T Ậ P CHÍ K H O A H Ọ C Đ Ạ I HỌC T Ò N G H Ợ P HÀ NỘI S ỗ 1 1987
M Á Y N H Ậ N X É T V È
T R U Y Ệ N NGẲN V I Ệ T NAM SAU NĂM 1975
BÙI VIỆT THẲNG
T r u y ệ n n g ấ u m ư ờ i n ă m q u a p h a triền rnạnli mẽ cả vè s ổ i ư ợ n g lún c h á t
l ư ợ n g T r ư ớ c hốt t hành t ựu c na t r u y ệ n n g ắ n thè hiện rõ qua c ả c c uộ c thi d o
t u ĩ n báo V ă n n g h ệ tồ c h ứ c 0 9 7 h - 1979 và 1 9 8 3 - 1 9 8 1 ) , do Tạ p chi Văn n g h ệ
Q u a n đ ộ i tồ chí rc (1982 v à 1 9 8 3 - 19N-1) Chúng tòi xi n nê u v à i c o n s ổ đ ề t h ẵ y
đ ư ợ c eư n ở rộ c ủa thề t r u y ệ n n f ẳ n Hai c u ộ c thi của hã o Vã n nghệ, ban t h a m
DÌ à ĩ n h ậ n đ ư ợ c y.SOl t r u y ệ n , đã ỗ ầ v ị ị l ê n báo 2 0 3 truyện Một l oạt c â y hút m a i
xuSt h i ệ n : N g u y ễ n Mạ n h Tuãn, Nh ậ t Tu á n , Lè Mi nh Khuc, D ư ơ n g 'ỉ hu H ư o n g ,
Tr a n Vãn T u ấ n , m Áiih Th á i PhÃm Thị Mi nh T h ư , T r ầ n T h ù y Mai N g u y ễ n Qua n g Lập, Dạ N g â n T r o n g sú đ ố vó n h ữ n g n g ư ờ i vi ết « có ng h ề > n h ư D u ơ n g
T h u H ư ơ n g , Lê Mi nh Khuê, N h ặ t Ti:.1n ; c ỏ n b ữ n g r g ư ử i khác t u y bân l ĩ n h c h u a
t h í t đ ỉ v đ ẵ n n h ư n g l ó c l én n h ữ n g d ấ u hiệu lài hon n h ư Hồ A n h Thả' , N g u y e n
Q u a n g Lộp I)ạ Ngân T r u y ệ n m a n o n a họ t ư ơ i trẻ, đ ồ i dào chát s õ n g và c ố
n h i ê u t i m tòi V n g h ệ t huật
T h ế hê đ ư ợ c gọi l à «ià n h ư N'guy?n Ki ên, N g u y ễ n Mi nh Châu, Ma V ă n
Kh ả n g X u â n Ti ne lì.’ có s;.r đ ồ i m ờ i t rong t r u y ệ n n ự m ng ò i bút của ho v â n
l i nh ho ạ t v à cỏ ph ă n si nh s ẳ c h a n u ước.
Hi è n t ư ợ n g t r u y ệ n Uịị&n đ á n g cỉ ú y nliấl t r o ng m ư ờ i Dăm qua là N g u ^ e n
Mi n h Chả u VỚI hãi tap N g ư ờ i l ỉ àn bà l ù n c h u y ê n tiiu t õc h à n h (1U83) Uĩ n q u i
( 1985) Báo V ă n n g h ẹ ùã :ồ c h ứ c m ộ t c uộ c tí ảo 1 lộn v ẽ t r u y ệ n ng ắ n cùa a n h ,
y ki ến k h e n c h ẻ rát kbảc n h a u nlnrr.ịỉ íhổỉi}, n h ấ t ử cl o Ll.smji liịnlì vồ ghi nh ậ n
n h ũ n g l ì m tòi c ủ a a nh troi g t b c tf«i này.
