Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)

Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay (LA tiến sĩ)

KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN THIÊN

GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG

VÀ ĐẠI HỌC Ở TỈNH VĨNH LONG HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS Nguyễn Thái Sơn

Hà Nội - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu đã sử dụng trong luận án là trung thực Những kết luận nêu trong luận án chưa có công bố ở bất kỳ công trình khoa học nào

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

NGUYỄN VĂN THIÊN

MỤC LỤC

Trang

Nội dung 6

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 6

1.1 Những công trình nghiên cứu về lý luận giáo dục tư tưởng chính trị 6

1.2 Những công trình nghiên cứu về thực trạng giáo dục tư tưởng chính

1.3 Những công trình nghiên cứu về giải pháp giáo dục tư tưởng chính

1.4 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu 29

Chương 2: Những vấn đề lý luận về giáo dục tư tưởng chính trị

2.1 Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên: một số khái

2.2 Nội dung, hình thức giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh

2.3 Những yếu tố tác động đến giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên 54

Chương 3: Thực trạng và những vấn đề đặt ra trong giáo dục tư tưởng chính trị

cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện

3.1 Khái quát đặc điểm sinh viên các trường cao đẳng, đại

học Vĩnh Long và tầm quan trọng của giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên cao đẳng, đại học ở Vĩnh Long hiện nay

76

3.2 Thực trạng giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao

đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay 81 3.3 Những vấn đề đặt ra trong giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên 106

Phụ lục 166

các trường cao đẳng và đại học ở Vĩnh Long hiện nay

Chương 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục tư tưởng chính trị cho

sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay 113 4.1 Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng bộ các trường cao

đẳng, đại học và các phòng, khoa, tổ chức chính trị - xã hội trong giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên ở Vĩnh

4.2 Xây dựng nội dung, chương trình, phương pháp và

phương tiện giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở Vĩnh Long hiện nay 127 4.3 Phát huy tính chủ động, tích cực tự giác học tập, rèn luyện

của đội ngũ sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở Vĩnh

4.4 Đa dạng hóa các hình thức giáo dục tư tưởng chính trị

cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở Vĩnh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, khôn lường như: các cuộc xung đột dân tộc, sắc tộc, chiến tranh cục bộ, cuộc chạy đua vũ trang giữa các cường quốc, đặc biệt là nạn khủng bố cực đoan đã xảy ra khắp nơi trên thế giới, gây nên tâm lý lo lắng, bất an cho cả nhân loại, v.v Bên cạnh đó, mô hình chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ, chủ nghĩa xã hội đang lâm vào tình trạng thoái trào Các thế lực thù địch thường xuyên tấn công, xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Chúng ráo riết thực hiện chiến lược “Diễn biến hòa bình” để chống phá Đảng và Nhà nước ta trên nhiều lĩnh vực, từng bước xóa

bỏ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Đối tượng chúng thường tấn công chủ yếu là người dân, đặc biệt là sinh viên đang học tập tại các trường cao đẳng, đại học nói chung, sinh viên ở tỉnh Vĩnh Long nói riêng Trước những ảnh hưởng tiêu cực đó, đã làm cho một bộ phận sinh viên có tư tưởng chính trị bị dao động, không vững vàng; mất ý chí, giảm niềm tin về con đường xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở nước ta; chủ nghĩa Mác – Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chính sách của Đảng Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này trong đó

có nguyên nhân nhận thức yếu kém của người dân nói chung, của sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở tỉnh Vĩnh Long nói riêng

Ở nước ta nói chung và tỉnh Vĩnh Long nói riêng, để góp phần xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội rất cần nguồn nhân lực chất lượng cao, không những về tri thức khoa học mà còn phải có tư tưởng chính trị vững

vàng, kiên định Văn kiện Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, của Đảng đã khẳng định, “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao

dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” [37, tr.120] Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, các thế lực thù địch đã lợi dụng

xuyên tạc chống phá, làm cho một bộ phận sinh viên có những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống Do đó, giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên nói chung và sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở tỉnh Vĩnh Long nói riêng là nhiệm vụ rất quan trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực, đủ đức, đủ tài cho đất nước

