h oặc n-licph.!: Ptn us sabiniana.
Trang 1T Ạ P CHÍ KHOA HỌC - 3-1987
V ề t h à n h p h ầ n h ó a h ọ c tinh d ầ u
t h ô n g b a l á (P in u s k h a s y a R o y l e )
v ù n g L âm Đ ồ n g , V iệ t N a m
P h a n T ỗ n g Sơn, N g u y ễ n V ă n Đ ậ u
Họ t h ò n g (Ptnaccae) là m ộ t h ọ l ớ n m ọ c t ự n h i ê n và đuọrt i r ổ n g ph ồ b i ẽ n IV
n h i e u nơ* t r ẽ n th ẽ g;6i T r o n g số c á c sàn p h ầ m thu đ ư ợ c t ừ cấ y thông, tin h d à u
t h ố u ^ (Oil o f T u r p e n t i n e ) - p h i n c h ư n g c ẵ t s a n # khi ta c h i r n ^ cốt lôi c u ò n h o i
m r ớ e tnủ n h ự a ỉ b ô n g ( T u r p e n t i n e ) —đ ư ợ c s ử d ự n g t r o n g n b i ẻ u l ĩ n h Tực k ĩ t h u ậ t
c ũ n u ìiiiư c h o e á c m ụ c tièu y du-ợe học Việc s ử d ự n g n à y i ờ ỵ t h u ộ c vàu t h ằ n h p h ầ n
c ủ a tin h d â u Tả t h à n h p h ã n n à y p h à n b i ệ t n h í u lùy ih eo XLẩỉ x ử của loai t h ô n g
t ư ơ n g ứ n g [IJ ChẲi»í4 h ạ n ti nh d â u t h ô n g P i n u s pa l u sl r i s MillỂt ỏ Hắc Mỹ cliứa
6 4 % a - p i n e n 3 2 % p — p i n c n vỉi các t h à n h p h ẳ n k h ác , t r o n g khi ti u h d â u P i n u ỉ
s il v t t l r is L Oaa L u ' u Ắỏ 'ó tì8 % a - p i n e n , 19% d —A 3—c a r e n ; ti nh d ầ u Pinus silves- trlsL của B ứ c c h ứ a tời 3 0 % A 3 — c a r e n , 39% a-p im >n , l 7 % p - p i n e n va t i n h d à u
P i n u s l o n y i f olia Hoxb củ a Ấb đ ộ có h à m l ư ợ n g c a o ch ẩt s e s q u i t c r p e n l o n f l i f o - len (2(1%) và h à m iirự n g n a e n o t e r p e n t ư ơ n g đ ố i t h ấ p (25% a - p i n e n , 10%p-piuen)
T r o n g kỉii phu b iẽ u p i o e n h o ặ c A 3- c a r e n xuất hi ện r ó ! h à m l ư ợ n g cao thi cìin^
cỏ tinh dfui chir a c h ủ YÔU l i m o u e n ( P i n u s serolina Sud\Y.) h oặc n-licph.!: (Ptn us sabiniana).
