ Hán, truyện thơ Nôm

– Trong văn học hiện đại, theo quy mô văn bản và dung lượng người ta chia thành: truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài.

3.3 Đặc trưng của truyện.

– Truyện có những đặc trưng cơ bản: “tính khách quan trong sự phản ánh; cốt truyện được tổ chức một cách nghệ thuật; nhân vật được miêu tả chi tiết, sống động gắn với hoàn cảnh; phạm vi miêu tả không bị hạn chế về không gian và thời gian; ngôn ngữ linh hoạt, gần với ngôn ngữ đời sống” (Sách giáo viên Ngữ văn 11 tập 1, Nxb GD, H 2007 tr 152)

– Như vậy khi giảng dạy các tác phẩm truyện, chúng tôi sẽ bám sát vào những đặc trưng này để giúp học sinh khám phá, tìm hiểu văn bản trong chương trình đồng thờicũng yêu cầu học sinh vận dụng để tìm hiểu một số văn bản không nằm trong chương trình

Chương 2

THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM TRUYỆN TRONG CHƯƠNG TRÌNH MÔN NGỮ VĂN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI TRƯỜNG THPT PÁC KHUÔNG

Trong thực tế giảng dạy của bản thân và việc dự giờ đồng nghiệp, chúng tôi thấy việc dạy – học các tác phẩm, đoạn trích truyện trong chương trình tại đơn vị chưa thật bám sát đặc trưng thi pháp loại thể của truyện Điều đó, thể hiện ở những tồn tại sau:

1 Chưa phân biệt rạch ròi giữa các loại thể.

Hạn chế này thường gặp trong giờ giảng các trích đoạn Truyện Kiều Lí do có thể giải

thích như sau: Về hình thức thể loại đây là tác phẩm truyện nhưng lại được diễn đạt bằng ngôn ngữ thơ lại cộng thêm giọng thơ lục bát mượt mà, tài hoa của thi hào Nguyễn Du nên các thầy cô coi trọng việc tìm hiểu tâm trạng nhân vật mà chưa đề cập tới các yếu tố khác của truyện Nên cốt truyện, hình tượng nhân vật, giọng kể, ngôn ngữ bị bỏ qua

2 Chưa phân biệt được điểm khác biệt giữa truyện dân gian, truyện trung đại với truyện hiện đại.

– Dạy học các tác phẩm truyện dân gian khi tìm hiểu nhân vật, các thầy cô định hướng học sinh khai thác như một văn bản truyện hiện đại như: tìm hiểu nhân vật ở đầy đủ các khía cạnh từ ngoại hình, ngôn ngữ, cử chỉ điệu bộ, tính cách, đời sống nộitâm… Chưa thấy được sự khác nhau giữa nhân vật trong truyện dân gian với nhân vật trong truyện hiện đại Nhân vật trong truyện dân gian, thường có tính cách đơn giản, thiện ác rõ ràng chứ không phức tạp và đa chiều như nhân vật trong truyện hiện đại.

– Lấy tư tưởng, quan niệm của thời hiện đại áp đặt cho tác phẩm dân gian Tức là chưa tìm hiểu kĩ đặc trưng quan trọng của truyện là nhân vật được miêu tả gắn với hoàn cảnh xã hội sinh ra nó Chẳng hạn các thầy cô cho học sinh bàn luận về chi tiết

cô Tấm trả thù mẹ con Cám và cho rằng Tấm cũng không hoàn toàn “hiền lành” Đây

là nhận thức chưa thật đầy đủ cả về hai phương diện: Thứ nhất Tấm là nhân vật chức năng, Tấm hành động là đại diện cho cái thiện trừng phạt cái ác, đó là mong muốn của nhân dân Thứ hai, truyện ra đời trong điều kiện xã hội ít nhiều còn tàn dưcủa chế độ công xã thị tộc nguyên thuỷ, việc trừng phạt kẻ thù là phải trừng phạt tận gốc rễ, phải kết thúc bằng cái chết của kẻ thù

3 Chú trọng nhiều tới các yếu tố ngoài mà coi nhẹ các yếu tố bên

đề của đời sống, gửi gắm tư tưởng, quan niệm của mình về cuộc đời Tuy nhiên, tất

cả những điều đó phải được rút ra từ việc phân tích kỹ càng các yếu tố nội tại của tácphẩm như: hình tượng nhân vật – không gian – thời gian, kết cấu – cốt truyện – điểm nhìn, ngôn ngữ, thể loại Nhưng trong thực tế, nhiều giáo viên cho học sinh tìmhiểu quá nhiều tới các yếu tố bên ngoài tác phẩm như: tiểu sử nhà văn, hoàn cảnh sáng tác, nguyên mẫu nhân vật, giá trị hiện thực, tác dụng xã hội của tác phẩm… rồiđưa ra những nhận định, đánh giá về nội dung mà bỏ qua hay rất ít đề cập tới các yếu tố hình thức nghệ thuật Điều đó không tránh khỏi cách hiểu và dạy học áp đặt

Một trong những thiếu sót thường gặp trong các giờ dạy học truyện là giáo viên ít chú trọng tới việc phân tích cốt truyện Việc đọc – hiểu văn bản chỉ tập trung vào những đoạn, những câu mang tính minh hoạ cho các luận điểm mà giáo viên định hướng cho học sinh Chính vì vậy, học sinh thường không nắm bắt được tác phẩm trong kết cấu hoàn chỉnh của nó; hệ thống những hiểu biết về tác phẩm mang tính rời rạc, thiếu hệ thống cũng vì thế mà trong nhiều bài viết của học trò dẫn tới nhữngsai sót đáng tiếc như: nhầm lẫn chi tiết tác phẩm này với tác phẩm khác(bài viết

về Rừng xà nu lại viết “cán bộ cách mạng dạy học và giác ngộ Tnú là A Châu”) Thiếu

sót này một phần là do thời lượng dành cho bài học còn ít, mà nội dung tư tưởng tác phẩm thì đồ sộ; một phần do giáo viên chưa nhận thức đầy đủ vai trò của cốt truyện đối với ý nghĩa tư tưởng và nghệ thuật của truyện