Cò n g ư ờ i c h ì v ớ i mộ l t r u v ệ n TU,’in ! mi xôn xno (lư l u ậ n —đỏ là t rường h ọ p
Da NgAll vái Con chú vá vụ l ũ fin ( HKSr> í!Xì r ó hài vi ếi trèi b t0 Vỉ l n n g l n ệ ^ò
V, • , , t c g i n v i ế i U h ô e ỉ ả D r r « T h u II ; -.Ig<:> l ộ p ) S ị ị u ị ề u M ạ p h r u i n
a m ú c ,'ty ! á c :t l ụ c ' à ' A n j ị b ’ i ' U ( Kr i r í
Trỏ* l ê n c h ủ n g t ỏi p h á c v ẽ d ù i l ù i V l ) ứ j í ra: h í m j i ; n t ừ s a u 1 0 / 5
N l ì ừ n g c o n s ố Sir k n \ i ó n t u ồ i a y - i ui ri g ỉ o r S n ^ U u3t.i1 l ì ^ai i l a , n: ì e u t n e n
T ọ n g v à c ó m ộ t e h à n t r ờ i r y i i g n ì( 'J (*/ •
&
Cột m ố c đ à u i i ê .1 c ù a t r u y ệ n 1 u:i sa.i 1-.I7.V cỏ thò an, ỉu l ỉ a i nyu' fi i -ử lại
t r u n g ' l oàn (l'J7ò) ciìa T i ài Ba L / ỉ'-.r bõ l ói n h i '1 (ỉơn gi ản vồ C 011 n g ư ờ i t âc
Trang 2( l a m ạ n b đ ạ n ỉ r i n h b à y t í n h c á c h p h ứ c l ạ p c ủ a C0Ĩ1 Ì ì g i r ờ i t h r ơ i U ’ I h ò i ( l u r n
r ù ; : j c l ỉ q u a c h i è n t r a n h G i ở 1 ỉ l ỉ ì : c o n t V Ị U Ở i d ư ợ c p l i á l h i ệ n t h e ì' ịf o\ h è n
bi nh ỉỉiị.n đ ạ o đ ứ c đ u ợ i l i m hiciĩ ỈƯOÌHỊ t i ền í ri nh hì n h Ị hàn ỉ ỉ Ii hàn c ách x ã !.ỘI
c h ủ i u j l i i a 1)T n h i ê n (lo đ e í r i r ỉ i ị llii' l o ạ i , t n i v ( II <’H í ấ : l i l y (í r u ộ t k h \ f , w
c ủ a d&i s o n g ‘lo v a y i;\c ịiìỉi Ci.ọn khí-HPÌi khắc cố V Ufcijii ’.ỉũ 'Ỉtỉồnlỉ bi ì:ì 1
n g ư ờ i h p u n l n u i ( d ù v ỏ t i n h 11 n \ h r u Ỷ) N ư i i ^ ! : o : ỉ ị ; h k ’ii L ÍI n ỉ * n Ọi ']■'■:■ ]{*!!
\ ĩ , c o n a g ir ữ i kii ng U íl iừ i đc b •: 1 , h ụ c b •«’.!.ỉ (*•’) >au c l n í n , các
i l i i , , ^ t á í r ị t ! : ; o đ ứ f n ú i đ wí / < : h i lí !;, ,:! cái *! ; bi ?i c ! I ỉ o : * ■; i M ồ u
Ui í’ f fắ ã á ĩ i r M n x a t r ỏ n ^ r ộ n g , \ i t h ế đ ì ' I ’ f i á ( O i l r ^ i r ờ i 1 - i ả i } 0 L -: C u C i í- !
N f ụ ; \ ỗ n M ạ n h T u ấ n , ' b ậ t T t i ĩ í o , Tỉ a n V à n i ' Lir.Tì h ì i V ” I.I' H' L c á c h , d ù ki í ã ì ì
p b ; \ VC đ / p c u a COM n g ư ờ i q u á ?i i !í k i o 1? ; V: á c i í IT*6 ' ị jL*aV v ó i
ỉ n o c ả i ỉ ạ o l ời són;>‘ Vì t hế iHC í ộ| ) t r u y Ọn 7V)í r e / / />? / ỉ / / à : ỉ; á y cu c ủ a N ^ -V.jp