Thực tế cho thấy, việc giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở tỉnh Vĩnh Long, đã bộc lộ một số yếu kém, hạn chế như: sự quan tâm của Đảng ủy, Ban Giám hiệu các trường cao đẳng, đại học về giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên chưa đúng mức; nội dung giáo dục chưa bao quát; hình thức giáo dục qua loa chưa thu hút sinh viên; phương pháp giáo dục khô khan đôi khi còn lạc hậu chưa có sức thuyết phục cao đối với sinh viên, dẫn đến việc giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên ở các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long hiệu quả chưa cao Một trong những giải pháp quan trọng, không chỉ có hiệu quả hiện tại mà còn

cả lâu dài là giáo dục tư tưởng chính trị cho mọi tầng lớp nhân dân, nhất là sinh viên các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long - những công dân tương lai của đất nước lại chưa được quan tâm đúng mức Tuy nhiên, để có được một chiến lược giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên là

cả chặng đường dài phía trước mà để làm được điều đó nhất thiết cần phải có một nghiên cứu chuyên sâu, căn bản của các khoa học, trong đó có triết học Với tư cách là khoa học nền tảng mang tính định hướng, triết học cần phải đi trước một bước trong việc xác lập cơ sở lý luận, thực tiễn, luận giải những vấn đề đặt ra, từ đó rút ra những giải pháp mang tính định hướng việc giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở tỉnh Vĩnh

Long Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Giáo dục tư tưởng chính trị cho

sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay” để

làm luận án tiến sĩ Triết học

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn, luận giải những vấn đề đặt ra của việc giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long, luận án đưa ra một số giải pháp cơ bản đối với giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh

Long hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, luận án có những nhiệm vụ như sau:

- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài;

- Khái quát những vấn đề lý luận chung về giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên hiện nay;

- Phân tích thực trạng và những vấn đề đặt ra trong giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay;

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là giáo dục tư tưởng chính trị cho

sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Về thời gian nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long, từ 2011 đến nay

Về không gian nghiên cứu: Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

4.1 Cơ sở lý luận

Luận án được thực hiện dựa trên quan điểm của C.Mác, Ăngghen,

Hồ Chí Minh; đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam, pháp luật của Nhà nước, các kết quả điều tra nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nước có liên quan đến tư tưởng chính trị, giáo dục tư tưởng chính trị

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng chủ yếu trong luận án là: phương pháp lịch sử và logic; phân tích và tổng hợp; cách tiếp cận hệ thống,

so sánh đối chiếu, phỏng vấn, điều tra khảo sát trên cơ sở kết hợp giữa lý luận

với thực tiễn, v.v nhằm làm rõ những nội dung mà luận án đề cập

5 Đóng góp mới về khoa học của luận án

Một là, trên cơ sở hệ thống hóa, làm rõ các khái niệm về giáo dục,

chính trị, tư tưởng chính trị, giáo dục tư tưởng chính trị, giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên Tác giả phân tích nội dung; hình thức của giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên hiện nay; những yếu tố tác động đến giáo dục

tư tưởng chính trị cho sinh viên ở nước ta hiện nay

Hai là, trên cơ sở điều tra, phân tích tài liệu và đánh giá thực trạng

giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay, luận án góp phần làm rõ thêm sự yếu kém trong nhận thức và hành động của một số sinh viên về tư tưởng chính trị Từ đó, luận án chỉ ra những nguyên nhân của hạn chế đó và luận giải những vấn đề đang đặt

ra cần phải giải quyết

Ba là, luận án đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả

giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Luận án góp phần nâng cao nhận thức về tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

Luận án cung cấp luận cứ khoa học cho các ngành, các cấp, đặc biệt là ngành Giáo dục và Đào tạo trong việc hoạch định chương trình giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên – những công dân tương lai của đất nước trong thời gian tới

Luận án có thể làm tài liệu tham khảo cho những người nghiên cứu, giảng dạy, học tập các môn lý luận chính trị; những người làm công tác Đảng, công tác Đoàn vận dụng vào việc giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên

7 Cơ cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình khoa học đã công bố của tác giả có liên quan đến luận án, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận án gồm có 4 chương, 14 tiết

NỘI DUNG Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Những công trình nghiên cứu về lý luận giáo dục tư tưởng chính trị

Vấn đề giáo dục tư tưởng chính trị đã được một số học giả, nhà khoa học nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau, cụ thể như:

Tác giả Lê Minh Quân (2009), trong cuốn “Tư tưởng chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và Hồ Chí Minh”, Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội [101] Tác giả phân tích tổng quan tư tưởng chính trị C.Mác và Ph.Ăngghen, tác giả cho rằng tư tưởng này được hình thành từ cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống giai cấp tư sản, chủ nghĩa tư bản từ đầu thế kỷ XIX

về lý luận cả thực tiễn, tác giả phân tích vai trò của chủ nghĩa duy vật biện chứng của các Ông Trên cơ sở lý luận và thực tiễn thời đại mình C.Mác và Ph.Ăngghen đã có những kiến giải mang tính khoa học về chính trị nhất quán với quan niệm duy vật về lịch sử, phương pháp biện chứng về sự phát triển xã hội; chính trị là một hiện tượng xã hội hình thành từ khi trong xã hội loài người xuất hiện giai cấp và đối kháng giai cấp; chính trị là vấn đề giành chính quyền, quan hệ giai cấp, đấu tranh giai cấp mà đỉnh cao là đấu tranh giành quyền lực cho một giai cấp nhất định; chính trị là vấn đề quyền lực, biểu hiện trực tiếp là quyền lực nhà nước và tính hiện thực của nó là lợi ích, mà trước hết là lợi ích kinh tế; các Ông còn chú trọng đến ý nghĩa việc xác định đúng nội dung và bản chất của chính trị là rất quan trọng Tổng quan tư tưởng chính trị của V.I.Lênin, tác giả phân tích tư tưởng chính trị của V.I.Lênin được hình thành từ cuộc đời hoạt động của Người và gắn bó chặt chẽ với phong trào cách mạng của giai cấp vô sản thế giới và lịch sử cách mạng Nga những năm

cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, trước hết V.I.Lênin bảo vệ thành công chủ nghĩa Mác và tiếp tục phát triển, truyền bá chủ nghĩa Mác vào phong trào vô sản Nga và thế giới; tư tưởng chính trị của V.I.Lênin là những phân tích về cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh chính trị để giành quyền lực về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động, theo V.I.Lênin chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, tầng lớp người trong xã hội, là cuộc đấu tranh giữa họ để giành, giữ, thực thi quyền lực; kinh tế là nguồn gốc của chính trị là nhân tố quyết định chính trị Tổng quan tư tưởng chính trị của Hồ Chí Minh đề cập đến nhiều vấn đề như: đường lối của cách mạng Việt Nam; vấn đề xây dựng Đảng, giành và giữ chính quyền, xây dựng chế độ mới, xây dựng và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân;

về phương pháp và nghệ thuật chính trị thì trước hết là vấn đề đoàn kết; tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh là sự thống nhất hữu cơ giữa tính khoa học, tính cách mạng và tính nhân văn Như vậy, C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và Hồ Chí Minh đã bàn đến tư tưởng chính trị mà cốt lõi là vấn đề giành, giữ và sử dụng chính quyền

Trong cuốn “Văn kiện Đại hội IX đảng bộ tỉnh Vĩnh Long (2010-2015)” [28] Văn kiện khẳng định các cấp ủy đảng phải nắm chắc tình hình tư tưởng

chính trị của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là làm tốt công tác giáo dục tư tưởng chính trị, trong đó chú trọng việc giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên Đồng thời phải kiên định mục tiêu lý tưởng của Đảng, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, phải tăng cường giáo dục cán bộ, đảng viên, ra sức tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Ngoài ra, Văn kiện còn đề cập đến việc triển khai quán triệt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân Văn kiện cũng nhấn mạnh cần phải thường xuyên giáo dục tư tưởng chính trị, truyền thống cách mạng, lý tưởng và đạo

đức cho thanh niên, học sinh, sinh viên Văn kiện là tài liệu quan trọng và có giá trị tham khảo trong việc thực hiện giáo dục tư tưởng chính trị cho cán bộ, đảng viên, nhân dân, nhất là đối với sinh viên ở Vĩnh Long hiện nay

Trong cuốn “Công tác tư tưởng” do Đào Duy Quát (chủ biên) (2010),

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội [102] Tác giả phân tích nội dung giáo dục chính trị - tư tưởng tới sự hình thành văn hóa chính trị cho nhân dân lao động, nội dung cơ bản của công tác này là: giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, chính sách của Đảng; giáo dục truyền thống chính trị và những giá trị chính trị được đúc kết trong lịch sử; giáo dục sâu sắc lý tưởng chính trị của giai cấp công nhân và của dân tộc, niềm tin vào sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo; giáo dục bản lĩnh, sự nhạy bén chính trị và đấu tranh khắc phục sự mơ hồ về chính trị; giáo dục tính tích cực chính trị - xã hội, đấu tranh chống sự thụ động và thói thờ ơ chính trị Nhìn chung, những nội dung trên được tác giả phân tích rất cụ thể và chúng tôi cho rằng nội dung đó cần thiết nghiên cứu, triển khai để giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên

Tác giả Trần Doãn Tiến, với đề tài “Phê phán các quan điểm sai trái về

tư tưởng chính trị trên mạng internet góp phần bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay”, Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị -

Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội (2010) [119] Tác giả luận án phân tích khá rõ những khái niệm về tư tưởng chính trị, từ đó, tác giả đưa ra quan điểm sai trái về tư tưởng chính trị và phê phán các quan điểm sai trái về

tư tưởng chính trị, nhận diện các quan điểm sai trái về tư tưởng chính trị trên mạng, tính đặc thù của việc phê phán các quan điểm sai trái về tư tưởng chính trị trên mạng Nhìn chung, những phân tích trên của tác giả, phản ánh thực tế, chỉ

ra những quan điểm sai trái về tư tưởng chính trị, trên mạng internet, góp phần khắc phục những hiện tượng sai trái này

Tác giả Nguyễn Xuân Phong (2011), trong cuốn “Giới thiệu một số tác phẩm của C.Mác, Ăngghen và V.I.Lênin về chính trị”, Nxb Chính trị

Quốc gia, Hà Nội [95] Tác giả phân tích tư tưởng chính trị cơ bản trong tác

phẩm, trước tiên là khái niệm chính trị của C.Mác, Ăngghen, các Ông cho

rằng: Chính trị thực chất là quan hệ giữa các giai cấp, tầng lớp, cộng đồng người đối với vấn đề nhà nước và xã hội Chính trị là sự phản ánh của đời sống kinh tế, xã hội, giai cấp Theo quan niệm của các Ông, kinh tế quyết định nội dung, bản chất, chế độ và thể chế chính trị, chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế, là kinh tế cô đọng, chính trị ra đời từ nguồn gốc kinh tế Như vậy, chính trị

và kinh tế có mối quan hệ khắng khít với nhau, sự thay đổi về kinh tế sẽ kéo theo

sự thay đổi về chính trị

Cuốn sách “Giáo trình Chính trị học” của Học viện Hành chính,

Nxb Khoa học và Kỹ thuật (2012) [61] Giáo trình đề cập đến tư tưởng chính trị của Mác - Lênin và Hồ Chí Minh Nội dung cốt lõi tư tưởng chính trị của toàn bộ học thuyết Mác là: đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn tới đập tan nhà nước tư sản bằng một cuộc cách mạng xã hội thiết lập chuyên chính vô sản, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa Tác giả phân tích vai trò của V.I.Lênin trong việc kế tục, bảo vệ phát triển tư tưởng chính trị của học thuyết Mác, thể hiện qua thắng lợi của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga

1917, thắng lợi này đã đưa chủ nghĩa Mác từ một học thuyết trở thành hiện thực Tiếp theo, tác giả phân tích vai trò của Hồ Chí Minh đối với vận dụng sáng tạo và phát triển tư tưởng chính trị của chủ nghĩa Mác – Lênin, cụ thể

là người chỉ ra những luận điểm về cách mạng thuộc địa, cách mạng giải phóng dân tộc; con đường giải phóng dân tộc phải là con đường cách mạng

vô sản; Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước, v.v Nhìn chung, tư tưởng chính trị của C.Mác, V.I.Lênin và Hồ Chí Minh sẽ góp

phần soi đường cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung

Cuốn sách “Nhận diện và đấu tranh chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên hiện nay” của nhiều tác giả, Nxb Quân đội Nhân dân, Hà Nội (2013) [89] Bài viết “Bản chất và căn nguyên suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay” của

Nguyễn Bá Dương, trong bài viết này, tác giả chỉ rõ căn nguyên của sự suy thoái

tư tưởng chính trị, là do bản chất của chủ nghĩa cá nhân, đây là căn bệnh do khinh thường vai trò của công tác chính trị, giáo dục tư tưởng chính trị, do đó phải ngăn chặn, đẩy lùi, tiến tới cắt bỏ căn bệnh này, nhằm khắc phục suy thoái tư tưởng chính trị Nhìn chung, các tác giả đã chỉ rõ nguyên nhân và tác hại của suy thoái thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay Tuy nhiên, các tác giả dừng lại ở việc chỉ ra nguyên nhân và tác hại của sự suy thoái này, chưa đưa ra quan điểm, giải pháp hoặc có thì cũng còn mờ nhạt, chưa cụ thể, chưa sâu sắc

