Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)

Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chỉ số chống oxy hóa trong máu ở bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu (tt)

I H TH I NGUY N

ƢỜ Ƣ

Ứ

Ấ

nh gan o r u G R là t nh tr ng t n th ng gan o uống

l ng r u nhi u và th i gian kéo ài BGDR bao g m từ mứ nhẹ

là gan nhiễm mỡ n thuần ến t n th ng nặng h n là vi m gan, x hóa gan và x gan thự sự Theo H i nghi n ứu nh gan hâu u

r u là m t trong ốn ngu n nhân h nh gâ nh gan m n ao g m

x gan và ung th gan Kết qu thống k toàn ầu 2010 ho th

tỷ l t vong o x gan r u hiếm 47 9 số a t vong o x gan

M t nghi n ứu ở Hàn Quố 2012 kh o s t tr n 6.307 N ó nh gan ho th nh gan m n hiếm tỷ l ao nh t là 62 7 trong ó

G R hiếm 13 Ở Anh hi ph ghép gan ho N x gan o r u

t nh 23 5 tri u ng Anh n nh nh ng t ng ng k v

sứ kho t i hâu u BGDR n gâ thi t h i kinh tế kho ng 125 tỷ Euro mỗi năm hiếm 1 3 t ng s n phẩm quố n i

T t gố tự o ủa ox và ng ox ho t ng sinh ra trong

qu tr nh hu n hóa r u, g i là h t ox hóa oxi ant hoặ t nhân gâ stress ox hóa T nhân gâ stress ox hóa ó kh năng gâ t n th ng nhi u thành phần ủa tế ào nh DNA, protein

và lipid hống l i nh ng t n th ng o h t ox hóa gâ ra

th ó hế o v kh nhau g i hung là h thống hống oxy hóa (antioxidant) H thống hống ox hóa ủa th ó th v

hi u hóa h t ox hóa và ngăn n húng kh ng làm t n th ng tế

ào T nh tr ng hống ox hóa toàn phần - TAS ủa th , ó ngh a v ng quan tr ng trong vi ự o kh năng p ứng ủa

th v i hi u qu lo i gố tự o sinh ra en m nh SO (Superoxid dismutase) và GPx (Glutathion peroxidase) là nh ng

en m hống ox hóa n nh t ủa th ó vai tr xú t ph n ứng lo i superoxi và peroxi MDA (Malondialdehyd) là

s n phẩm uối ng ủa qu tr nh peroxi hóa a i éo kh ng

o h a là m t u n sinh h ph t hi n stress ox hóa

Nh ng th p ni n gần â nghi n ứu v gố tự o và h số hống ox hóa trong m u ở N m G R quan tâm ặ i t

v ng i ta nh n th r vai tr ủa húng kh ng h trong hẩn

o n ti n l ng mà n trong nh gi hi u qu i u tr ng nh

th ng qua h số hống ox hóa nh gi t ng i u tr ủa

m t số thuố Tr n sở nghi n ứu v ki m so t ân ng gi a h t

ox hóa và hống ox hóa gần â li u ph p hống ox hóa

s ng trong i u tr nh gan m n t nh trong ó ó G R

Ở Vi t Nam h a ó nghi n ứu nào v h số hống ox hóa trong m u ở nh ng N m G R Tr n thế gi i ó t nghi n ứu th nghi m lâm sàng v G R Trong khi t nh tr ng s ng r u ia t i

Vi t Nam và m t số khu vự tr n Thế gi i hi n ang ở mứ ng o

ng làm ho tỷ l G R ó xu h ng gia tăng Xu t ph t từ thự tế

ó húng t i tiến hành nghi n ứu tài nà nh m m ti u:

t t s s s v s TAS, SOD, GPx DA tro áu o r u

á qu t s s ox tro áu v s s

o r u

Ĩ

Nh n m nh vai tr ủa h số hống ox hóa trong m u trong hẩn

o n ti n l ng nh gi hi u qu i u tr và th ng qua h số hống ox hóa nh gi t ng i u tr ủa m t số â thuố