S a ĩ c la cỏ đ i ể u iện t h i ê n n h i ê n t h í ch h ợ p c h o n h i ê u loài t h ò n g plỉát t r i ề n
|2| IvkA iiìỏng P i n u s k h u s y a H a y l e m ọ c ò m ộ t s6 t ĩ n h m i ề n n ú i lỉấc bộ vồ T r n » g
bộ n h ư Lat e h ả n C ề o L»ftag, L ạ o g srrn, Q u í n g n i n h , v* ờ v ù n g r ừ n g Đù lat Ị Ị IV t
IJU& k h ảo s á t s ơ hộ b ằ n g sắ c k ý khí m ộ t sõ i n ỉ u l i n h d ầ u t h ô n g L ả m Đuiiịi cho
t h í y *tr cỏ m ặt c ù a a - p i n e n Tà c a m p h e n [3Ị Do cỏ n h i r t y b ạ n chế V? m ặ t p h i r o n g
ph áp , t h à n h p h â r lính d à u c á c lo ài t h õ n g c ù a ta, t r o n g đ ỏ có tinh d í u P i n u s
k h a s y a Koyle, c o n c h ư a (Iirợc k b ảo sát đ â y đ u T ro ii 'i bài n à y c h ú n g tỏ, llìònií b«v> ké! quả k hả o sát t h a n h p h ầ n ti nh d ầ u thỏn?' Pirtus k has ụ a l í.í vk ' m ọ e ờ vunj> Lá Ui dòn«Ị I i n n (1 iu đ ư ự c t h u b ầ n g f I e í I c h ư n g cát iỏi viión hơi Iiươ c m ủ
n h ự a lĩhich m ới t ừ loài t h ô n g v ừ a nối v à đ à n h r iê n g ,;ho k h ẫ o số: n à y , hiệu su.it (lạt 18% so v ớ i t ư ợ n g inủ nfaựft
! r o n g việc p h ẳ n lich cấc t h à n h p h a n oủa tinỉs d ă u c h ú n g tôi (lă a ừ dựiig
p h ư o n g p h á p kế t h ợ p SÁC kí khi — p h ố khố i l ư ợ n # ( T e c h n i q u e * of C o m b i n e d Gas
C h r o m a t o g r a p h y / M a s s S p e c t r o m e t r y ) Đề p h à n t á c h r á c t h à n h p h ầ n , c h ú n g tồi
đ ẵ » ư d ụ n g m ộ t ỉ b i ế t bị s ắ c kí k h í c ó c ộ t m a o q u à n t h ủ v t i n h d à i 25i ĩ i , đí i ỢC tẫi i i
Trang 2CẤC p h ò k h ố i l ư ự n g v ứ i p h ồ c ù a c ố c c h á t ( l ẳ n t r o n j j t à i l i ộ u [ 4 , 0 ] , t h ổ n g q u a v i ê e
Xìr l í n h ờ m á y t í n h đ i ệ n tử Bảng l c h o t h ấ y h à m l ư ự n g p h ầ n t r ă m (trị số FID)
c ’l i từ.ig t h à n h p h S n Cchì ghi n h ữ n g t h à n h p h n n TỚi h à m l i r ợ n g k h ò n g q u á nh ỏ) ;
t h e ì h à n h p h a n đ ư ợ c l ắ p x ế p t h e o t h ứ t ự t hờ i g i a n l ư u tâ n g d ằ n t r o n g s ắ c ki
k b ĩ d ư ớ i c ả c đ i í u ki ện ghi đo đ ư ợ c n ê u ở p h à n t h ự c n g h i ệ m
B"ing 1 : T h à n h p h à n h ổ a họ c t i n h d ầ u
t h ò n g ha lá (P ia us k h a s g a R o y e ) L ấ m đ ồ n g
S6
T h ờ i g i an l ư u t r u n g
s ẳ c kỉ k h i ( p h ú t ) 1 H à m l ư ợ n g ( % )
6 L i m o n e n h oậc
1) Vè đ i ỉ u k i ệ n c h ạ y sắc kl k h i : x e m p h ầ n t h ự c n g h i ệ m
N h ư v ậ y ti n h đ à u t h ù n g Pi n u s k h i s y a Hoyle L ù m đ ò n g c h ú * c h ù yếu c á c
m o n o í c r p t‘ 11 ( ' 5 các ỉiỵ I r o c a i b o n n à y x e m t h ò m [6] và t h à n h p h â n c ỏ a nó p b à n