Mụ* ĩi i í i a u (197?-) T r a n g l ĩ ( V J i l ) c ủ a N h ạ i I u a n ỉa i K í á n g U p U ' i i \ ẹ n h a \ Vì eí
vì- l ớ p t r ẻ I r o i ỉ g í ỏ ĩ ì g c u ộ c x à v d ụ n t í c h ủ I ; ^ l i ĩ a x à h ộ i
D ư c r n g r h u H i r o n Lí ' M i n h KLi : ỏ v i ế t v è n h u n g ní : ' i ò' i CÙTÌ^ t h ỏ i t r ẵ i
(jua Cl'ien tranh I av t r«v về v ó i đ 0*1 M>; g hỏa !)U)h * ì ÍT) :-! «V; n ; ‘ * U3 r i ' Ị
f l ì á n d u n g ỉ \ ' j ư ở ỉ h à u g x ú m ( 1 9 8 5 ) t iu* D i u r i ụ ĩ r i u ! H i r o n g ỵ ủ i ‘ n l : : ư : ! ĩircrc t i t ’]*
c ủ a iiỉỉi c à v b ú t r ữ t r o n ị ? l à n g t r u y ệ n Tì nắ n
K á ì n p h á , i k ề h ỉ ệ n s ự h i n h t l ì à n h n h ả n c á c h m ớ i , ( r u y ệ n H í - ắ n c ủ a r ^ u v ẻ n
r J i n l i C i ỉ à u UU cỏ u l i ữ n g ( l o n g ^ ỏ p xứi ig đáíì g A n h k h ỏ ; ; 0 ('Ư ^:ãiì ca I i g ọ i í on
i i gi ì ưi in / i ma ngỉ i i èn cửu S J ( r ư ở a g 1 h ì *11 c ứa r ỏ í r o n g s ự [) 0 [ạj) i'l’a cốc
l i i ả u í / : u ẫ n , c á c I ỉ i 6i q u a n L ệ x ã h ộ i D ặ e đ i c m n o i b ộ t c ủ a n i i ủ u c á c h x ẫ l ì ' i e h n
n g h l a íã kha n a n g tụ lihậii thứv*, tự gi áo (lục Troiiịị V ỉ;0r ‘ỈÍL dó B ứ c t r a n h là rnộl
thuiiỉ: công ĩỉ ^ ii ẻ ihuột của n h ả yao N h à n vật n ị u ờ i h v i i sĩ l ì ’o n f; í r u y ậ ỉ d ối
đ i ệ n v i n c a u i h n i ì i ỉ h , p h e J) i ả n m ì n i í , t ự n h ặ ĩ i t n ứ e m i h i i I ru' i ’y • k i j ; j ; ị n i i i ú c
t hế ^iới XU?^ 1 [ cjpanh T ử h à n h d ộ n g dùnị ị c ả m đ ổ iirtvng tri 1 ủa c o n n g a ò i ui r ọ c
íhử t ỉ h Mặc í i h ã c k h i í ụ h i ỏ n c ứ u s t r i i i ì í ì lỉiù ni ) V tl.ửv; xĩí Lôi c h i i n^ íi ỉa lủìà
r ỉ \ u ; ' í q : i ; u i t à m đ í n 21161 l iẽ n lỉộ ị ỉ i ừ a K)IÌ tại xà iỉi.i Vỉĩ y l h ứ c Xiì h ộ i Một íon
tại oo;t híio iilì iêư klìiốỉ)i k h u y ổ t ì k ĩ i ỉ sao cỏ íliẽ thúc đ ấ y J)!u'! í r i r n V thú ;i(,;n
1) 0 tí t r ự c V I t ' ì t r o n g n h ữ n g n S m q u ỉ c ỏ n / M i ò ’i c l ì O N g i i i i ỉ M i n h C ) : à u , M a
Vủ Kỉìống « sa # / à o t r uy ệ n « đời tliUí' » mà (lánh nu';ỉ c â m h ứ n g iiii! !:ím<'
k i sồ;*g tác Ý ki ổn n à y c h ư a thật t hõa ( l a IIị:, c h ú n g ỉa se ! àn kỹ ừ 1 ; - ; ?)à»
y i ế t khác.