- Góp phần sung th ng tin v h thống hống ox hóa ủa

th , là sở khoa h ho vi khu ến o lựa h n li u ph p hống

ox hóa trong i u tr nh gan o r u

- xu t s ng u n sinh h a vào s ng trong lâm sàng ph t hi n stress ox hóa

Ụ Ủ

Lu n n g m 132 trang: ặt v n : 02 trang T ng quan: 34 trang

ối t ng và ph ng ph p nghi n ứu: 22 trang Kết qu nghi n ứu:

36 trang àn lu n: 30 trang Kết lu n: 02 trang Khu ến ngh : 01 trang

Lu n n ó 45 ng 09 i u 10 h nh minh h a, 139 tài li u tham

kh o trong ó ó 10 tài li u tiếng Vi t 129 tài li u tiếng Anh

ƣơn

ện n do rƣợu

Cá yếu t nguy ơ của b nh gan do r u

Số l ng và th i gian s ng r u gi i t nh ếu tố gen t nh tr ng inh uỡng rối lo n hu n hóa éo ph qu t i s t nhiễm virus vi m gan vi m gan

n o gan h i hứng gan th n gâ t vong

Tỷ l AST/ALT th ng > 2 AST tăng < 500 U/L ALT tăng <

300 U/L GGT tăng ao M V > 100 fl

H thống hống ox ho antioxi ant-s stem ó vai tr kh

h t ox ho và gố tự o gâ h i ến tế ào ngăn n qu tr nh t o

ra nhi u gố ROS và n trở qu tr nh phân gi i ox ho t l i H thống hống ox ho ủa th g m en m và h t kh ng ó

GPx (Glutathion peroxi ase là en m xú t ho ph n ứng lo i

lo i peroxi ó t ng hống l i nh ng t n h i gâ n n ởi qu

tr nh ox ho Ho t ủa GPx và atalase ph thu vào n ng H2O2,

t ng qu t nh t v t nh tr ng ho t ng ủa h thống hống ox hóa ủa

th i u th t nh sẵn sàng ứng phó ủa th ối v i stress ox hóa

1.3.3 MDA

M A malon ial eh e là s n phẩm uối ng ủa qu tr nh peroxi hóa a i éo kh ng o h a ó nhi u li n kết i MDA tăng tu ến t nh v i mứ peroxi hóa lipi màng n n M A

ng nh gi mứ stress ox hóa

C ƣơn Ƣ ƢƠ Ứ tƣợn n n cứu

N hẩn o n BGDR theo ti u huẩn ủa H i nghi n ứu

nh gan Hoa Kỳ AASL năm 2010:

- ó i m AU IT từ 8 i m trở l n ối v i nam 60 tu i từ 4

i m trở l n ối v i nam > 60 n gi i

- ó u hi u lâm sàng ủa nh gan:

Vi m gan ó tri u hứng m t m i h n ăn h m ti u au

tứ h s n ph i vàng a gan to

X gan ó tri u hứng ủa h i hứng tăng p lự t nh m h

a và h i hứng su tế ào gan

- ó xét nghi m en m gan tăng: AST tăng < 500 U/L ALT tăng

< 200 U/L AST/ALT > 2 GGT tăng ao

- ó kết qu m nh h ủa G R: tho i hóa ph i tế ào gan t

th kh ng l hi n i n th Mallor thâm nhiễm tế ào vi m trong

ti u th tăng sinh ống m t t o t hứ x và gan nhiễm mỡ

- N ó xét nghi m ng m u ủ ti u huẩn sinh thiết gan: tỷ

l prothrom in > 70 ti u ầu > 100 G/L

- N kh ng ó hống h nh sinh thiết gan

- N tự ngu n tham gia vào nghi n ứu

2.1.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ

Lo i kh i nghi n ứu N sau:

- Gan nhiễm mỡ n thuần o r u

- Lo i trừ nh gan o: s ng thuố t m t ung th virus

vi m gan B, virus vi m gan

kh m lâm sàng k l ỡng th hoàn toàn kh e m nh làm xét nghi m hứ năng gan trong gi i h n nh th ng Xét nghi m H sAg âm t nh Anti H V âm t nh

