DSpace at VNU: Một số vấn đề về nội các Trần Trọng Kim

ở Việt Nam khi đó... 45 Phạm Khắc Hòe: Từ triều đình Huế đổ n chiẽn khu Việt Bầc, Nxb Thuận Hóa.

TẠP CHÍ KHOA HỌC No 2 - 1992

MỘT SỐ VẤN Đ ầ v ầ NỘI CÁC

TRẦN TRỌNG KIM

T R Ầ N VĂN LA

M ẳ i sau g ầo hai tháng, kẽ t ừ khi nồ ra c u ộ c c ư ớ p giật quySn ihíSng trị củ a P h áp iV

Đ ỏ n g D v a n g (tfr ngày 9 th á n g 3 năm 194S đ í n ngày 8 th á n g s năm 1945), m ột N Ộ I C Á C

M Ớ I c ủ a x ứ ' A n N am th u ộ c N h ậ i’ ra diVi b ằn g buM lỗ 'P h ụ n g d ộ c b à n T u y ê n c h iế a cú a

n h à vua v ớ i nội c á c ” và bản T u y ê n c á o của NỘI C Á C với q u ố c dẳn* Buồi r a mắt đ ư ự c lfi

c h ứ c tạ i d in h T d n g trviVng N ội các ( t ứ c tòa khảm s ứ cũ ) vàu tối ngày 8 Ih á n g 5, vửi s ự

c h ứ n g k i í n cửa một ohóm n g ư ờ i, cụ t h ỉ là sáu v{ t h ư ợ n g t h ư cũ, m ư ờ i vỉ lá n bộ t r r ở n g

và một SỐ q u a n c h ứ c N h ậ t tại H u ế Đ ó là N Ộ I C Á C T R Ầ N T R Ọ N G K IM - chính phủ

c u ổ i c ù n g cửa t r i ĩ u n h à N guyễn d a n g tro n g c ơ n h ấ p hối, d ư ợ c p h á i xít N h ậ l d ự n g lẽn

h ò n g viVt vát t h í sụ p đò của chúng

T ạ i sa o , so vớỉ các chính phủ (h&n Nhật ờ một số n ư ớ c tro n g khu vực Đ ô n g Nam Á ,

nó lại d ư ự c t ạ o d ự n g muộn m ằn và th ờ i gian lồn lại li)i ngấn ngủi n h ư vậy ? Bài v iít này iảm rõ lh£m n h ữ n g đ i ỉ u dó:

1/ - S u ổ t t ừ th á n g 9 năm 1940 đ ĩ n t r ư ứ c ngày d ả o chính P h á p m ùng 9 th á n g 3 D ă m

1945 N h ậ t Bản lấy chính sách 'D u y tri hiện trạ n g * lảm c a bản ờ Đ ô n g D ư ơ n g P h r a n g

k í ĩ y đ ă lựi d ụ n g d ư ợ c b ộ máy chính quySn ih u ộ c địa của P h á p «v V iệl N am nói r i ê i g và

cá c nư<5rc t r ẽ n b á n d ả o Đ ố n g Dưorng nói chung S ự cổng n ộ p của P h á p đ ã giảm b ớ t phần ciii p h í tố n kém c ù a N hật c h o việc lậ p li)i an ninh vả hộ ih ố n g kiSm so á i, d ồ n g ihOri lệi VIT véi d ư ự c n h i ỉ u của cải Niỉp d ư ớ i chiỄu bài 'c ù n g cộng tác* khai Ihác, N hật d ẳ t b u đ ư ợ c

m ón Kri kếc h xù Chi riên g năm 1944, g4io xuấl lừ D ò n g D ư irn g s a n g N h ậ t là ,SOO.OOO

lấ n SỐ liỉỉn của ngân hàng Đ ổ n g Oưorng mà P h á p p hải U m ứ n g c h o N hậl l ừ 1940 d ỉ n ngày 9/3/1945 là 723 Iriộu dố n g Đ ĩ y là v ỉ p h ư ơ n g diện kinh l í v s niặt q u â n s ự , Nhật

m u ố n b iế n D ô n g D ư ơ n g của P h á p lảm căn c ứ hậu cần c u n g c ấ p lưomg ih ự c th ự c phầm

và binh lính c h o c h i ỉ n tra n h , ch o c á c d ự t h ành q u â n xuống phía nam Đ ồ n g D ưirng (rỏr

thành bản đ ạ p d à n áp p h o n g t r à o kh án g N hật từ tháng 9/1941) ứéa iháDg 7/1941, lừ