b i ệ t với t h à n h pliã n t ì h đàu t h ò n g Pi n u s khasyci c ủ a m ộ t sỗ m i ề n k h à c ( t h e o
Trang 3tầi liệu 11 ] tiiib d a u Pin us k h a s y a c ủ a Miến đ ụ n c h ứ a 70 ,6 % a —p i n e n , \ \ J % Ị > —
p i n en TIs^oài ra c ò n c h ứ a l o n g i f o l s e » ) ĐiẾu đ ả n g c h ủ ỷ là ng oà i ot—p i n e n (2) là
t h à n h p h a u c h i n h , t i n h d à u P i n u s k h a s ụ a L ả m đ ò n # c h ứ a m ộ t h ầ m l ư ợ n g k h ổ
c a o [ỉ — p h c l l a n d r c n (7) P h ò k hỏ i h r ợ n g c ủ a t h à n h p h ầ n n a y cỏ n h ữ n g d i n h đ ặ c
t r ư n g s a u (trị s fị f;hi t r o n g d á a n g o ặ c đ ơ n lù ciỉờnịỉ (lộ ti n h t h e o % s o v á i đ í n h
c a s ỏ ) :
in/z =r=
136 (17,5) M+-; 121 ( í ) ; 107 ( 2 ); 105 ( 1 ) ; 95 ( 1 ); 94 (13.5); 93 ( 1 0 0 ) ;
9 2 ( 7 ) ; 91 ( 2 3 , 5 ) ; 81 ( l i ; s o ( 1 0 ) ; 79 ( 1 5 ) ; / 8 ( 5 ) ; 7 7 ( 2 7 ) : 69 ( 5 ) ;
67 ( 2 ) ; 65 (5); 55 ( 1 , 5 ) ; 53 ( 3 , 5 ) ; 51 ( 2 , 5 ) ; 43 ( 5 ) ; 41 (10)
1)0 ịi — p b e l l a n d r e n c ổ m ộ t n h ỏ m i z o p r o p y l n ằ m ở v ị t r í a l l y l đ ổ i YỞi m ộ t
nt)i dỏi, việc h ì n h t h à n h đ ỉ n h cơ s b ỏ’ m / z = 93 cỏ t h è đ ư ợ c giải th íc h b ở i m ộ t
r a chế p h ầ n cắt a l l y 1:
l o n m ả n h này, d o có m ộ t l ỉ è n kết a l l y lie d c đ ứ t , lại có thề t h ô o g q t a mộ ự
p h â n c á t v à d ỏ n g v ò n g lại CỈÊ c h o m ộ t m ả n h có rn/z = 79
Do có n h ử n ị í né! t ư ơ n g t ự ĩ ề cẵ u t r ú c g ỉ ữ a p - p h e l l a n d r e n (7) Và p—thiTje!1 (10)
p h ồ khỏi l ư ợ n * c ủ a h&i chíít Đày r ấ t g i ổ n g n h a u , k h i ế n c h o việc n h ậ n d ạ n g p —
p h e ỉ l a n d r o n tr o n g t ì n h d ầ n t h ò n g Pi n u s k h a s y a L â m d ồ n g qua ph?) k h ỏ i lượDịí
g ậ p m ộ t sế khỏ k h ă n Ìihỉít đ ị n h T u v nhiỀn n h ờ x ử ỉý b ằ n g m à y t ỉ n h (lỉộn l ử n è n
đ à c ố t h è đ á n h g ỉ á l ấ t c ả c á c c h i t i ế t c ỉ r n p h ồ , v à v i v ậ v đ à c h o p h é p n h ậ n d ụ n g
p —p h e l !a m ì r e a IrouỊị li n h d ằ u k h ả o t á i , n h ư đfi t r i ì h b j y h t r ẽ n
Đe k h ẳ n g địrjh t h ỏ m , p — p h c l l a i i d r i ' n d à đ irợ c t á c h r â d ư ớ i dv t i n h k hi ết
b ẵ n g cách c h ư n g i'fit p h à n đoại) t i n h d ầ u Pimis k h a s y a Royle, s a u 'ló d ư ợ c làru
s ạ c h b ằn g $ắc ki đ/iy t r è n cột n h ồ ỉ vớ i t h a n hoạ t tin h Trị sổ chiết s uẩ t, ph> h ồ n g
n g o ạ i , p h ^ l ử n g o ạ i c ủ a n ó p h ù h ợ p T ỏ i t r ị s 6 c h i ế t s u ă t , p h ô h o n g n g o ạ i v à
ph ô t V ngoại của p— p h c l l a n d r e n J ẵ c ộ n g b ổ t r o n f (Ai liộu [7] C h ú n g tồi c ũ n g đ ă