i r u y ộ n n g ắ n &: u 1 9 7 5 v à đ ặ c b i ệ t n h T r n<4 l ì c i i n ị ỉ l l u đ à v í ậ ị ) t r u n g i ì ( Ị Ỉ : i ẻ n
c ử u hiện t r ạ n g t i n h t h ă n x ì h ộ i s au rỉìi n t r a n h - đtí /ờ /7?ộ/ hiện t r ụ n g p h ú c l ạ p ,
d a dạng, đ a n x e n cúc mặl l í ch c ực vờ tiàu r ực Ti nh p h ứ c l ạp Iroĩỉ g đo i nrtrìp tinh
ỉ h ă i x ỉ h ộ i l à k ế t q u ả tãt y ế u c u a h ậ u q u ả c h i ế n ỉi,<r.h, ci i u d ờ i s o n g k i n h t ế
k h ỏ k h ố Lì c ủ a s ự x â m n h ậ p n i l e u I r ả o ỉ ư u t ư t ư ở n ^ t u a ^ n à i v à o V V C a r n h ủ
Tố 11 của c h u n g ta d ă ( l ả m « rỉ lì ỉ n ỉ hê i ì ị ị v è o t h ậ t » ẩ y
N o i c ỏ (Jo n l à m ộ t né t Ị r o n g d ờ i s 6 r g l ì n h c ả m Cha c o n n g u ò i t l u ư i i g l ỉ ì ỏ i ,
TÌ ỉ n d í ià n h à v ă n p h ả i t r u y t i m n g u y ê n n h â n , p h í ỉ i ịý i j i i j v à ỉ i ni <á*‘!ỉ ^í f ì i q u \ e í ( d ò r :g t h ờ i v ớ i s ự n ò l ự c c ủ a n ỉ i i t u n ^ ì ỉ i ì h Jvhitc liiíir ị j ả c d ụ c d ụ o đ ứ c b ọ c , :.ă
l i ộ i h ọ c , t à ill l ý h ọ c ) Có t !ỉ ề c ỏ n g u ô i ĩ ỉ à o đ ó c ò (ĨƠI1 b ô i r ố i n h ư n g n h i i v ă n
Trang 3k h ô n g đ ư ợ c b<5i r ổ i B â v c h í n h ỉ à n g u y ê n l ắ c t i n h D à n y v à l í n h c h i ế n đ a u c f i a
n h à v ả n c á c l i mạ n g Quỳ ( Vgư&i d à n bà t r è n c h u y ê n l à u ỉ ( c In n h ) !à một n g ư ờ i
c ô đơn SỖ phận chị n h ư t hè bị đ ị n h đ o ạ t ỏ vổ sổ thốt b»i t rung t i nh y ê ự , kh ả t
v ọ n g c ủ a chị bị l ự p đò Chị rơi v à o c õ i c ò ( ĩ ơn m ê n h mồ n g r ác gi ả lỹ f^iii n ỗ i
c ô đ ơ n ấy n h ư s « u : Quỳ là c o n n g ư ờ i ÍIO t ư ở n g qu á n ừa c u ộ c đ ờ i đi tì m n g ư ờ i
y ê u l ỹ l ư ờ n g , chị quan n i ệ m c o n n ị í ười đ ẹ p là mộ t « s i ê u nhàn » c ố l i nh c á c h
t h u n t hánh Chị đã t ừ b ỏ c h ồ n g vi a n h la « bị b ệ n h ra m ồ hỏi t ay » ? ; C u ổ i c u n g chị lại có ý đ ị n h l á y bạu c ủ a c h ò n g —một kỹ s ư c ó tài, l àm ăn phi p h i p v à bị tù Chị t ư ở n g b á n g t ì nh y ẻ u c ủa m i n h có thề « cải hoa » c o n B g u ờ i ã y N h ư n g rốt
c ụ c chị vẫn là n g ư ơ i c ỏ đ ơ n , tăt cả vì k h u n g t ừ b ỏ đ ư ợ c c à u b ệ n h « i o l ư ừ n g ».
N h â n vật t r o n g t r u v ệ n n g ấ n cùa D ư ơ n g Thu l í ư ơ n ^ , Lê Mi n h Kh u ê , Ma V ă n Khống cũi i g t h i r a n g c ô đan" N h ư n g rõ r ung tốc gi ả đù có Ỷ ỉ h ứ c lý giải n^ọ n
n g u ồ n nỗi c ò đ ơ n ẩy b ni i ửng n g ư ờ i cụ thế Dại tá Qua n g ( Cảnh b u ồ m l úc h o á n y
h o n c ỏa Dirơnrt Thu H ư ơ u g ) cô đ ư n ' ì m ố i l i ê n h ệ g i ữ a ỏ i g với v ợ c o n bị đứt
đ o ạ n n h ữ n g n g ư ờ i ruột thịt ẫ y đã b ỏ ỏ n g đè l a o t heo tiền bạc, d a n h v ọ n g N h â n
v ậ t của N g u y ễ n Q u a n g L ậ p c u n g m a n g n h ũ n g né t cô d ơ n ni à n g u y ê n n h ồ n l à
d ỏ hậu q u ả kh ẳ c nghi ệt c u a c h i ế n t ranh M i ư n g v u ọ l IỎ 11 nồi ( ô d ưn , m ỏ i n b à n
v ậ t đ ề u n u ô i g i ữ c ả m b ứ n g TỄ l ư ơ u g lai ( đại tá Q u a n g n ă m liệt g i ư ờ n g l ẫ n t i ế n