7 / I 0 4 I - Ỉ 1/1944 là c3u oối đ ỉ chuyẽn q u â n xuồng phía nam T h ái Bình D ư irn g , và lừ Ibáag

J 1/1944 - đ ế n 8/1945 là cản c ứ cu6i cùng cửa Nhật (V Đ ỏng Nam Á VỚI n h ữ n g Igrl lộc nhir vậy, k h ò n g di^i gì nhà cSm quyồn Nhậl Bản li|i khuẩy d ộ n g thi£t c h ĩ xả hội Đ ỏ n g D r ư n g

đ a n g iTin lại, khj P h á p D ờ -c u còn ngoan ngoãn phục lùng Chi ch o đ ế n khi q u â n d ộ i Nhậl

bitàng bi d^i hi)i ò Pbi Luậi T ân ( th á n g 12 nâm 1944) và niiẫl là LiCn X ồ lu y ê n bỏ' sé ihain

chiÍD chỉíng N hật sau khi đ án h bại q uân dội phát xíl Hít Ic (HỘI nghi Y a n la lăn 2 ngảy 4

tbAng 2 n ă m 194S) thi biện tư ợ n g chfnh q u ỵ ĩn 'k é p ' ở Đ ông D ưcm g k h ổng còn n ữ a Thay

v à o đ ỏ là c h ín h &ách lừ a b ịp 't r a o ư ả độc lậ p ' ngay ch o các n ư ớ c ử Đ ô n g D ư ư n g N hư vậy nội d u n g ấy d ư ợ c Ih ự c hiện sau khi hẵ( cẩng P h áp ỏr D ông Dưomg Đ ó là lý d o Ihứ

o h ỉ l

ở Việt Nam khi đó n hân vậ( n à o có dử tư cách làm thử lãnh đ ề n h ậ n ' d ộ c lập* Bài

to á n khỏ này d ă làm c h o Y okoyam a - đại di$n chính phủ N hật ờ Viộl Nam m ấ t một ih ở i

gian dài lúng túng, m ới giải đ v ợ c Ngay l ừ năm 1943 n g ư ờ i N hật đ ã chd ý đÍD việc nuAi

d ư ỡ n g một số tay sai như; T r ầ n Q u a n g Vinh, T ràn X u â n C h ữ , Nguyễn V ỉ n Sâm, Ngô

Đ ỉn h Diệm và d ể n Ih á n g i năm 1944 thl d ư a TrSn T rọ n g Kim, D ư a n g Bá T rạ c 'x u ố n g là u thủy sang C h iêu nam d ả o ' tứ c là Xin-ga-po T ro n g này, NgA Đ ỉo h D iệ m và T r ầ n

T rọ n g Kim đ ư ợ c N hật ch ú ý bom cả Đ ối với Ngô Đình Diộm, năm 1943 *đả đ ư ợ c N hậl dira vào C h ợ Urn* là ngưiVi *dược d ự dịnh từ IrưiVc, có tồ c h ứ c sSo sàng* và c h ín h

C v ờ n g ĐỄ, ô n g vua lư u vong b đ ẵ l Nhậl horn 3() năm đã "ủy q u y ĩ n ch o D iệm lồ c h ứ c vlẠc

lậ p chính phủ khi c ổ đ ả o c h ín h ò D ỏn g Dirirng, và lại c ỏ một &«!( n g ư ờ i N h ậ t b ả n Aàg

hộ * N h ư n g tại s a o dÍD p h ú t cbỏl của việc lập d anh sách nội c á c m ớ i, D iệ m l«i bi b ỏ rori Đ ó là ý d ồ c ử a Y okoyam a, tê n trù m cáo già p hát xít N b ậ t Lý d o n h ư sau: N í u d ả khống d ù n g C ư ờ n g D è , tbl khổng t h ỉ đ v a Ngô Dinh Diệm iàm th ủ lãnh d ư ợ c H v n n ử a ,

t r ư ớ c dây D iệm nguyỄn là T h ư ợ n g th ư Bộ lại cùa Iriẽu đ ìn h H u ĩ d o P h á p d ự n g nên

t r o n g lúc N hật đ a n g bài P h á p thỉ ph ải loại bỏ đề Ir ừ hâụ họa M ặt khác, c h ín h N gố Đ in h