nhậỉằ (lược (X—ỊÚnen tinh khiết t h ô n g q u a viêc c h ư n g cấl p h â n đ o ạ n ti n h dỉìu
Các h ằ u g s ổ Tật lÝ và p h ô liftug n g o ạ i c ủ a IIÓ p h ù h ạ p v ờ i c ả c h ã n g s ổ và p h ò
h ồ n g n g o ại của a ~ p i n e n đ à c ô n g b6 t r o n g tủi liệu [7]
P H Ầ N T H Ị c NGHIỆM
C h ư n g cat m ủ n h ự a t h ố n g
3ô0g mủ n h ự a thÔPg b a lú (Pi ũ u s k h a s y a R o y l e ) L â m đ ồ n g ( d ù n g loại m ớ i
ch íc h t ừ cây ra) đ ư ạ ' c bt r n g cál lôi c uố n hư i n ư ớ c c h o đ ế n khi p h à n Iiước c h ư n g
r á t sang trỏr né n t r o n # suỗt ( k h o ả n g t r ê n h a i giò) S au khi tách r i ê n g lav p h à n
d ầ u , p h â n nước đ ư ợ c bão hòa bSng m u ố i ăn, r ồ i c h i ế t với etc dfiu h ỏa (độ sôi :
Trang 4a t —60°C) T a (ĩồ c h u n g p h ầ n d ằ u Tào vởi d ị c h etc dà u h ỏ a nảy, l à m k h a n b ằ r g
<T ttri s u n f a t S a u khi l o ạ i h ế t d u n g mô i, ta t h u đ ư ợ c 6 4 , 5g tinh d ầ u t h ô n g ; hi ệu
s u ấ t đ ạ t 18% so Tời l ư ợ n g m ù n h ự a
T i n h d à u n à y cố :
n 20 - 1,4660; đ ’ ° = 0,8530, ot*Ị = + 28.60 ( ch i ều d à i 6ng đo = 1 (im)
Bi?ii k i ệ n p h ă n ti ch
Cảo p h à n tlch n h í t k í t li ợ p s ắ r ki khi —P h ô k h 6 i l ư ợ n g đ ư ợ c t h ự c h i ệ n t r ê n
n , ày V G - m i c r o m a s s 7 0 7 0 F ; Th iế t bị 3ắc kí kỉxí có cộ! m a o q u ản SIL 19 C P có
đ ộ "(l:'ũ 2,jm đ ư ờ n g k í n h trona 0 , 2 2 m m ; p h ố kh 6 i lưọ-ng tfhi ờ 70eV Đ i ề u k i ệ n
í h ạ y sầ c ki k h ỉ : tỗc đ ộ khí m a n g ( n i ! ơ ) : l , 5 m ) / p h ú t ; c h ạ y c h ư ơ n g t r ì n h n h i ệ t độ:
ô 7 0 „ c ( I p h ủ t ) , 70°C—'27o*C (4*C/phút)
C h ư n / cắt t i n h dầu t h ô n g P i n u s k hasIIa Roijle L â m đ ò n g
50 <4 t i n h d â u P i n u i k h a s y a l ì o y l e đ ư ự c c h ư n g cẵt t r ẽ n cột V ig r e u x d à i 2 0cm
v ở i tốc đ ộ 8 g i à y /g iọ t Kẽt q u à t h u đ ư ợ e g h i ờ b â n g 2
B.’ ng 2- Kết q t ù c h ư r í í cấ t p h ù n đ o ạ n tin h đ a u P i n u s k h a s y a
SB
ị 'Ltr ill Nh iệ t đ ộ ( V ) p (•<’!•)
L ư ự n g 1
95 %
(.)X <;■; (d?®= 0 , 8 5 8 0 ; a o + 39,1
(1 = l d m )
k h iế t ù0%
T i n h chẽ ậ ~ phcllanrlrcn n h ở pIiirơnỊi Ị !i>ĩp sấc k ỷ dỉÌỊ]
2 0tf p h á n đ o ạ n 3 đ i r ự r l ồm »ach Lh'tnii s ẳ c kí (lay t r i n c t nhồ i v i :>,0g tha n
h o ạ t d ã (J<r ,)C í à m V(>i 2% ci nq rlị h Zn -:.J ; (iung m ỏ i < I V lá b e n z y l c l o r u a , ta
I h u đ i r ợ c p - p h e l l a ; ; đ r e n c ó : 1 \2J = 1.1780.
i> i 5 h ò n g n 3 0 ni TỀ p h ò t ử p g o y i : ii0fị v ò i p h ô o m i cl> , t n t 1 í *hi ỏf t á i l i ẹ u [ / ].