h à n h v i ế t l ị ch s ử qu á n d o a n đè cho tbè' hẹ ma i s a u hi eu i õ qu á k h ứ )
Sau 197.', m ộ t bộ phận k l ò n g nh ỏ t r o n g xã hội lao t heo i ối s ổ n g t h ự c d ụ n g ,
h o bi « s ố c í vi h à n g hóa đị a vị d a n i i T ọ n g S 6 n g ư ờ i ấ y k h ô n g ít, Ma Vă n Kh á n g
t r o n g N g à y đ ẹ p t r ờ i (1986) L ê Mi nh K h ư ê Irong M ộ t c h i ĩ u x a t h à n l i p h ỗ ( 1 9 8 6 )
đ a đ ư a ra nhi eu t r ư ờ n g h ợ p đ i ề n b ì n h c ủ a lỗi s ố n g g í p cua s ự p h ả n b ộ i lại
c h í n h m ì n h v à n g ư ờ i khác N h ữ n g c o n n g ư ờ i đ á n g phê ph ả n n h ư c á c n h ồ n t ậ t
t r o n g Q u i nội, Đ ợ i c h ớ c ù a Ma Va n Kh á n g vi đ ò n g i è n c ó I h ỉ đ á u h m á t m ì n h ,
c u a Lè’ Mi nh Kh u ê mẻ m ả i c h ạ y d u ỗ i t h e o < mố t », Iheo t i ế ng t ă m, h ọ s a o n h á n g
t r á c h n h i ệ m Tà b ố n p h Ạ n c Ễ a n g ư ỏ i v ợ , D g ư ờ i m ẹ
T r u j ệ n ng ấ n n h ữ n g n ă m gân đ á y c ò n n h i n s á u h o n v à o nhữri g c ả n h n g ộ , l â m
t r a n g p h ứ c l ạ p m à c ó k h i COI1 n g ư ờ i g â n t i h i r b ã t lực Đ ó là c á i c h ế t c ủ a ỏ n g g i à
T a y n g u y ê n t r o n g N ư ớ c m ấ l g ỗ (198(5) c ủ a Khuất Qu a n g Tl i ụy, lá n ồ i đ a u kh ò
c ủ a n g ư ờ i v ơ t r o ng Con c h ó vh vụ l y h ô n c ủ a Dạ Nịíốn (198t>), la s ự đ ô Tỡ m e m
t i n của trẻ t hơ tron Hí C h u y ệ n sót lại ờ t h u n g l ũ n g C h ớ p Ri ( 1986) c ủ a N g u y ễ n
Q u a n g Lập N ẽ u n ó i « vàìí h ọ c là n h a n h ọ c » t h i t r u \ ệ n n g â n h ò m n s y đ ã q u a n
t â m h o n đ ế n c o n n g ư ờ i , c ả m t h ò n g và n â n g n i u c o n ng u ờ i I r o n g mọ i t h á n g ( r â m c ủa đ ờ i s ố n g
T í n h p h ứ c t ạ p c ủ a đ ờ i s ố n g , n h ữ n g bí à n l ả m h ô n ừ mỗ i c o n n g ư ờ i c ụ thề
đ ư ợ c Ng u y ễ n K i ê n the hi ệ n khá t i n h vi t r o ng n h ũ n g t r uy ệ n Iigắn g a n d â j của
a nh in I r o n g l ặp D á y n ư ớ c (1986).
N g a y n h ư Bùi Hi ền, TÓI 1 là ngi rờỉ v i í t rát lạc q u a n , hòn n h i ê n , n h ư n g t rong
t ập T à m t ư ở n g (1985) c ũ n g đã á p sát h o n đ ế n g ă n n h ữ n g sô p h ậ n cụ t h ề , c ả m
t h ô n g chi a s ẻ v ờ i c on n g u ờ i tẵt cả n ỗ i nl ọc n h ằ n của c u ộ c d ờ i 1 r u y ệ n c ủ a n h ả
v ă n gi à này n h ư mộ t bàu t à m Bự c ảa n g ư ờ i s ố n g n h i ề u đang t r ở n é n r ộ n g l ư ợ n g
h ơ n v ớ i x u n g quanlì.
Nố i n h ư thế khftng phài đè (li lới m ộ t kết l u ậ n là vãn b ọ t c ủa ta g ì n đ à y
k h ô n g đ ư ự c t u ư i s áng, h à o h ù n g n b ư t r ư ứ e riiật ra c á c h n h ì n v à c á c h V í ế l u à y
Trang 4thc' h i ệ n b ư ớ c c h u y r n của v ă n họí*—t r o n g đ ó văn xuôi lă chủ l ực —npăv c ă r g
â p s â i c u ộ c s f n g h ư L i , r i i i i p ( ó n h i U %iả trị n h đ n b ả n h ơ n S ự c a n g ạ i (]ỏ d ê i v ă
Ỉ OI Ị K i ả n H i ì h m ộ t 1- h i í ‘ ii d ờ i s ồ n g i ó r a k h ô n g C Ò I ) s ứ c m ạ n h í í i ố o CÍI.U’ v ả n l ỉ ^ n
tii ứr một c â c h t ó h i ệ u q u a —d ó lủ (lieu v ă n học tối kv.
