Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5A Trường tiểu học TT HươngSơn học tốt môn tập làm văn

Xuất phát từ yêu cầu quan trọng của môn học và từthực tế học sinh là động lực để tôi nghiên cứu và chọn viết đề tài: “ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5A Trường tiểu học TT Hương Sơn

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

BÁO CÁO NỘI DUNG SÁNG KIẾN

Họ tên tác giả: Nguyễn Thị Vân Anh

Trình độ chuyên môn: Đại học tiểu học

Chức vụ: Giáo viên – Chủ tịch công đoàn

Đơn vị công tác: Trường tiểu học TT Hương Sơn- huyện Phú Bình.

I Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm:

Trong chương trình Tiểu học môn Tiếng Việt là môn học chiếm vị trí

quan trọng, chiếm thời lượng nhiều nhất so với các môn học khác Trong đóphân môn Tập làm văn lại chiếm thời lượng nhiều trong môn Tiếng Việt Vìvậy, việc dạy tập làm văn có vai trò hết sức cần thiết và là nền tảng để họcsinh học tốt các môn học khác và được nhiều thầy cô giáo quan tâm

Học sinh tiểu học ngay từ lớp 1,2,3 đã được học được tiếp xúc với nhiềuloại văn bản khác nhau có nội dung gần gũi với cuộc sống và kỹ năng giaotiếp của các em với cộng đồng Tuy nhiên chương trình mới chuyển tải sựthay đổi cả về nội dung và kỹ năng rèn luyện đến hình thức biện pháp và quytrình lên lớp Là giáo viên nhất là giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 5, lớpcuối cùng của bậc tiểu học không ai tránh khỏi những băn khoăn Trăn trở làlàm thế nào để giúp học sinh rèn luyện tốt kỹ năng làm văn

Qua thực tế 14 năm giảng dạy lớp 5 tại Trường tiểu học TT Hương Sơntôi nhận thấy học sinh làm văn tốt chiếm tỉ lệ chưa cao Tôi thầm hỏi: Tạisao học sinh giỏi văn ít ỏi như vậy? Trong khi Tiếng Việt là tiếng mẹ đẻ củachúng ta, chúng ta luôn tự hào Tiếng Việt ta phong phú, giàu hình ảnh, đadạng về nghĩa, có sức biểu cảm sâu sắc Nhưng một thực tế làm buồn lòngcho thầy cô giáo chúng tôi vì học sinh giỏi văn còn khiêm tốn Trường tiểuhọc TT Hương Sơn là trường đã nhiều năm giành lá cờ đầu của bậc tiểu họctrong toàn huyện mà số lượng học sinh giỏi văn cũng chưa được nhiều đặcbiệt là học sinh lớp 5A mà tôi đang trực tiếp giảng dạy các em làm văn cũngchưa được tốt Khi chấm bài tập làm văn, tôi nhận thấy đa số học sinh đãbiến các bài văn miêu tả thành văn kể, liệt kê một cách khô khan, nghèo nàn

về từ, diễn đạt rườm rà tối nghĩa, câu văn miêu tả chưa hay, bài viết thiếu sự

hấp dẫn người đọc , người nghe Học sinh xác định yêu cầu của đề bài cònsai hay dùng từ đặt câu chưa đúng

Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy, học môn tập làm văn ởtrường tiểu học? Câu hỏi này lâu nay đã làm bao thế hệ thầy cô phải trăn trởsuy nghĩ tìm lời giải Xuất phát từ yêu cầu quan trọng của môn học và từthực tế học sinh là động lực để tôi nghiên cứu và chọn viết đề tài:

“ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5A Trường tiểu học TT Hương Sơn học tốt môn tập làm văn”

II Mục đích nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm:

- Giúp học sinh thấy được tầm quan trọng của phân môn tập làm văn từ đó

có ý thức học tập tốt hơn

- Tìm ra phương pháp để giảng dạy nhằm giúp học sinh học tập làm văntốt hơn, góp phần học tốt các môn học khác