Kh ng sinh thiết gan

T nh ngu n tham gia vào nghi n ứu

Z1-α/2: h số gi i h n tin v i mứ tin 95  Z1-α/2 = 1,96

: ch số hống ox hóa trung nh ở BN m BGDR t nh theo nghi n ứu tr

: l h huẩn ủa h số hống ox hóa từ nghi n ứu tr

: h nh x t ng ối h n = 0,05

Theo nghi n ứu ủa ahiru và s 2007 TAS ở nhóm ó BGDR là 6 11 1 24 mMol/g tha vào ng thứ tr n húng t i t nh

n = 63

Nh v ỡ mẫu tối thi u nhóm nh n = 63

- Ph ng ph p h n mẫu: h n mẫu theo hủ h trong qu

- L u gi mẫu hu ết t ng x nh h số hống ox hóa trong m u ở tủ l nh âm sâu 800 ho ến khi ủ số l ng mẫu mang

ra phân t h o h p ph h t ng m ELISA reader-h ng Thermocycler ủa ứ t i La o Trung tâm nghi n ứu ứng ng Y Sinh

2.3.3.6.K t u t s t ết

+ Ph ng ph p sinh thiết gan qua a i h ng ẫn ủa si u âm

ki u tru-cut b ng súng sinh thiết t tự ng Pajunk của ức, kim Deltacut 16G x 150 mm, s ng m si u âm Aloka Prosoun 6 ủa

Nh t n ầu 3 5 MH Mẫu m gan nh gi ởi s Khoa Gi i phẫu b nh – B nh vi n Quân Y 103

4 u c uẩn đ n d n tron n n cứu

- âu h i nh gi s ng r u ủa t hứ tế thế gi i âu h i

AU IT - WHO i m số AU IT: từ 8 i m trở l n ối v i nam 60 tu i

từ 4 i m trở l n ối v i nam > 60 n gi i là nghi n r u

- hẩn o n G R theo h ng ẫn ủa h i nghi n ứu nh gan Hoa

- V i phân phối kh ng huẩn: so s nh trung v của 2 nhóm

c l p b ng ki m nh Mann-Whitne so s nh trung v 3 nhóm

l p b ng phân t h Kruskal-Wallis

- Phân t h h i qu n iến v i phân phối kh ng huẩn

b ng h s d ng h số t ng quan Spearman,s

ƣơn 3 Ế Ứ

3 ặc đ ểm l m s n c n l m s n v c s TAS, SOD, GPx, MDA tron m u bện n n m c bện n do rƣợu

Gan to là tri u hứng thự th th ng gặp nh t hiếm

62 7 Vàng a là tri u hứng toàn thân ha gặp nh t hiếm 67 5

ó 77/83 BN ó gan nhiễm mỡ hiếm 92 8 mứ

nhiễm mỡ 34 - 66 hiếm 39 nhiễm mỡ v ng 1 hiếm 94,8% Giai o n x hóa F3 hiếm 25 3 Tho i hóa ng t o r u hiếm 84 3 t th kh ng l hiếm 63 4 th Mallor hiếm

60,2% Mứ x hóa ng k ≥ F2 hiếm 63 9

Bảng 3.1 t quả ch s TAS (U/ml), SOD (ng/ml), GPx (pg/ml), MDA (mmol/l) trong u c nh nh nh n nh g n o r u v

GPx

(pg/ml)

Nhóm nh 83 215,61 – 252,29 231,45

< 0,05 Nhóm hứng 35 225,46 – 301,09 236,05

MDA

(mmol/l)

Nhóm nh 83 3,79 – 4,55 4,14

< 0,05 Nhóm hứng 35 2,42 – 3,98 3,1

Trung v TAS trong m u nhóm nh th p h n nhóm hứng v i p < 0 001 Trung v h số SOD trong m u nhóm nh