#
\ >i 1 (V i tru vện ngắn 14 nòi í ới (‘cỉclì t h ừ c l i e p c ận, m i í u tả đời sổiiị, vă c o n
n g u ừ i ( l âch t h ứ c c ua t r u y ệ n n g ê n , — k h ê c v ớ i liỉu IhuỉỊĨl vă ỉ h ơ —l ả k hâ i ouúỉ c uộc
SỖỈIỊỊ (heo chi íu sâu, l ấ y đ i ề m nổi diện, l â y câi « k h o a n h k l i đ c » ă(ì nói cai <í oĩiitỉ cửu ữ (2) N l ỉ ữ n g n p u ờ i vi ết t r u y ệ n n^ăy n a y rât có Ỷ t h ứ c khi tim c â c h \Wv h i ệ n
nhi rng ( ( khoảnh kh ắc D có ý n g h ĩ a đ 6 i v ớ i c u ộ c đời c ủ a m ỗ i c o n n g ư ờ i B ú n g lă
« có n h ữ n g phùt i ăin nín l ị ch s ử c ỏ ĩìhữiiíỊ birne rigoậí q u y ế t đ ị n h s ổ ph ậ n của mộ t đ ờ i n ^ ư ờ i T r u y ệ n ng ắ n h ỏ m na y íf có k i t u men t h e o một s ố phạn ( n h ư
SỖ p h ậ n c on n g ư ờ i , A Q c h í n h Ịruyựn t í ùi mắ t .) T r u y ( i i ng ắ n n h u n g n ă m gan
đ đ y t h ư ờ n g c h ớ p l ăv mộ t k h o ả n h khắc c ó V n g h ĩ a ễ t hC hi ện toăn bộ đ ờ i s ố n #
n h ă n vật ì i ứ c t r a n h của N g u y ễ n Mi n h Châu, S ư ó c ì nắ í gỗ c ủ a Khuẵt Q u a n g T h ụ y
T r â i c a m t r o n g l ò n g t a y c ủa N g u y e n Kiín, Quí n ộ i c ủ a Ma Văn Khâng lă nbf rng
t r u y ệ n rat đ ộ c đ â o t r o n g c â c h t hức t ạo c h o l ảc phầi n n h ư ĩỉiội (( n h â t e u r rgỉ i nj j »
dờ i .sống T r o n g B ứ c t r a n h , khi n g ư ừ i họa s ỹ n g ồ i t n r ớ c t âm ịịươv.iị của n gi r òi
t h ợ cắt t óc, anh ía n h ư d ố i di ện với c h í n h mì n h , l ă m một c u ộ c tự van I i r o i ì g t ă m
s đ u s ắc T o ă n bộ d i ẽ n b i ế n của t r u y ệ n x o a y q u a n h c hi ti ết n ă \ vă kỉ i oảnh k h ắ c
đ ỏ nh đ n vặí bộc lộ rõ tính c âch bội bạc c ủa mi n h N g ư ờ i c h ồ n g t r o ng Quí n ộ i
s au h a o n ă m t r ả v ề quí c h ỉ n h ằ m đ ò i lại c hi ế c n h ẫ n cirởi ở n g ư ờ i v ợ Irirởc
Ồng giă T ă y N g u y í n sau khi d ự lễ l ă n g ve t hắy mì n h bị đối x ử bât c ò n g đê fự vẫn ( N ư ớ c m â t go) .
