.3 Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu Định nghĩa Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu Phương sai của tỉ lệ mẫu Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu Trần Minh Nguyệt ĐH THĂNG LONG Xác suất thống
Trang 1.
CHƯƠNG 6: PHÂN PHỐI XÁC SUẤT CỦA CÁC
THAM SỐ MẪU
Trần Minh Nguyệt
Đại học THĂNG LONG
Tháng 9 năm 2014
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 1 / 30
Nội dung
.1 Tham số tổng thể và tham số mẫu
.2 Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
.3 Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 2 / 30
Tham số tổng thể và tham số mẫu
Nội dung trình bày
.1 Tham số tổng thể và tham số mẫu
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trang 2.
Tham số tổng thể và tham số mẫu
Tham số tổng thể là những số đặc trưng cho tổng thể, dùng để mô tả những đặc tính của tổng thể như trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn, của tổng thể
Tham số mẫu là những số đặc trưng cho mẫu dùng để mô tả những đặc tính của mẫu như trung bình mẫu, phương sai mẫu, độ lệch chuẩn của mẫu,
Nhắc lại kí hiệu:
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 4 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Nội dung trình bày
.2 Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 5 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Ví dụ
Xét tổng thể là số năm thâm niên trong nghề của6 người thợ:
2, 4, 6, 6, 7, 8
Gọi X là biến ngẫu nhiên chỉ số năm thâm niên trung bình của4 người đó
Ta có bảng sau:
Trang 3.
Ví dụ
Mẫu Trung bình mẫu Mẫu Trung bình mẫu
Ta có bảng phân phối xác suất của X là:
X 4.5 4.75 5 5.25 5.5 5.75 6 6.25 6.75
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 7 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu Định nghĩa
Nội dung trình bày
.2 Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 8 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu Định nghĩa
Biến ngẫu nhiên chỉ trung bình mẫu
Định nghĩa
Với một mẫu ngẫu nhiên (X1, X2, , X n ) cỡ n được chọn ra từ một tổng
thể thì biến ngẫu nhiên:
X= 1
n
n
¸
i=1
X i
được gọi là biến ngẫu nhiên chỉ trung bình mẫu (đôi khi ta gọi là trung bình mẫu nếu không sợ nhầm lẫn).
Phân phối xác suất của biến ngẫu nhiên X được gọi là phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu.
? Phân biệt trung bình mẫu (x) với biến ngẫu nhiên chỉ trung bình mẫu
(X).
Trang 4.
Nội dung trình bày
.2 Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 10 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu Kì vọng của trung bình mẫu
Kỳ vọng của X
Mệnh đề
Giả sử tổng thể có trung bình là µ Kỳ vọng của trung bình mẫu chính bằng trung bình của tổng thể:
E (X) = µ
Ví dụ: Quay lại với ví dụ ở trên, ta có trung bình tổng thể là:
µ = 2 + 4 + 6 + 6 + 7 + 8
và kì vọng của ¯X là:
E (X) = 4.5 1/15 + 4.75 2/15 + + 6.75 1/15 = 5.5
Như vậy : E(X) = µ.
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 11 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu Phương sai của trung bình mẫu
Nội dung trình bày
.2 Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Trang 5.
Phương sai, độ lệch chuẩn của X
Mệnh đề
Giả sử tổng thể có phương sai là σ2.
Trường hợp 1: Khi lấy mẫu có lặp lại hoặc không hoàn lại nhưng số
phần tử n của mẫu rất nhỏ so với số phần tử N của tổng thể
(n 0.05N) thì phương sai của X là:
V (X) = σ2
n
Độ lệch chuẩn mẫu σ X= ?σ
n .
Trường hợp 2: Khi lấy mẫu không hoàn lại và n ¡ 0.05N thì độ lệch
chuẩn của X là:
σX= ?σ
n
c
N n
N 1
FPC=
c
N n
N 1 được gọi là thừa số điều chỉnh tổng thể hữu hạn. Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 13 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Nội dung trình bày
.2 Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 14 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Phân phối xác suất của X: trường hợp tổng thể có phân
phối chuẩn
Mệnh đề
Nếu tổng thể ban đầu có phân phối chuẩn với trung bình µ và độ lệch chuẩn σ thì X cũng tuân theo phân phối chuẩn với trung bình µ X = µ và
độ lệch chuẩn σ X= ?σ
n (n là cỡ mẫu).
Trang 6.