- Rèn kỹ năng làm văn cho học sinh

- Tập dược bồi dưỡng nghiên cứu khoa học cho bản thân

III Đối tượng nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm:

- Học sinh lớp 5A Trường tiểu học TT Hương Sơn-Phú Bình

- Sách giáo khoa và sách giáo viên Tiếng Việt lớp 5, các tài liệu bồi dưỡngthường xuyên và các chuyên đề giáo dục

IV Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu:

* Nhiệm vụ

- Nghiên cứu chuẩn chương trình về nội dung dạy học phân môn tập làmvăn lớp 5

- Nghiên cứu tình hình học tập của học sinh về phân môn tập làm văn

- Nghiên cứu chương trình Sách giáo khoa hiện hành để từ đó xây dựngbiện pháp thích hợp

- Nghiên cứu hệ thống các biện pháp để thực hiện

- Nghiên cứu những khó khăn vướng mắc của giáo viên và học sinh khi dạytập làm văn

- Đề xuất những biện pháp khắc phục

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp điều tra quan sát

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp chọn lọc chi tiết.

- Phương pháp thảo luận nhóm

- Phương pháp thông kê tổng hợp và một số phương pháp khác

V.Phạm vi nghiên cứu:

Phân môn Tập làm văn trong chương trình lớp 5 có rất nhiều thể loại, đềtài này chỉ trình bày về kinh nghiệm dạy tập làm văn miêu tả

VI.Thời gian nghiên cứu

- Từ giữa tháng 9 năm học 2013-2014 tôi đã xây dựng ý tưởng và viết đề

cương cho đề tài sau đó tiến hành khảo sát, ứng dụng các biện pháp và chỉnhsửa hoàn thiện đề tài vào tháng 5 năm 2014

PHẦN II NỘI DUNG

I.CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Tập làm văn là phân môn mang tính tổng hợp và sáng tạo cao, tổng hợp

các kiến thức kỹ năng từ tập đọc, kể chuyện, chính tả đến luyện từ vàcâu….để có thể viết được một bài văn Theo quan điểm tích hợp các phânmôn được tập hợp lại xung quanh chủ điểm và các bài đọc Nhiệm vụ cungcấp kiến thức và rèn luyện kỹ năng gắn bó chặt chẽ với nhau Như vậy muốndạy - học có hiệu quả tập làm văn miêu tả nhất thiết người giáo viên phảidạy học và hướng dẫn học sinh học tốt các môn học tập đọc, kể chuyện,chính tả, luyện từ và câu vì trong các bài đọc, các câu chuyện, hay trong cácbài luyện từ và câu thường xuất hiện các đoạn văn, khổ thơ có nội dungmiêu tả rất rõ về cảnh vật con người

Do vậy bài tập làm văn cần có tính sáng tạo nếu không sẽ trở nên khôcứng, hoặc mang tính góp nhặt của người khác, nội dung bài văn sẽ khônghồn nhiên, trong sáng mới mẻ để tạo sức hấp dẫn cho người đọc người nghe Chất lượng của bài văn là chất lượng của cảm thụ văn học của các kỹnăng nghe, nói, đọc, viết tiếng mẹ đẻ cho nên cả thầy cô và các em học sinhphải dạy và học tích cực, nghiêm túc, hiệu quả mới mong nâng cao một cáchbền vững chất lượng môn Tiếng Việt, đặc biệt là tập làm văn ở lớp cuối cấpbậc tiểu học Trang bị cho các em những kiến thức cơ bản chuẩn bị cho cấphọc tiếp theo, chính vì vậy việc hình thành và rèn luyện kỹ năng viết văn chohọc sinh là một yêu cầu rất cần thiết