D iệm tà n g ư ờ i dã chỐDg lại B ảo Đ;|i bằng cách tự dề c a o 'c h ủ nghĩa d ã n t ộ c ’ c ủ a mình khi P h á p c ó nguy c ơ bại trậ n N h ữ n g s ự kiện sau càng ch ứ n g tỏ ngưồri Nhậl ’quêo* Diệm:

H ụ c ố tình b ư n g bít s ự b iế n độ n g riìa T riều đình H uế T ro n g lúc B ảo Đ ạ i đ a n g lúng tú o g

v ĩ việ£ chọn ngưỏri dã mời Diệm l a hai lãn nhưng viên dại sử N hật c ố l ờ di b ỉ n g c â u t r ả lửi ’ông D iệ m bị ố m k l r ỗ n g - t i i ^ ư ự c ' Lúc nảy, T ră n T rụ n g Kim vẫn c h ư a c ó Iru n g d ự

k i í n của B ả o Đậi

T rá i lại, ngay sau đ ả o c hính, o g ư ờ ỉ Nhậl đã cử một nhóm si q u a n tipfrc lổ n g

T ră n T rọ n g Kim t ừ B ăng cííc (T h á i l.a n ) V? Sài-giSn (2‘>/;^/l045) Khl tV Sài gòn 6ng đưụrc

viên T ru n g (ưổrng T h a m m ưu trưỏrng Nhật Irực liếp coi sốc về viộc ân ò và dl lại T ạ l dây,

T r ă n T rọ n g Kim đ ả nhận đ ư ự c một d anh sách Ihào sẫn, gfim 6 n hân vậl, Irong d ỏ cố ông

d o Trung t ư ớ n g N hậl đ ư a cho Và chính y nói vởi TrSn T rọ n g Kim:' Ý của v u a B áo Đạl muốn hỏi ững v2 việc lậ p C hính phủ mới, Ang cứ la H u ế rftl sỗ b l ế r C uữ l cùng, s ự SẮP X Ễ P C Ó Ý T H Ứ C ấy đ ă tạ o ra mội bản danh sách m ư ờ i một vj tr o n g C h ín h phử miVi, mà sự viộc diỏn ra vào buồi sáng ngày 17 iháng 4 nảm 1945 Iro n g liic B ảo Đ ạ l đ a n g

H í p chuyện cố vẫn T 6 l c a o Nhậl chi là hình thức Đê minh c h ứ n g ch o n h ận d |n b trê n , (lưởi đảy là mộl d a n h &ách d ự kiến phản ảnh lịch (rinh d ộ d ư ờ n g của việc l u y ĩ n c h ọ o Nội các m ới

Danh sá c h 1 ( D o Phi>m Khắc H òe - Ngự tièn văn p h òng Tftng lý d ự k i ín ) :

1 - Nhà cách m ạng láo ihành Huỳnh Thúc Kháng ( H u í )

2 - ( ỉ i á o sư Tỏn O u a n g Phiệl ( H u ế )

3 - Bác si T r ầ n Dinh Nam (Đ à NẴng)

4 - G iá o Stf L t Ẵ m (Q ui Nhorn)

5 • B ác &i HỒ T á K hanh (P h a n T h i£ l)

6 - Kỹ »tf cSu c ổ n g L ư u V i n L a n g (Sài gòn)

7 - LuẬI sv Vvomg O u a o g N h ư ờ n g (Sài g ò n )

8 • Ô a g N gô Đloli D iệm - n g u y ỉn T b ư ợ n g t h ư Bộ l«i (Sài gòn)

9 - G iế o Stf tli9c si to á n h ọ c H o ằ n g Xuẳo H á n ( H à DỘi)

10 - Luật v « V in H ìỉd (H à nội)

11 - Lnậl s v Plw a A ak (H& nội)

12 - ổ n g Trtali V ia B teh - l6l nghiệp đ«i học ihưomg myi ở Pháp (H à nội)

13 - ổ n g H o à n g T r ợ a g P h u - Bguyẽn T ồ n g d ổ c H ề D ỏng

14 - Ổ ng T r ỉo V in TliAac - oguyẽn TỒDg d ỗ c Naói Định

N h v vậy d a n h sầcli a ỉ y c ó 14 n g v ờ i, c ó N g ố Đ in h D iệm , k M o g c ó T r ì n T rọ n g Kim