Minh họa hình học
Phan phoi xac suat cua tong the va cua trung bình mau
µ
X X
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 16 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Phân phối xác suất của X: trường hợp tổng thể không có
phân phối chuẩn
Định lí
Định lý giới hạn trung tâm: Cho X1, X2, , X n là các biến ngẫu nhiên
có cùng trung bình µ và phương sai σ2 Khi đó với cỡ mẫu n đủ lớn thì phân phối của biến ngẫu nhiên
X= X1+ X2+ + X n
n xấp xỉ phân phối chuẩn với bất kỳ phân phối nào của tổng thể.
Hệ quả
Khi n đủ lớn(n ¥ 30), biến ngẫu nhiên chỉ trung bình mẫu X có phân phối
xấp xỉ phân phối chuẩn.
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 17 / 30
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Minh họa hình học
Tong The
x
n=2 Phan Phoi Cua Trung Binh Mau
x
n=5 Phan Phoi Trung Binh Mau
n=30 Phan Phoi Trung Binh Mau
Trang 7.
Kết luận chung về phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
Nếu tổng thể có phân phối chuẩn thì X cũng có phân phối chuẩn (với mọi cỡ mẫu n).
Nếu tổng thể không có phân phối chuẩn thì thì X có phân phối xấp xỉ phân phối chuẩn khi cỡ mẫu n¥ 30
Nếu tổng thể không có phân phối chuẩn nhưng hình dáng phân phối
tổng thể khá đối xứng thì X có phân phối xấp xỉ phân phối chuẩn khi
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 19 / 30
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Nội dung trình bày
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
.3 Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 20 / 30
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Ví dụ
Xét tổng thể là số năm thâm niên trong nghề của6 người thợ:
2, 4, 6, 6, 7, 8
Gọi P X là biến ngẫu nhiên chỉ tỉ lệ số người có thâm niên dưới 5 năm trong mẫu Ta có bảng sau:
Trang 8.
Ví dụ
Mẫu Tỉ lệ mẫu Mẫu Tỉ lệ mẫu
Ta có bảng phân phối xác suất của P X là:
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 22 / 30
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu Định nghĩa
Nội dung trình bày
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
.3 Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 23 / 30
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu Định nghĩa
Biến ngẫu nhiên chỉ tỉ lệ mẫu
Định nghĩa
Xét một tổng thể mà mỗi phần tử của tổng thể chỉ có một trong hai biểu hiện: ”thành công” hoặc ”thất bại” Lấy ngẫu nhiên n phần tử từ tổng thể Khi đó biến ngẫu nhiên P X xác định bởi công thức:
P X = Số phần tử ”thành công” trong mẫu
n được gọi là biến ngẫu nhiên chỉ tỉ lệ mẫu (còn gọi là tỉ lệ mẫu nếu không
sợ nhầm lẫn).
Phân phối xác suất của P X được gọi là phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu.
Trang 9.
Nội dung trình bày
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
.3 Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 25 / 30
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Kỳ vọng của tỷ lệ mẫu
Mệnh đề
Giả sử tỉ lệ tổng thể là p Khi đó, kì vọng của tỷ lệ mẫu là:
E (P X ) = p
Ví dụ: Quay lại ví dụ trên, tổng thể là: 2, 4, 6, 6, 7, 8
Tỉ lệ tổng thể là: p= 2
1
3.
Bảng phân phối xác suất của P X là:
Kì vọng của P X là:
E (P X) = 0 1/15 + 0.25 8/15 + 0.5 6/15 = 13
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 26 / 30
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu Phương sai của tỉ lệ mẫu
Nội dung trình bày
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
.3 Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trang 10.
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Mệnh đề
Giả sử tỉ lệ tổng thể là p Khi đó,
..1 V (P X) = p (1 p)
n nếu lấy mẫu có lặp lại hoặc không lặp lại nhưng
n 0.05N, ở đó n là cỡ mẫu, N là số phần tử của tổng thể.
..2 V (P X) = p (1 p)
n N N n 1 nếu lấy mẫu không lặp lại từ một tổng thể
và n ¡ 0.05N.
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 28 / 30
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Nội dung trình bày
Định nghĩa
Kì vọng của trung bình mẫu
Phương sai của trung bình mẫu
Phân phối chọn mẫu của trung bình mẫu
.3 Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Định nghĩa
Kỳ vọng và phương sai của tỷ lệ mẫu
Phương sai của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Trần Minh Nguyệt (ĐH THĂNG LONG) Xác suất thống kê ứng dụng trong kinh tế xã hội Tháng 9 năm 2014 29 / 30
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu Phân phối chọn mẫu của tỉ lệ mẫu
Phân phối chọn mẫu của tỷ lệ mẫu
Người ta chứng minh được rằng nếu np ¥ 5 và n(1 p) ¥ 5 thì P X xấp xỉ phân phối chuẩn