Phân môn tập làm văn góp phần rèn luyện cho hoc sinh các kỹ năng sửdụng Tiếng Việt nghe, nói, đọc, viết Bên cạnh đó thông qua học tập làm vănhọc sinh có điều kiện tiếp cận vẻ đẹp của con người, của thiên nhiên qua cácbài văn, đoạn văn điển hình Khi phân tích đề văn học sinh lại có dịp hướng

tới cái chân, thiện, mỹ được định hướng trong các đề bài Những kiến thức

đó dã làm nảy nở tình cảm yêu mến, gắn bó với thiên nhiên với con người vànhững việc xung quanh các em giúp cho tâm hồn tình cảm của các em thêmphong phú

Dạy tập làm văn lớp 5 phải đảm bảo mục tiêu yêu cầu cần đạt về kiếnthức kỹ năng của chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học theo chuẩnkiến thức kỹ năng của từng môn học và phù hợp độ tuổi, trình độ học tập củahọc sinh trong lớp

Đó là những nhân tố quan trọng góp phần mở rộng vốn sống rèn luyện tưduy bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mỹ hình thành nhân cách tốt đẹp củacác em

II CƠ SỞ THỰC TIỄN:

1 Thực trạng của học sinh

Năm học 2013-2014 tôi được Ban giám hiệu Nhà trường phân công chủ

nhiệm và giảng dạy lớp 5A..

* Tổng số học sinh: 35 em

Nam: 16 em Nữ: 19 em

Dân tộc: 4 em Khuyết tật: 1 em

Qua kết quả thi khảo sát đầu năm, tôi thống kê được chất lượng họcphân môn Tập làm văn như sau:

* Những sai lầm mà học sinh thường mắc khi làm văn:

- Nhiều em khi viết văn còn liệt kê, kể lể dài dòng ,diễn đạt vụng về, lủngcủng, khi miêu tả chưa biết miêu tả kĩ một vài chi tiết cụ thể nổi bật.

- Học sinh chưa xác định được trọng tâm đề bài yêu cầu

- Đa số học sinh tỏ ra lúng túng khi làm bài, do vốn từ ngữ của các em cònnhiều hạn chế, chưa biết cách mở rộng câu đúng thành câu hay

- Các em chưa nắm chắc cách trình bày bài văn

- Chưa biết cách sử dụng câu nêu ý bao trùm của đoạn, chuyển ý giữa cácđoạn, làm cho các đoạn văn trong một bài văn rời rạc, chưa logic

- Trong khi viết, các em chưa biết cách bộc lộ cảm xúc của mình

- Các em chưa biết sử dụng các biện pháp miêu tả

Từ thực trạng học sinh còn nhiều hạn chế như vậy đã làm cho tiết tậplàm văn trở thành một gánh nặng, một thách thức đối với giáo viên tiểu học

Ý nghĩ cho rằng tập làm văn là một phân môn khó dạy, khó học và khó đạthiệu quả cao đã là nhận thức chung của nhiều thầy cô giáo

Đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng chất lượng học tập làm văn củahọc sinh không đạt yêu cầu? Qua quá trình giảng dạy lớp 5 tôi nhận thấy họcsinh học yếu môn tập làm văn là do nhiều nguyên nhân

2 Nguyên nhân của thực trạng

Qua quá trình giảng dạy và điều tra thực trạng của giáo viên và học sinh

lớp 5 trường tiểu học TT Hương Sơn Tôi nhận thấy có những nguyên nhân

cơ bản sau dẫn đến thực trạng các em học sinh lớp 5A học chưa tốt môn tậplàm văn:

a, Nguyên nhân khách quan

- Đa số học sinh con gia đình làm nông nghiệp, điều kiện và thời gian họctập có hạn

- Phụ huynh ít quan tâm tới việc học tập của học sinh

- Các cấp các nghành ở địa phương còn nghèo, chưa thực sự quan tâm độngviên các em kịp thời

-Tại tệ nạn xã hội dẫn đến nhiều em mồ côi và không đủ điều kiện

b, Nguyên nhân chủ quan

*Giáo viên:

Chất lượng học môn tập làm văn chưa cao cũng một phần thuộc vềtrách nhiệm của giáo viên, phân môn tập làm văn là một môn học mang tínhtổng hợp và sáng tạo, nhưng lâu nay giáo viên chưa tìm ra cách phát huy tối

đa năng lực học tập và cảm thụ văn học của học sinh, chưa bồi dưỡng chocác em lòng yêu quý Tiếng Việt

Giáo viên chưa nghiên cứu kỹ nội dung chương trình, không nắm chắc mục tiêu của bài dạy, chưa đầu tư nhiều vào công tác chuẩn bị cho tiết dạy, còn thiếu tính tự giác trong vấn đề bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ Nhiều giáo viên phải dạy 2 buổi/ ngày gây ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

*Học sinh:

1 Khi làm bài học sinh chưa xác định được yêu cầu trọng tâm của đềbài

2 Học sinh không được quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả

3 Khi quan sát thì các em chưa được hướng dẫn cụ thể kỹ năng quansát,quan sát những gì quan sát từ đâu? Làm thế nào để phát hiệnđược nét tiêu biểu của đối tượng cần miêu tả

4 Không biết hình dung bằng hỉnh ảnh, âm thanh, cảm giác về sự vậtmiêu tả khi quan sát

5 Vốn từ ngữ của các em còn nghèo nàn lại không biết sắp xếp nhưthế nào để bài viết được mạch lạc, chưa diễn đạt được bằng vốn từngữ, ngôn ngữ của mình về một sự vật, cảnh vật về một con người

cụ thể nào đó

Từ những lí do trên, là một giáo viên trực tiếp giảng dạy các em, tôisuy nghĩ làm sao tìm ra biện pháp giảng dạy phù hợp để giúp học sinh họctập làm văn tốt hơn

III: BIỆN PHÁP NGHIÊN CỨU

Xuất phát từ thực trạng và nguyên nhân trên, đồng thời thấy rõ vai trò,nhiệm vụ của một giáo viên đang đứng trên bục giảng, tôi mạnh dạn đưa racác giải pháp sau đây, hy vọng sẽ nâng cao được chất lượng phân môn Tậplàm văn cho học sinh lớp 5A của tôi

1 Giáo viên cần nắm vững nội dung, chương trình và phương pháp dạy Tập làm văn:

Tôi đã được phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 5 đã nhiều năm vớikinh nghiệm bản thân cho thấy người giáo viên cần: Dạy như thế nào để họcsinh học giỏi Tập làm văn, viết được những bài văn miêu tả sinh động ?Điều cơ bản là người dạy phải nắm vững nội dung chương trình, đồng thờibiết chọn và vận dụng phương pháp phù hợp để truyền thụ kiến thức chohọc sinh Biết được học sinh cần gì, chưa biết những gì? để xác định đúngmục tiêu bài dạy, xác lập được mối quan hệ giữa kiến thức bài dạy với kiếnthức cũ và kiến thức sẽ cung cấp tiếp theo Cụ thể, giáo viên phải nắm vữngnhững vấn đề sau :

a Nội dung chương trình Tập làm văn lớp 5:

Chương trình tập làm văn lớp 5 được thiết kế như sau:

là trang bị kiến thức và rèn luyện kĩ năng làm văn, góp phần cùng với cácmôn học khác làm giàu vốn sống, rèn luyện tư duy, bồi dưỡng tâm hồn, cảmxúc thẩm mĩ, hình thành nhân cách cho học sinh.

b Biện pháp dạy học từng kiểu bài:

Giáo viên cần hướng dẫn học sinh phân tích ngữ liệu và làm bài tập thựchành theo các biện pháp sau:

 Giúp học sinh nắm vững yêu cầu đề bài

 Chuẩn bị kỹ nội dung cần theo yêu cầu của đề

 Tổ chức cho học sinh thực hiện bài tập

c Trình tự dạy Tập làm văn:

Trong phần dạy bài mới, giáo viên phải nắm vững trình tự dạy đối vớihai loại bài Tập làm văn:

+ loại bài dạy lý thuyết và loại bài dạy thực hành.