Bảng 3.17 M i liên qu n giữ TAS (U/ml) trong u v i t s ch

Trung v h số MDA trong m u nhóm ó gan to 3 82 mmol/l th p

h n nhóm kh ng ó tri u hứng gan to 4 76 mmol/l v i p < 0 05

Bảng 3.21 M i liên qu n giữ ch s MDA (mmol/l) trong u v i

Bảng 3.23 M i liên qu n giữ ch s GPx (pg/ml) trong u v i n g n

GPx(pg/ml)

Enzym gan n 95% CI run v p

ALT < 2 lần 64 221,54 – 272,33 237,45

< 0,05 2-5 lần 19 179,99 – 239,28 200,91

Trung v h số GPx trong m u ở nhóm ALT tăng 2-5 lần (200,91 pg/ml th p h n so v i nhóm ALT< 2 lần 237 45 pg/ml

Trung v h số MDA ở nhóm ALT tăng 2-5 lần 3 08 mmol/l th p h n nhóm ALT tăng < 2 lần 4 48 mmol/l p < 0 05

Bi u 3.5 M i t ng qu n giữ ch s MDA v i A T

M A t ng quan ngh h mứ vừa v i ALT r = - 0 395

v i p < 0,01)

= - 0 16 x 5 118 v i p < 0 01

Bảng 3.31 M i liên qu n giữ TAS (U/ml) trong u v i c i nhiễ ỡ g n

-Trung v h số MDA trong m u ở nhóm nhiễm mỡ gan gi t nh

(1,56 mmol/l), th p h n so v i nhiễm mỡ gan gi t l n 3 47 mmol/l)

và nhiễm mỡ gan hỗn h p 4 54 mmol/l v i p < 0,05

- Trung v h số MDA trong m u ở nhóm ó nhiễm mỡ gan v ng 2 4 55 mmol/l và v ng 3 4 54 mmol/l ao h n nhóm kh ng ó nhiễm mỡ gan

F4 12 503,98 – 683,21 570,55

Trung v h số SOD trong m u ở nhóm x hóa gan F2 (737,46 ng/ml) ao h n so v i x hóa gan F3 và F4 581 60 ng/ml; 570,55 ng/ml), p < 0,05

Bảng 3.37 M i liên qu n giữ ch s SOD (ng/ml) trong u v i t

v i p < 0 05

Bảng 3.36 M i liên qu n giữ ch s TAS, SOD, GPx, v MDA trong u v i i Chil -Pugh

Trung v (95% CI) p n

Trung v (95% CI) p

> 0,05

47

14,06 (12,13 – 15,28)

< 0,05

47

3,96 (3,34- 4,19)

34

12,70 (11,30 – 13,17)

34

4,58 (3,93 – 4,76)

Tr ng th i hống ox hóa toàn phần - TAS trong m u ó li n quan

v i i m hil -Pugh: Trung v TAS trong m u ở nhóm hil -Pugh

A 14 06 U/ml ao h n hil -Pugh 12 70 U/ml và hil -Pugh C

4 Đ m chung

Đ về tu

- Kết qu nghi n ứu ủa húng t i nhóm tu i từ 40-49 là ha gặp

43 4 tu i trung nh ủa nhóm nh nhân nh gan o r u là 51 41

9 69 năm nghi n ứu ủa húng t i ng t ng ng v i t gi

nh nhân nghi n r u hủ ếu ở tu i ang lao ng nh v nghi n

Tỷ l BN ó gan to 62 7 ao h n theo nghi n ứu ủa Ngu ễn

Th Song Thao 28 1 Do nhóm nghi n ứu ủa húng t i hủ ếu

là BN nh gan m n t nh n n ủa Ngu ễn Th Song Thao là

nh ng nh nhân x gan giai o n uối t nh tr ng x hóa lâu làm

ho gan nh l i

= 0 011 x 1 266 v i p < 0 001

- Kết qu nghi n ứu ủa húng t i tỷ l vàng a 67 5 th p

h n ủa Ngu ễn Văn Nam 92 1 ủa Ngu ễn Th hi 86 và

ủa Ngu ễn Th Song Thao 80

4 3 Đ m c s

AST trung nh là 160 38 92 44 U/L ph h p v i văn AST ủa BGDR tăng < 500 U/L ALT trung nh là 62 93 37 59 U/L Tỷ l AST/ALT trung nh là 2 99 2 01 GGT trung nh là 727 49 673,25 U/L