Dĩ nh i ĩ n c ò n rCii nh i ề u ngi rời vi ế t ( nhất l ă c â c c đ y bút tre) c h ư a đủ tay n g h ỉ
đc5 l ì m ra n h ữ n g ( ( k h o ả n h k h S c D đ ó H ọ k ĩ o d ă i t r u y ệ n n g ắ n c ĩ í p g TÌ p h a i đ i
đ ư ờ n g v ỏ n g , kỉ lỉ Iheo l ối f bó c h ă n h g a i » ( h ă n g đ ố n g v ỏ m ớ i v ă o mộ t tỷ ruột)*
T r o n g lit? loại t r u y ệ n ng đ n lộ r ă t rũ s ự (ỉa d ạ n g của câc bút p h â p X g u y ỗ n
Minh ChAu XịỊLyỗn Ki ín, Ma Văn Khản# In nhfrnfi nhă văn viỉt flu*r> bili p h â p
tđiìì lý T r u y ệ n c ủa họ đi đ ư ợ c tới tận c u n g n b ữ n g p h ú c t ạp t r n n g [Am IV c ủa
c o n ng ười đ ư ơ n g t h ởi Biit p h â p 11 ăy ỏ i ng lạo cho kết cẩu c ủa t r uyệ n npôi i một
đặ c sđc, m ộ t khít n ă n g trinh b ă y đ ư ợ c l í nh pliírc f ạ p của t đ m lý c on n g ư ờ i t h ở i
đ ạ i Hú t p b ấ p n ă y t h u b ú i n g ư ờ i đ ọ c v i n h ữ n g p h â t h i ộ n l ý t h ú v ề đ ờ i SMIO b ỉ n
t r o n g của c o n n g ư ờ i
M ộ t b ú t p h ố p d ù c ó s ứ c m ạ n h đ ế n m a y Cl i n g h ạ n c h ế S ự đ a i ì f4 d ạ n g cíiít s â n g
tâc Ng a y N g u y ễ n Mi nh Chđu găn đ đ y c ũ n g c ó ịịắng t hay dôi bút p h â p l ă m c h o
t r u y ệ n ngằn của anl i m a n g n h i ề u s ắc thâi k h â c nhan Mộl l un đ ố i c hửi u/ ; SỖ 11ỊỊ
mê i v ửi cđụ x a n h đưọ-e vi ẽỉ t heo húi phâp tirọng t r ư n g ư ớ c lệ Khuất Qu' i no
Tbi.lV tF©ng N ư ớ c m đ l ()<) c ù n g v ậ n d ụ n g Ill'll p h â p Iiăv.
N g a y cả « d ỏ n g ý t h ứ c » c ũ n g đ ư ợ c v a n ( l ụng v ớ i l i ều l ư ợ n g t!:í< h h ợ p ÍIC1IỊ4
c â c t r uyện ng ắ n c ủ a Đ ) Chu, T b ù y Li n h , Lí Mi nh Khuí.
Bút phâp t rữ (i nb mộl thời cỏ ư u U i c d u ạ c Dỗ Chu, Lý Bi í n Ci rơng N g u v í n
r b ă n h L o o g s ử d ụ n g thùnh c ô n g Bút p h â p Iiả\ pằn d đ v d ư ờ n g ulnr í! đ ữ ợ c
n g t r ờ i đ ọ c ư a t h í c h , c ỏ iẽ TÌ k h ù n g đ ả k h ả nỉíítịỊ t hò h i ệ n c u ộ c s ổ n g b ế t s ú c
p h ứ c tạp.
Trang 5Bút p h á p díln gí au ưià hi ệ n đại thò h i ệ n rốt rh t r o ng n h ữ n g t r u y ệ n n g ẳ n g ẳ n
d à ) ’ c ủ a Vủ l'ừ N a m ( Sống v ớ i t h ờ i gi an h a i chi ều — 1983) và m ộ t s ố t r u y ệ n n g â n
cùa N g u j e n Q u a n g Lộp.
S ự nò' rộ c ù a c á c bút p í i á p l à d i S u c l ã n g m ừ n g t r o n g s á n g tốc v ă n học K h ô n g
c ỏ gì ( l áng buôn h ư n là tát cả đ ề u ti.M g i o n g nhau.