Khi dạy từng loại bài, giáo viên cần chú ý đến các đối tượng học sinhtrong lớp: có nội dung học tập phù hợp với từng loại đối tượng học sinh

Chẳng hạn:

Muốn dạy học sinh làm văn miêu tả đạt yêu cầu thì giáo viên cần biếtthế nào là văn miêu tả, đặc điểm thể loại văn miêu tả, biết yếu tố nào là quantrọng và cần thiết để giúp học sinh làm được bài văn miêu tả sinh độngthông qua quan sát đối tượng miêu tả (Nội dung này nằm trong phần chuẩn

bị bài của giáo viên)

2 Rèn luyện kĩ năng quan sát cho học sinh

“Miêu tả là vẽ lại bằng lời những đặc điểm nổi bật của cảnh, của người

để giúp người nghe, người đọc hình dung được các đối tượng ấy” (Tiếng

Việt 4 tập 1, trang 140), tức là lấy câu văn để biểu hiện các đặc tính, chântướng sự vật, giúp người đọc như được nhìn tận mắt, sờ tận tay vào sự vậtmiêu tả Vì vậy, khi dạy văn miêu tả, giáo viên cần chú ý hướng dẫn họcsinh quan sát và miêu tả theo các trình tự hợp lý :

a Tả theo trình tự không gian:

Giáo viên cần hướng dẫn học sinh quan sát toàn bộ cảnh vật hoặc đồvật trước rồi đến quan sát từng bộ phận, tả từ xa đến gần, từ ngoài vào trong,

từ trái qua phải, (hoặc ngược lại) Ở lớp 5 trình tự này được vận dụng khimiêu tả loài vật, đồ vật, cảnh vật,

Ví dụ 1:

Tả bao quát sau đó tả chi tiết cảnh vật:

“Một buổi có những đám mây lạ bay về Những đám mây lớn, nặng đặcxịt lổm ngổm đầy trời Mây tản ra từng nắm nhỏ rồi san đều trên một nềnđen xám xịt Gió nam thổi giật mãi Gió bỗng đổi mát lạnh, nhuốm hơi nước

Từ phía nam bỗng nổi lên một hồi khua động dạt dào Mưa đã xuống bên kiasông: gió càng thêm mạnh, mặc sức điên đảo trên cành cây.”

Ví dụ 2:

Tả cảnh vật từ dưới lên trên

“ Cây hồi thẳng, cao, tròn xoe Cành hồi giòn, dễ gãy hơn cành khế.Quả hồi phơi mình xoè trên mặt lá đầu cành” (Rừng hồi xứ Lạng)

b Tả theo trình tự thời gian:

Cái gì xảy ra trước (có trước) thì miêu tả trước Cái gì xảy ra sau (cósau) thì miêu tả sau Trình tự này thường được vận dụng khi làm Tập làmvăn miêu tả cảnh vật hay tả cảnh sinh hoạt của người

Qua việc phân tích cách miêu tả của hai đoạn văn trên học thấy đượccách miêu tả theo trình tự thời gian mà cảnh vật đã thay đổi

c Tả theo trình tự đặc điểm tâm lí của nhân vật:

Khi quan sát cần thấy những đặc điểm riêng, nổi bật nhất, thu hút vàgây cảm xúc mạnh nhất đến bản thân thì quan sát trước, tả trước, các bộphận khác tả sau Khi miêu tả đồ vật, loài vật, tả người nên vận dụng trình tựnày nhưng chỉ nên tả những điểm đặc trưng nhất, không cần phải tả đầy đủchi tiết như nhau của đối tượng

Ví dụ:

Mỗi lần nghe ai nói: “ Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn”, tôi lại nghĩ ngay đến

mẹ, nhớ đến đoi mắt đong đầy tình yêu thương của mẹ Tôi yêu quý đôi

mắt của mẹ biết bao! Chính đôi mắt mẹ đã cho tôi bao nhiêu niềm vuisống.”