( ' ' I C Ì Ú C g i à c h á n I h ồ n 1' c á m y n đ ù n g I ' l l ' T : > ~ ' ì ù ỵ f l ’i f i n v i ệ n đặc s à n
r ir ' i '> Lâ n iụ;h:ệp tro ựf k h u ô n k ‘w ki' h o ạ ch ,ự;ĩ lác khoa hoc đa cung c5p
m h t mù n h ự a ị'.Ca: Ị r \ ỉ n s kitatụti ì.ùm ỉ 'ôny ú ỉ’ n'l'.’i n ứìi.
í Ai :.ii.;r 'ỉ HAM KHẢO
1 H < ỉ i : đ e : n e i s i e r / F r H o f f m - i n n Di e u ' h e r i s c h e n ố l e , t ậ p 1 t r 3 9 - 2 2 3 , A k a
c le m i e—Verliig l i i ' n m ,
40
Trang 52 Võ Vàn Chi, Vù Văn C h u y ê n , Pú tt n N g u v è n H ỏn g, T r à n H ợ p, Lì Khả K í
▼à Đ ) T I* L ợ i r á y c ỏ t h ư ờ n g t h a y b VJộ 1 \ Ta ì ! r p Vì tr 1C., N x b K h o a h o e Nầ
Kỹ t h u ậ t Mà nội , 1976
3 N g u y ' n Mai I j è n , H u y n h H ữ u Xgọf T ạ p chi li a hoc T 23, \ ° 3, h 7 - 1 0 , i9S6
i E s e ì h ìí* ' I, F \ Y \ Í • L i i f e n v , s A b r a h a m s - o n , R e g i s t r y o f M a s s S p e c *
t r a i Dattì, J h ỉ W i l e y Son, I n c ; N e w Y o n ; , L o n d o n S i d n e y , T o r o n t o ( 1 9 7 ‘1)
5 Alan F I h o m a s el B W i l i h a l m , Heiv C h i m A c t a 47, 175 (19(34)
tĩ E < j i ! d e m e i s t e r / F r H o f f m a n n Die a ‘he isclien Õ k \ t ạ p 3a, A k a d e m i e —
Y er la g Berlin, 19*30
7 M l l o r a k , O.MoM, J P i i v a , F S o n n Die T e r p c n e n , Sa n m l u i t g d e r S p e k t r e s -
en u i d j»hy»ikftlischcn K o n s l a n ’e n, T c ii II, M 5 \ , A k a J e r n i e —Y e r l u a g Berli n, 1963
<I>an T o u r UJOH, H r y c ii Han H a y
o X H M H M E C K H X C O C T A B A X T E P r i E H T H H H O r O M A C /1A
ĨXEPEBA P i i u s K ' l a s y a H o y l e B n P O B H H U H H / I A M / Ị O H r , B b E T H A M A
T c p n e H T H H H o e M a c a o a e p e B a P i n u s k h a s y a R o v l e , K O T O p o e p c ỉ CTẽ T B
I I p O B i l H U i H J l a M Ỉ I OHr , Ỗbỉ l O f í H a l ỉ ỉ 3 0 a a H 0 M CTO A OM KO M Ố i I H11 p o B a H H 0 i’i Te XHHKH
r a 3 — x p o M a T o r p a ộ i i i i — M a c c a c n e K T p a r 18 B H hi M ỉỉ K o M u o H e H T a M11 3 T o r o Ma c c a
fl 9.1 HK)TCH a — nHHcH (62,6%) H ịì — Ộe/I ;i a HApeH ('20,4%)
P h a n T o n g Son, N g u y e n Van Đau
ON A CHEMICAL C O N S TI TU T IO N O F T H E E S S E N T I A L OIL
OF p i n u s k h a s y a roijle IX P R O V IN 'E LAM DONG V I E T NAM
The e s s e n l U n oil o f P i n u s k h a s y a H o y l e w h i c h g r o w * in L a m (long, Viet
n a m w a s e x a m i n e d by m e a n s o f (he t e c h n i q u e s of (Combined gas C h r o m a t o g r a
p h y - M a s s S p e c t r o m e t r y (GC — MS) T h e m a i n c o n s t i t u e n t s o f t h e oil a r e a —
p i n e n e (62,6%) a n d p —p h e l l t n d r c n e ( 2 6 ,4 % )
Bộ mAn H ó a hfru CƯ
T r ư ờ n g Đại hục T ồ n g h ợ p Hả liội
N h ậ n bài n g à y 15-4-1987
41