B ẳn Bày d ư ợ c tr ìn h B ằ o D«1 iế c 14 g l ờ ngáy 19 t h ỉ n g 3 năm 1945

D aah sAch 2:

ỉ - T r ầ o D in h N a n

2 • H uỳnh T h ứ c K bỈBg

3 • Lưu Văn Lang

4 - H o à n g T r ụ n g Pbu

s • T r ầ n VảD T h ố o g

6 - H o ả o g Xu&n H â n

7 - P h an Anh

8 - Vú V ăn HiSn hay T riali V i n B(nh ( B ả o Đ«i g iao ch o H u à n g X u ẳ o H á n l ự c h ọ n mội Iro n g hai ngirờỉ d ó )

Đ ổ là b ả n d a n h sác h (lu B ẳo D9I q u y í l dinh vào Idc 14 gliủr ngày 19 t h á o g 3 n ỉ m I94S, gồm 8 n hân vật D a n h sách n i y k h ô n g c 6 Ngỏ Đ in k D iệm vầ c ũ a g k hống c 6 c ỉ T r ỉ n

T r ọ n g

DMah sá c h 3:

M ử i NgA D inh Di^m d ứ a g ra lậ p N Ộ I C Ả C vởi 3 h o ặc 4 a g v ờ i th a m gi«, vi N h ỉ l sắp Ihua rĩVi D ỏ là đ ự k i í n cửa một số Irí th ứ c nhir T r ỉ n Đ ìn h Nam, H o à n g X u ỉ n H ả a Dtiiih s á i h 4;

1 - il n à n g T rọ n g Phu

2 - Vú Ngọc O ánh

3 • T rịn h Bá Bích

4 - H o à n g X u â n H ẳn

5 • C ao XuAn c ầ m

6 - T r ằ n T r ọ n g Kim

Đfiy là d a n h sách d o viên T r u n g lư ớ n g Tham mưu irưỏrng cửa Bộ t ư lệnh Nhậl ở

SAi-gòn i h ả o ra đ ư a c h o T r ẵ n T r ụ n g Kim, khì Ang v ỉ d í n Sài gòn ngày 29/3/1945 D a n h kách này c b i có 6 n g ư ờ i, có T r ì o T r ọ n g Kim, khÔDg có Ngổ Đ ình D i( m

D aah s<ck 5:

1 - T r ă n T r ụ a g Kim - g iáo s ư • Nội các T ồng trưỏrng

2 - T r ă n Đ ìn h N am - Y sl - N ội vụ Bộ trưcVng

3 - T r ầ n VỈD ch ư o ro g • L uậl SW - Ngoại giao Bộ t r v ử n g P h ó T 6 n g Irưổrng Nột các

4 - T r in h Đ ìn b T h ả o - l u ỉ t s ư • T ư p h á p Bộ Irưỏrng

5 - H o à n g X u ầ n H ả n - G iá o &ư th ạ c sĩ toán học - G iá o d ụ c và Mỹ nghệ B ộ t r ư ở o g

6 - Vũ V ă n H i ỉ o • luật s v T à i c h ín h Bộ trưiVng

7 • P h a n A n h - luật s v , T h a n h niên Bộ trư ở n g

8 - Lum Văn Lang, kỹ s v , C ổ n g chÍDh Bộ tr ư ở n g

10 - HỒ T á K h a n h - Bác sl, K in h t ế Bộ trưtVng

11 - N gu y ẽ n H ữ u T h í - Y sĩ, T i í p t í Bộ u ư ở n g

Đ ây là d a n h sách cu ỗ ỉ cùng, gồm c ó 11 n g v ở i, đ irợ c B ảo Đ »i, T r ầ n T r ọ n g Kim,

Y o k o y a m a d u y ậ t chínli th ử c ogày 17 th ắ a g 4 năm 1945 N h ư n g L ư u V ỉ n L a n g k h ồ n g ra

n b ậ n c h ứ c V à đ í n l ỗ r n g ầ y ' € tb á n ^ 5 Dăm 1945, lại d in h T ồ n g th ố n g N ội cá c ( T ò a