Trong nghi n ứu nà 92 8% (77/83) BN ó gan nhiễm mỡ Kết

qu ủa húng t i ng ph h p v i văn là 90 ng i uống r u

ó gan nhiễm mỡ

- H nh th i nhiễm mỡ gan hỗn h p tứ là vừa nhiễm mỡ gan

gi t nh và vừa nhiễm mỡ gan gi t l n ha gặp ở ối t ng nghi n

ứu 72 7 Theo văn ki u nhiễm mỡ gan gi t l n hoặ hỗn h p

ha gặp trong gan nhiễm mỡ o r u

- Mứ nhiễm mỡ nhẹ khi nhiễm mỡ gan từ 5 - 33 trung nh khi nhiễm mỡ gan từ 34 - 66 và nặng khi nhiễm mỡ gan > 66 kết qu nghi n ứu ủa húng t i nhiễm mỡ gan mứ vừa 39 hiếm tỷ l

ao h n nhiễm mỡ gan mứ nhẹ và nặng Nhiễm mỡ gan v ng trung tâm v ng 1 hiếm tỷ l 94,8%

- Kết qu ủa húng t i ó tho i hóa t o r u 84 3 t th

ủa Popes u x hóa gan F2 hiếm tỷ l ao nh t x hóa gan F4 hiếm

tỷ l th p nh t Nh ng kh v i kết qu nghi n ứu ủa Naveau x hóa gan F4 hiếm tỷ l ao nh t kh ng x hóa gan F0 hiếm tỷ l th p nh t

4 4 Đ ox

Trạ t á ox to p ầ - TAS

- TAS là t nh tr ng hống ox hóa toàn phần trong m u ựa tr n

kh năng ứ hế ủa h t hống ox hóa TAS hống l i nh ng

nh h ởng ó h i ủa gố tự o và hi n t ng peroxi ó h i ối

v i th Trong nhi u nghi n ứu TAS ng làm h số

nh gi t ng qu t nh t v t nh tr ng ho t ng ủa h thống hống

ox hóa ủa th i u th t nh sẵn sàng ứng phó ủa th ối v i stress ox hóa Kết qu nghi n ứu ủa húng t i ho th trung v TAS ở nhóm nh 12 89 U/ml) th p h n so v i nhóm hứng 18 04 U/ml) Kết qu nà hứng t t ầu i u th sự p ứng ủa th

C s GPx

- Sau khi SO xú t ph n ứng p t t gố tự o trong

th sinh ra H2O2 GPx và atalase s tiếp t thu nhặt H2O2 GPx là

en m xú t ho ph n ứng lo i lo i peroxi h u và v Nó lo i LOOH ng h kết thú ph n ứng huỗi peroxi hóa lipid GPx ó t ng hống l i nh ng t n th ng gâ n n ởi qu

tr nh ox ho GPx ph thu vào n ng H2O2 khi n ng H2O2

- i u nà gi i th h kết qu nghi n ứu ủa húng t i trung v

h số GPx trong m u ở nhóm nh 231 45 pg/ml th p h n so v i nhóm hứng 236 05 pg/ml v i p < 0 05 Gi m h số hống

ox hóa hỗ tr gi thu ết r ng stress ox hóa gi vai tr quan tr ng trong hế nh sinh ủa G R Kết qu ủa húng t i t ng ng

i u hi n là gi m SO và GPx li n quan ng k v i tri u hứng năng ha gặp ủa nh l gan m t au h s n ph i

- Trung v h số MDA trong m u ở nhóm ó gan to 3 82 mmol/l th p h n so v i nhóm kh ng ó tri u hứng gan to 4 76 mmol/l v i p < 0 05 ng 3.17 M A tăng tu ến t nh v i mứ peroxi hóa lipi nh v mứ peroxi hóa lipi gi m i ở BN ó gan to â là nh ng BN nh gan m n t nh n n nh ng BN x gan m t gan kh ng to th mứ peroxi hóa lipi tăng l n