* Ngoài các trình tự miêu tả trên, Tôi nghĩ người giáo viên cần hướng dẫn

và rèn luyện cho học sinh kĩ năng sử dụng các giác quan (thính giác, thịgiác, xúc giác, vị giác, ) để quan sát, cảm nhận sự vật, hiện tượng miêutả

Ví dụ 3:

Phân tích bài “Mưa rào” (Tiếng Việt 5- Tập 1- Trang 31) ta thấy tác giả

đã quan sát bằng các giác quan như sau:

 Thị giác: Thấy những đám mây biến đổi trước cơn mưa, thấymưa rơi

 Xúc giác: Gió bỗng thấy mát lạnh, nhuốm hơi nước

 Khứu giác: Biết được mùi nồng ngai ngái, xa lạ man mác củanhững trận mưa đầu mùa

 Thính giác: Nghe thấy tiếng gió thổi, tiếng mưa rơi, tiếng sấm,tiếng hót của chào mào

3 Xác định yêu cầu trọng tâm đề bài:

Khi làm văn học sinh cầ dựa vào đề bài cụ thể do vậy yêu cầu các emphải viết đúng theo đề bài yêu cầu Một đề văn đưa ra bao giờ cũng ẩn chứacác yêu cầu cụ thể: “ Thể loại,( kiểu bài), nội dung và trọng tâm yêu cầu tảgì?”

Với đề bài sau:

“ Tả cảnh một buổi sáng (hoặc trưa, chiều) trong một vườn cây (hay

trong công viên, trên đường phố, trên cánh đồng, nương rẫy)

* Giáo viên cần hướng dẫn học sinh xác định được yêu cầu trọng tâmcủa đề bài, phải làm sao giúp học sinh hiểu được rằng việc viết đúng yêu cầucủa đề bài là yếu tố quan trọng quyết định nội dung bài viết đúng hay sai:

+Với đề bài trên, giáo viên hướng dẫn các em thấy rõ các yêu cầu

sau:

- Đề văn thuộc thể loại văn gì? : Miêu tả (thể hiện ở từ “Tả”)

- Nội dung của bài văn tả gì?: Tả Buổi sáng (hoặc trưa, chiều) thể hiện ởcụm từ “cảnh một buổi sáng (hoặc trưa, chiều)”

-Yêu cầu về trọng tâm là: Ở trong một vườn cây (hay trong công viên….) Khi xác định đúng được yêu cầu trọng tâm của đề bài học sinh sẽ không

bị lạc đề trong khi trình bài bài viết của mình Đây là một yêu cầu quantrọng trong qua trình học văn của học sinh

Vẫn là thể loại văn miêu tả nhưng cũng có nhiều loại đề bài khác nhaukhông phải đề bài nào học sinh cũng dập khuôn cách làm theo trình phải có

đủ các yêu cầu của đề như đã phân tích ở trên

Chẳng hạn như đề bài:

“Tả ngôi nhà của em( hoặc căn hộ, phòng ở của gia đình em).

Đề văn này chỉ có yêu cầu về thể loại và nội dung Với đề bài này, giáoviên cần giúp học sinh tự xác định thêm yêu cầu về trọng tâm của bài viết.Chẳng hạn: Nhà em là loại nhà gì?( cấp 3 hay cấp 4… )căn hộ của gia đình

em là chung cư hay gia đình tự xây dựng lên

Việc xác định đúng trọng tâm của đề sẽ giúp cho bài viết có nội dungđược thu hẹp, đúng yêu cầu nên các em có được ý cụ thể, chính xác, tránhviệc viết tràn lan, chung chung,

4 Đặc điểm của từng dạng bài văn miêu tả:

Để học sinh học tốt môn tập làm văn, trước khi thực hiện một yêu cầucủa đề bài nào đó tôi thường giúp học sinh biết dùng lời văn phù hợp với yêucầu về nội dung và thể loại cho trước, hệ thống hóa các từ ngữ thuộc chủ đềbài học để học sinh có vốn từ ngữ mà vận dụng đúng thể loại văn khi làmbài Giáo viên cũng cần lưu ý nhắc nhở các em nắm vững các đặc điểm củamỗi thể loại, mỗi dạng bài và xác định đối tượng miêu tả Trong mỗi bài vănphải thể hiện cái mới cái hay, cái riêng và cảm xúc của mình

Trong từng kiểu bài văn thuộc thể loại văn miêu tả trong quá trình giảngdạy giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách làm cụ thể phù hợp với kiểu bài

mà đề bài yêu cầu

* Chẳng hạn với đề văn:

“Tả một ngày mới bắt đầu ở quê em”.(SGK TV5- T 144)

Với đề văn này giáo viên nên hướng học sinh tả cánh theo trình tự thời gianthì ta có thể thấy rõ sự thay đổi của cảnh vật,tạo sự hấp dẫn người đọc ngườinghe

* Hay như đề văn:

“Tả một khu vui chơi giải trí mà em thích”( SGK TV5-T144)

Khác với đề bài trên thì ở đây giáo viên có thể hướng dẫn mở để học sinh tựchọn trình tự miêu tả cho bài văn của mình có thể tả theo trình tự nào Tuynhiên nếu tả theo trình tự từng phần của cảnh sẽ dễ miêu tả hơn và tạo sựhấp dẫn hơn cho cảnh đã miêu tả.

B Không gian, thời gian nhất định của cảnh sẽ tả:

Sau khi đã chọn được tả cảnh theo trình tự nào thì việc xác định thờigian, không gian để miêu tả cũng rất quan trọng việc quan sát có thể tiếnhành ở những vị trí khác nhau nhưng vẫn phải có một vị trí quan sát chủyếu Từ vị trí này ta có thể quan sát được toàn bộ cảnh vất và cũng thấy rõđược những đặc điểm cơ bản trọng tâm Khi đã xác định được vị trí quan sátrồi, ta nên có cái nhìn bao quát toàn cảnh đồng thời phải biết phân chia cảnh

ra thành từng mảng, từng phần để quan sát

* Với đề văn: “Tả khu vui chơi giải trí mà em thích”

Khi quan sát em đứng ở đâu để có thể quan sát được toàn cảnh và miêu tảđược khu vực hay trò chơi mà em yêu thích

- Giáo viên cần lưu ý cho học sinh thấy ở góc độ quan sát khác nhau thì cảnhvật miêu tả cũng khác nhau

Qua một số tác phẩm mẫu giáo viên cần hướng dẫn học sinh thấy đượccách miêu tả và sử dụng biện pháp khi miêu tả từ đó giúp các em có thể làmbài văn tốt hơn

* Chẳng hạn trong tác phẩm:

Buổi sáng ở thành phố Hồ Chí Minh( sgk TV5)

Tác giả đã viết: “ Mặt trời chưa xuất hiện nhưng tầng tầng lớp lớp bụihồng ánh sáng đã tràn lan khắp không gian như thoa phấn trên những tòanhà cao tầng của thành phố, khiến chúng trở nên nguy nga, đậm nét Mànđêm mờ ảo đang lắng dần rồi chìm vào đất Thành phố như bồng bềnh nổigiữa một biển hơi sương”…

Những chi tiết trên cho thấy tác giả quan sát cảnh vật rất tinh tế qua đó ta

thấy được sự chuyển hóa của ánh sáng bằng các từ ngữ “tầng tầng, lớp lớp bụi hồng ánh sáng, tràn lan khắp không gian’Tác giả cũng đã dùng mắt

để quan sát sự biến đổi của ánh sáng và bóng tối, cũng đã sử dụng nghệ thuật

so sánh , nhân hóa làm cho câu văn sinh động một cách rất tinh tế, khi viết:

“Mặt trời dâng chầm chậm, lơ lửng như một quả bóng bay mềm mại.”