K M m s ứ c ũ ) , lễ ra mát của C hfnh phủ m ớ i d ư ợ c l õ c h ứ c vứl s ự c h ứ n g kiếo c ú a c á c q u a n

c b ứ c c a o c ỉ p N hật Bản

N h ư vậy, q u â irin b 'cAn n h ầ c dl, cến nbác lại đ t d ư a r a lậ p C h in h p h ủ bù nbin lâ

T r l n T r ụ n g Kim và Ngô Đ ìn h D iệm đ ă đi th eo phát xíl N hậl l ừ 1943 và 1944' k í t

th â c : T r ầ n T r ọ n g Kim dvQTc n g v ở i N hật tin dùng Nhỉn vào d a n h sách cAa N ội c á c m ớ ỉ,

p l i ì o nào s£ hiỀu d irợ c tý d u tại s a o N h ậ t lạl đ ư a T r ầ n T rọ n g Kim lẽn d ử n g d ầ u T h ứ

n h ỉ t , T r ì n T r ọ n g Kim vổn là mội t r í t b ứ c , có trinh d ộ h ièu b i í l k h o a học xẳ bội c h o n ên

N h ậ t tin rằ ng, đ ư a ông ra sẽ d á n h lừ a đ ư ợ c một b ộ phận a h ã n si Viộl N am , sSn c ố ả o

I v ở n g v ỉ 'a n h cả cia vàng* N h ư n g p b á t xíl Nhậl dã nhầm , s ự m ơ b ồ đ ó chi x u ỉ t hiện ở

l ừ n g cá n hân, tro n g lừ n g th ở i d i ỉ m n h ấ t dịnh Sữ đ ỏ n g nhân si y£u n ư ớ c d ỉ k ịp tỉn h ngộ

và di th e o c á ch m ạng khi có d i ĩ u kiện Đ iều đ ó dả d ư ợ c p h ả n ánh q u a cá c c u ộ c Ir a n h cfii gay gầl g iữ a hai phc: b ả u thù và t i ỉ n b ộ tro n g những kỳ h ụ p N ội cá c C h (n h phủ T r ì n TrợBg Kim

H ai là, Irong hoàn cá n h cụ ihố ấy, N hật khỏng thỗ dira C ư ở n g Đ è vè th ay B ỉ u Đ ạ i

d v ợ c Lảm n h ư vậy, khống khác gl N hật l ự gáy ra sự rổí loạn Irậl l ự xẳ bội ờ x ứ A n Nam

K hl ấy tr u n g hàng ngũ ibân N hật, cbl cỏ T rầ n Trọng Kim là n g ư ở i c 6 ihỄ p h ò lá p h ù h ợ p

c h o B ảo Đ ại đ ư ợ c htrn cả

II/ K è t ừ kbi r a mầl cb o d í n liỉc n ộ p í n tr iệ n T r i ì u dioh c h o C h(nh p h ủ cách m ạ n g ( l ừ ngềy 8/S đ ố n 30/8/1945), Nội cá c lồ n I9Ì một th ờ i gian qu á ngấn T r o n g ihiVi gian d ó ,

C b ín h p h ủ ỉ y khỏD g Ih è làm đ ư ợ c g i horo n g o à i m ội sổ c ỏ o g v i( c s ự v ụ h à o h c h ín h

Nhfrng l ờ i th a n h minh cửa T d o g t r v ử n g NỘI c á c T r ầ n T rụ n g Kim d ã p h ả n á n h &ự th ậ l d ó

K hi nói v ỉ v i ị c lo vận lải gạo l ử Iro n g Nam ra Bấc, ihi B ộ t i í p t í ‘k h ông d ạ i d ư ợ c m ục

đ íc h c ử a C h ín h phủ vì s ự vận lải q u á khố (chăn, dưOrng xe lử a bi h ư hỏng, t h u y ỉ n h è di

■ g o ii b ỉ bi l ỉ u a g ỉ m v ỉ bi c ư ớ p bóc m í t cẳ* V ì việc q u â n s ự , thi *lúc ấ y q u á n lính

và sồ n g Ổng k b ống có ở kinh đ ố H u ế c ó l ỉ t cả hiTD một trăm lính B ả o a n l ứ c lính k h ố xanh cfi v i sáu bảy c h v c kbằu súBg cũ, đ ạ a cũ, b ắ n m v ờ i p h á t Ihi năm sáu p h á i k h ỏ n g n ồ