Những tồn tại và thiếu sót này đã được chúng tôi nhìn nhận, rút kinh nghiệm và khắcphục trong từng giờ giảng

Chương 3

NHỮNG BIỆN PHÁP DẠY HỌC THEO ĐẶC TRƯNG THI PHÁP LOẠI THỂ CẦN THIẾT, CÓ HIỆU QUẢ

Chúng ta đều biết rằng, việc tìm hiểu văn bản truyện thường được thực hiện theo 4

bước: tìm hiểu xuất xứ; phân tích cốt truyện; phân tích nhân vật; xác định giá trị tư tưởng nghệ thuật Đây cũng chính là cách dạy học bám sát đặc trưng thi pháp loại

thể của văn bản truyện Bên cạnh đó ứng với mỗi bước lại phải có những vận dụng linh hoạt với từng văn bản truyện Trong phạm vi sáng kiến này chúng tôi xin đề xuất những biện pháp mà cá nhân đã thực hiện và mang lại những kết quả nhất định

trong 2 năm học vừa qua trên tinh thần dạy học bám sát đặc trưng thi pháp loại thể trong phạm vi một số tác phẩm truyện Việt Nam lớp 12 ban cơ bản.

1 Tìm hiểu bối cảnh xã hội, hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm.

Mỗi tác phẩm văn học nói chung đều hình thành trong một hoàn cảnh cụ thể, trong

đó các yếu tố: lịch sử, xã hội, văn hoá đều ít nhiều chi phối tới nội dung tư tưởng củatác phẩm Có những vấn đề trong tác phẩm từ thời trung đại nhưng đến nay còn nguyên giá trị, chẳng hạn thái độ cứng cỏi trước những bất công ngang trái, trước cái

ác của Ngô Tử Văn trong Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên của Nguyễn Dữ đến nay

vẫn là bài học quý giá cho mỗi người Nhưng cũng có những truyện đề cập tới những vấn đề lịch sử, một đi không trở lại mà nếu không hiểu được hoàn cảnh xã hội lúc đó thì không thể nào nắm bắt được cái thần thái, dụng ý mà nhà văn muốn đề cập;

chẳng hạn vấn đề: Chúng nó đã cầm súng thì mình phải cầm giáo trong Rừng xà

nu của Nguyễn Trung Thành, nếu học sinh không biết rằng khi nhà văn viết tác

phẩm này là lúc Mỹ-Nguỵ ra sức chống phá hiệp định Giơ-ne-vơ, tên đế quốc sừng sỏnhất thời đại lúc đó ồ ạt đưa quân vào Miền Nam, ra sức đánh phá Miền Bắc…Trong khi đó, ta lại tuân thủ một cách nghiêm túc hiệp định Giơ-ne-vơ, với mong muốn thống nhất Tổ quốc trong hoà bình bằng một cuộc tổng tuyển cử Điều đó có thực hiện được không trước kẻ thù ngoan cố và tàn ác? Cách mạng Việt Nam nói chung, Miền Nam nói riêng chỉ có một con đường duy nhất mà Nguyễn Trung Thành đã chỉ

ra trong câu nói đau đáu căm thù mà đầy triết lí của cụ Mết: Chúng nó đã cầm súng thì mình phải cầm giáo Tức là phải dùng bạo lực cách mạng để chống lại bạo lực

phản cách mạng chứ không thể ngồi yên đợi hoà bình được nữa Đó là một vài ví dụ cho rất nhiều ví dụ để ta có thể khẳng định vai trò quan trọng của việc tìm hiểu “lai lịch xuất thân” của tác phẩm

Đối với các văn bản truyện lớp 12 chương trình chuẩn, chúng tôi luôn chú trọng và yêu cầu học sinh nắm bắt thật chắc bước tìm hiểu bối cảnh xã hội, hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm Đối với bước này, chúng tôi thường yêu cầu các em chuẩn bị trước

ở nhà Trong giờ giảng, giáo viên cho học sinh trình bày, và người dạy chỉ bổ sung

những chi tiết cần thiết ngoài phần tiểu dẫn của sách giáo khoa.

– Dạy truyện Vợ chồng A Phủ chúng tôi cung cấp thêm một số kiến thức về những

phong tục tập quán của người Mông như tục cướp vợ, tục ăn Tết theo mùa gặt

– Với truyện ngắn Vợ nhặt, cần cung cấp thêm những nét thuộc về lịch sử như: sự

bóc lột nặng nề bằng thuế khoá của thực dân Pháp; để phục vụ cho chiến tranh phát xít Nhật đã bắt dân ta nhổ lúa trồng đay ra sao… những yếu tố “nhân tai” đó đã kết hợp với thiên tai(hạn hán và lũ lụt) khiến dân ta lâm vào nạn đói kinh hoàng năm Ất Dậu Điều này chắc chắn sẽ giúp học sinh hình thành ý niệm về sức tố cáo thực dân, phát xít(một phần của giá trị hiện thực và nhân đạo) của tác phẩm

– Những trích đoạn đọc thêm như: Mùa lá rụng trong vườn, Một người Hà Nội, cần bổ

sung những hiểu biết về hoàn cảnh xã hội đất nước sau đổi mới Những thay đổi trong tư tưởng, tình cảm của con người trước ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường

đã khiến những giá trị đạo đức truyền thống bị lung lay và có nguy cơ bị chà đạp