Vói đ è n I r u y ệ n ng â n là nổi đ ế n iưjỏn ngữ Dó lá t h ử t hách c ực k ỳ k h ó k h â u
v à n h á v a n c ũng l ổ ro bản l ì n h v à tài n a n g cùa lììình t rẽn n h i ệ m vụ IU11J
N " ỏ n n g ử t r o n ị! t r u y ệ n n g ắ n ' m ứ c l('-t đ ò i h ô i p h ả i c ó m ộ t g i ọ n g d i ệ u k ề
c h u y ệ n sán >7 t a o - Trước, đ à y n g o n n g ữ ke c h u y ệ n t h ư ừ n g tỉ un đ i é u — t i nrờng là
c ủ a t á c g i à h n y c ủ a n h à n v ậ t c h i n h , B ú v g i ờ ỉ! o n g ì ĩ ì ộ t í r u y ộ n I i ị ị ốn c ỏ t h è c ố
n h i ề u g i ọ n g k ề N í Ị u y c í ! K i ê n t r o n g n h i ề u I r u v t M t đ ã l ỉ ư n T à o đ ố n b 6 n g i ọ n g k ề
( n h i r l r á i c a m I r u u i j l ò n g b a n t a y , S ụ c ư ờ i ( l ì l ạ i ) ( i i á c đ ộ c u a n j ỉ ư ư i k ề ẹ h u x ệ n
l u o n ( l i r ợ c í h a y đ ố i l à m c h o c â u c h u y ệ n đ i r ự c n.Qiròi d ọ c t i ế p n h ộ n t r ở n ê n h o ạ t
v à n h i ề u n g b ĩ a N g u } e n K h â i T ậ n d ạ n g l ố i ( l ố i t h o ạ i t i ụ c l i ế p g i ữ a n h u U n h â n v ạ t
vì t h ế t r u y ộ n ngẲu của a n h m a n g dáit" v ẻ c hí nh l uận, !ự do và I ho a i mại
V ă n K h á n g s ử đ u n g n h i ề u đ ộ c t h o ạ i n ộ i t â m ( M ẹ v á c o n , y (JÙỊJ d ẹ p t r ờ i ) L è M ỉ n h
K h u c v ậ n d ụ n g l ối k > c h u y ệ n c ó v ẻ d ứ ì đ o ạ n , m ư h ò , n h i è u K h i n g i r ờ i d ọ c p h à i
t ư c h ắ p n ố i m ớ i hi ế u hét ý l í ghĩ a Gi ọ n g kè t rong truYỘu của chị t ram b ồ n g d ự a
v à o n h ữ n g ấn tưựiiịỊ c â m g i a c n h i e u khi trôi noi kh ò IIă 111 ỉ) fit ( Một Ciilcu x a
i h à n h p h ố ) H ò An h T c á i v ớ i lói kề c h u y ệ n di d ỏ m t h ò n g m i n h tạo c h o t r u v ệ n
n h ư n g c h ỗ ngoặt bất ng ớ, khơi g ọ i ỉ i è n t ư ừ n g ờ n g ư ờ i đ ọ c ( C h à n g t r a i ừ bèn (l ợi
x e Gi o g i ậ t t r ên c á n h c ưa) N g u y e n Q u a n g Lậ p co l ối kề dản gi ã « c ó đ ă u đ u ò i »
và g i ữ a n h ữ n g càu c h ữ t h á p t h o á ng mộ t nu c ư ờ i dí d ỏ m , y ẻ u đời ( C h u y ệ n sót
lại ở t h u n g l ũng C h ớ p Ri )
T u y n h i ê n t r o n g v i ệ c t í c h l ũ y v à s ử d u n g D g ò n n g ữ , m ộ t s ổ c â y b ú l t r ê t ỏ r a
c h ư a l a m c hủ đ ư ợ c kho l à n g ti ếng Việt V ó n t ừ c ùa họ c h ư a g i à u, củeb đặt c â u
c o n vụ n g dại, lạ UI dụng tiếng địa phươn g, viết khoa trương Dó là nh ữn g trở
l ự c l à m c h o t á c p h ằ m c ủ a b ọ VỄU h ẳ n v e v ă n p h o n g NỄU b i ? u v ă n h ọ c l à K g h ệ
t h u ậ t n g ô n l ừ thi hi ện n a y n g ổ n t ừ đ a n g b rẻ r úng, nó chỉ m ớ i là p h ư ư n y t i ện
T h ự c l ả đi sâu Tào nghề ng h iệp ugỏ n tư cò n ià mụ c đíeh cùa sự miẻu tà ( t h e o
q u a n đ i ề m cùa Bàc-tin mà chủng tôi ch o la đúng)./.
CHÚ THÍCH (1) Xi n x e m t h ê m : Bùi Việt T h ắ n g —Chần I r ờ i c ủ â t r uyệ n n g á o Bà o Vă n n g h ẹ
* 6 2 0 - 5 - 1 9 8 9
(2) Xi n x e m t h ê m : Bùi Vi ệt T h ắ n g — Khả năng l ớ n c ùa Ihè l o ạ i nhỏ Bủo
N h â n (làlì 6*12-1985.
Bui Vi e l Thang
A F E W REMARKS ON V I E T NAME S E SHORT N O V E L S A F T E R 1975
Af t e r l 9 7 5 ’s s h o r t n o v e l s c o n c e n t r a t e s i t s el f on the s t udy o f s o c i e t y s p i r i t u a l
r e a l i t y a f t e r w a r — it is a c o m p l e x , v a r i e d p h e n o m e n o n wi t h a n i n t e r m i n g l e o f
p o s i t i v e and n e g a t i v e a s p e c t s
( x e m t i è p t r a n g 56)