V ỉ c ỉ i lồ c h ín h ihỄ, d o ’Ihở ì giao eo h ẹ p q u á , nên c h ư a t h ự c hiện đ ư ự c ’ T ó m I»l *chíah phử chira lir a đ v ợ c đ i ĩ u gi đ á n g k è c h o dfia chửng c ả '

S ự R A Đ Ờ I • q u á trìn h T Ồ N T Ạ I - K Ế T Q U Ả hoyt d ộ n g c ủ a nội c á c T r ì n T r ọ o g Kim p h ỉ n á n h tín h t ỉ t y í u củ a qu ỉ lu ậ t • N H Â N - Q U Ả

1 - S ự h i ị n di^D cửa C hỉo b p h ủ T r ỉ n T r ọ n g Kim kbống p h ả i x u ấ t p h á i t ừ n g uyện

v ọ n g g ià n h € ) ộ c L Ậ P C H Â N C H Í N H củ a d â n lộ c v i ệ t Nam, mà vì quySn lự i c ủ a p h á t xít

N h ậ t và t ì n g l ở p tay sai t h ỉ n N h ậ t C v ớ p q uyĨB P h á p xoDg, Nliậl c l n có m ộ t cốBg c ụ

q u y ỈB l ự c cử a c h ỉn h d â n b ản đ ia đ ĩ g iú p v iệc th ố n g tr i và v v vét • đ ố là yẽu c ỉ u v ỉ n ặ t

đ ố i nộ i C ò a đ ố i ngoại, vỉệc t r a o t r ẳ đ ộ c l ậ p c h o C hín h phử T r ỉ n T r ọ n g K im là n h ằ m

đ i a h l ừ a d ir lu ậ n q u ố c t ĩ L ú c này, N h ậ t rSt m u ố n *giầnh lại cả m tình c ủ a n g ư ờ i Nga*,

n u ố n n h ờ n g v ò i N ga can th iệ p với quAn đ ộ i đ&ng m inh Khi í y q u ắ o dộ i T v ử n g d ư ớ i

d a n h oghla đ&Bg m inh đ a n g n g í p n ghé ớ biỄn g iớ i p h ía b ác , đ a n g c h ờ t h ờ i c ơ t h u ậ n lợ l

v à o t v ở c k h í g iớ i quAn N hậ l Hom n ữ a , l ừ s a u chi thi iich s ử *Nb$t, P h á p b á o n h a u v&

h ầ a h đ ộ n g c ủ a cb ú n g ta* c ủ a B an t h ư ờ n g vụ T r u o g ư ơ n g Đ ả n g cỘDg sản Đ ô n g D ư trn g (Ỉ 2 /3 /Ỉ 9 4 S ) , một p b o n g Ir à o kh án g N h ậ t c ứ u n v ứ c d â n g lẻn Diạnh mẻ, r ộ n g k h ắ p , có qui

m ố t o à a q u ố c C h ía h phủ trỄn sé là v$t hy sin h thay N h ậ t chịu dòn T h ậ m c h í, đ 0 o p h ú t

ch ó t củ a c ơ n h í p hối, n g v ở ỉ N hậl cò n gợ ỉ ý vớ i B ảo Đ«i và T r ầ n T r ọ n g Kim i ỉ l u y ỉ n b ỗ

C hínli p h ủ nềy c ỉ o s ự c 6 m ị t của q u â n độ l N h ậ t Ý d ồ d e n tối củ a p h á t xít N h ậ t ở Đ ố n g

D w « n g k hA ng k íp nfra r&t N gìty 2 ih&Bg 9 n ă m 194S k h « i iiinh n u ó c V lệ i N a m d k n cb&

c ộ n g b ỏ a v ứ l b ẳ n T uyỄ n n g ố n d ộ c lậ p l|c h s ử N g ày 2 ih á n g 9 n ă m 1945 s à o h u y ệ t CUỐI

c b o g củ a chử o ghia p hái xíl đ i bi bản HiỆp v ớ c đ ì u b àng k h ố n g d i ỉ u k ỉ ị n c h í m b í t

2 - S ự th ậ t, s ự tu y ẽn c h ọ a nh&n vật d ứ n g d ì u Nội c á c và c á c th à n h viẽn c ủ a nó đ ả

c h o b i í t n ộ t t h ự c trạn g ; N g ư ờ i N h ị l h o à n to à n bi động, idng lú n g vi *chva c h ọ n đ v ợ c mộl iCn U ồ n g T in h Vệ v i ệ t Nam đủ *nr c á ch làm bù nhÌB dẾ kêu gụi n h â n d â n V lệl Nam

th e o N hậi" vì *thifu c i n bộ, i h i í u n g ư ờ i chu y ê n môn" L úc đ ầ u , c h ú n g đ in h bải

P h á p niội c á ch triệt dỄ, n h ư n g sau p h ả i d ù n g cả b ộ máy cai tri cii củ a P h á p o h ư : g iở

B guyẻn b ọ a q u a n b ả n x ứ , v i ỉ n c h ứ c , k à o lý n ố n g Ih ố n ThẬm c h í c ò o c h iê u d ụ n g c ỉ D gư ời

P h á p ra làm việc c h o N hậ t D ư ứ i đây là một s ổ đ o ạ n Irích tru n g cá c b à l d ẳ d ỉ o g tV b á o

D ố n g P h á p nói l£n s ự c h ắ p vá íy :

'T ấ l cả ngirời P h áp , n g ư ờ i Nam hay n girờ i khác n í u h ợ p lá c vớẳ q u â n d ộ i NhẠl ihi

SC đ ư ự c g iử c h ứ c c ũ ’ (T r íc h diSu 4 Iru n g b ả n "Tuyên cá o của B ộ ih a m m ư u q u â n độl

N hật tậi D ồng Dưorng*)

H a y ' A i m u ố n làm vi^c nhtf cũ h ự p tác với Chính p h ủ hiện ih ở i Ihi p hải ra Irỉnh

d i ệ n ngay’ (T r íc h b i n 'B íỉ cá o cho dân chúng P h áp của q u a n T ồ n g t ư lệnh q u â n dội

N liậl*).

T l t n h iê n , n h ữ n g vị tr í d ứ n g dầu, q u a n trọ n g của b ộ máy phải là n g ư ờ i N h ậ t hoặc

n g v ờ i th ỈB N hật

T ừ c h ỗ q n y í l dừog T rầ n T rọ n g Kim, g iữ nguyẾn Bảo Đạỉ, N hật chi n h ỉ m m ục đích

đA a h lừ a d tf luận, nh an h ch ó n g ỗn dinh lình hỉnb dè khỏi g ặ p k h ó k h 2 a v ĩ q u â n s ự và

k in h t í C ò n B ỉ o Đ«i vầ Nội các í y tbực chấi khóng có t h í lự c Đ ó lề chínb sách cửa

p h á t xft N h ậ t ở Đ ô n g D ư ơ n g - một ’chính &ách giả n hân, giả nghia v& i h i í u tín h h (

t b6a g ’ D í y ià n g tiy èn DhỈD t h ứ h ai d ẫ n đ ế n s ự s ụ p d ồ a h a n h c h ó n g cAa c h ín h s á c b

’ D I V iệt c h í V iệt c à a phát xít Nhật

3 - U y tí o cử a M ặt tr ậ n Việt Minh, s ứ c mạnh của p h o n g t r à o k h á n g N h ậ t d i c ả m bóa

m ộ t sỡ nhftn sĩ yêu ŨVỚC tro n g chinh phủ T r ầ n T rụ n g Kỉm V ỉ k h ác h q u a n , lâ c dSu c h ín h

s ỉ c b t r a o t r ả đ ộ c lậ p d i lối kéo d v ợ c một vài cá nhân cam tẳm bán d v ớ c làm U y sai ch o

N h ậ t TìỀu b iẽ u c h o t r ư ờ o g h ợ p cá biệt ấy là B ảo Đ ại, T r ầ n T r ọ n g Kim, P h ạ m Q uỳoh v.v N h ữ n g lời l£ m a n g tín h c h ỉ t ơ n buệ, ngộ nhận vá mỉ dSn t r o o g b ả n T u y ê n c h iíu * và

T u y e n c i o ' đ i lộ t tr Ì B b ả n c h f t đ ê h è o đ ó

*Nay n h ờ H o à n g qu&n c ã a Đ ^i N hật B ẩn , nưiVc nhà d ã đ ư ợ c giải phóng*

’C h ú n g ta k h ố n g Ihè q u £ s 9 0 n v ớ c Đ ại NhCit Bảu đ ả giải p h ố n g c b o ta , p h ả i t h i n h

th ậ t h ợ p tá c v<Vi n ư ớ c Đ ạ i N h ậ t B ỉ n tro n g s ự kiỉ^n i h i í l nỄn Đ9Ì Đ ô n g Ả HiỆn t v ự n g

đ 6 chi iầ c ỉ biệt Sfi dAng t r ỉ Ih ứ c hoạt độ n g trong nội cá c o h a n h ch ó n g c ó c&m lla h với

m ặt trậ n V íột M inh, c ỏ tin h t h ỉ n yêu niriVc chân (hành, o h ư g iá o s ư th ạ c sỉ to á n học

H o à n g Xu&n H ẫ n , luật sư T rio h Đinh T h ả o , l.iậl s ư Phan A nh H ọ d ỉ u ohỈD t h ứ c đ ư ợ c rkng: *phảl nhỉn rỏ s ự Ihực và th eo &át sự itiực, phân tích rỏ đ ộ c l ậ p đ ỏ , k h ố n g p hải là

k í l q u i cửa mội c u ộ c khửi nghia Và nfin xác địnb d ộ c lậ p k h ỏng p h ả i là m ột m ốo q u ả

c i a mẠl vi h i o t&m nèo d<s bao cho, nỏ là một vật báu, p hải mua b ỉ n g m ột g i i cao* (25)

B à o ib&n c ấ c a h à twí t h ứ c í y d ỉ k h u y tn T rS n T r ọ n g K im nCn t ừ c h ứ c g ia o q u y ỉn l« l c b o

C h in h phủ Vlột M inh Đ ỏ cQng là nguyên nhẳn nội tại làm ch o C h(nh phủ c h ố n g ta n rẫ

T r o n g g iờ p h ú t q u y ết đ |n h cAa lỊch sử, chi có Mặt trậ n Việl M in h - mội lA c h ớ c lồ n g hgrp sứ c m ạ n h ch o cả một d&n tộ c d ư ợ c n hân lẽn bằng sự ủng hộ cử a các lự c Ivgmg c h ố n g

p h á i xít trCn t h ể giiVi, d ư ớ i s ự lẵnh d«u củ a Dảng cộng &ản Đ ồ n g D ư ư n g - một Đ ả n g cA

đ v ờ n g I6i diỉng và phưorng p h á p dúog lãnh dạn quổc d ấ a giành D Ộ C L Ậ P C H O D Ả N

T Ộ C

CHÚ THÍCH

Trằn Huy Liệu: Lịch sử 80 năm chống Pháp, Nxb Vàn Sử DỊa Hà nội 1957

Trần Trọng Kim: Một cơn gió bụl, Nxb vinh Sơn Sài gòn, 1969, tr 19

tr 17

T rần T rọ n g Kf m: s á c h đ ả ƠÂn tr.44

Trằn Trọng Kim: s đ d tr.49

Trần Trọng Kim: s đ d tr 45

Phạm Khắc Hòe: Từ triều đình Huế đổ n chiẽn khu Việt Bầc, Nxb Thuận Hóa Huế 19B7 tr 29

Trần Trọng Klm: sách đ i d in tr 43

*** Phạm K h ic Hòe: s đ d tr 25

Trần Trọng Kim: s đ d tr 42

Trần Trọng Kim: s đ d tr 52

Trần Huy Liệu, Nguy én Khắc Dạm: Xả hội Vỉột nam tron g th ờ i Pháp, Nhật, quyền U, Nxb V in -S ử DỊa Hà nội 1957, tr 57.

(14) (15) Trọng Kim, sách đả d in tr 57

T rìn Trọng Kim: s đ d tr 60

Phạm K h ic Hòe: s đ d tr.44

(1«) (19) Ỵ irự ỳ p g C h in h : Tuyền tập, tập I (1937-1954) Nxb Sự thật, Hà nội, 1987

t r 8 9

Báo Dõng Pháp, ngày 15/3/1945

Báo Dông Pháp, ngày 121311945

(22) Furuta Motoo: Tình hình nghiên cứu ở Nhật Bàn vò lộ / ác chiến tranh của

p h ế t x í t Nhật tạ i Vỉệt Nam, Tạp c h í Khoa học) thảng 4 ném 198$, trư ờ n g Dạt học Tòng hợp H i nội trang 41.

B io Thanh nghi, ngày 15 thảng 3 n im 1945.