Tác giả Trương Thành Trung (2013), trong cuốn “Sự thật vấn đề dân chủ và nhân quyền trong chiến lược “Diễn biến hòa bình” ở Việt Nam”,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội [126] Ở phần thứ ba của quyển sách, các tác giả đã đề cập đến một khía cạnh về đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị

tư tưởng và nêu rõ những nội dung cần giáo dục trong công tác này là: tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân; coi trọng giáo dục lý luận chính trị cho đảng viên, cán bộ các cấp; giáo dục sâu rộng chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa, lý tưởng cách mạng xã hội chủ nghĩa, đạo đức Hồ Chí Minh Đặc biệt, tác giả nhấn mạnh phải bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để thực sự giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của xã hội Những nội dung giáo dục nói trên là phù hợp với cán bộ, đảng viên và nhất là đối với sinh viên hiện nay Do đó,

chúng tôi sẽ tiếp thu, nghiên cứu và triển khai những nội dung này để giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên

Trong cuốn “Tập bài giảng Chính trị học” (2013), của tập thể tác giả,

Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội [60] Trong bài giảng này, các tác giả tập trung phân tích nội dung tư tưởng chính trị của Hồ Chí Minh trên một số lĩnh vực như: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa xã hội

và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; đoàn kết, đại đoàn kết; xây dựng Đảng cách mạng chân chính, trong sạch, vững mạnh, tiêu biểu cho đạo đức và văn minh; xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân, thực hành dân chủ rộng rãi để phát huy quyền làm chủ của dân Nhìn chung, các tác giả phân tích những nội dung tư tưởng chính trị của Hồ Chí Minh rất cụ thể, sâu sắc, các tác giả khẳng định: “nội dung nêu trên đang tiếp tục soi sáng, chỉ dẫn cho mọi công việc thực tế của chúng ta, trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, thực hành dân chủ để phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động” [60, tr.209]

Cuốn sách “Định hướng chính trị cho sự phát triển của Việt Nam và một số giải pháp thực hiện trong giai đoạn 2011-2020” của Phạm Văn Đức

(2013), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội [46] Tác giả tập trung phân tích khái niệm “chính trị”, theo tác giả lần đầu tiên khái niệm này xuất hiện trong Trường ca của Homer có ý nghĩa là thành bang hay thành trì; từ đó, chính trị được hiểu là sự tham dự hoạt động cai trị và quản lý thành bang của các công dân Như vậy, theo cách hiểu thông thường như ngày nay, khái niệm

“chính trị” dùng để chỉ hành vi quản lý nhà nước của một chính phủ hay chính đảng Từ sự phân tích trên, tác giả cho rằng: chính trị là những tư tưởng phát triển đất nước, là những hoạt động cơ bản của Đảng, Nhà nước nhằm lãnh đạo, quản lý đất nước; là quá trình đưa ra và thực hiện các đường lối, chủ trương, những chính sách lớn Dựa trên cơ sở phân tích khái niệm

chính trị, tác giả cho rằng tư tưởng chính trị là những quan điểm chính trị, lý luận chính trị, v.v của con người trong những giai đoạn lịch sử nhất định và hình thành trên cơ sở suy tư về hệ thống đời sống chính trị Nhìn chung những khái niệm “chính trị” và “tư tưởng chính trị” được tác giả phân tích rất cụ thể và sâu sắc, khái niệm này giúp chúng tôi nghiên cứu làm rõ khái niệm chính trị, tư tưởng chính trị và giáo dục tư tưởng chính trị

Tác giả Dương Quốc Dũng (2016), với bài viết “Phát huy vai trò người đứng đầu trong phòng, chống sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, Tạp chí Cộng sản, số 116 [26] Theo tác giả để phát huy vai trò người đứng đầu trong phòng, chống sự suy thoái về tư

tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, cần thực hiện một số nội dung cơ bản sau: xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm của người

đứng đầu trong phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” về tư tưởng chính

trị, đạo đức, lối sống, từ đó tác giả nhấn mạnh tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên là rất nghiêm trọng và có những biểu hiện ngày càng tinh vi, phức tạp, đặc biệt tác giả cũng cho rằng người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nặng nhất nếu tổ chức, cơ quan, đơn vị xảy ra vấn đề này Do đó, tác giả quan tâm đến việc xây dựng đội ngũ những người đứng đầu có trình độ, năng lực tương xứng; hoàn thiện các quy định, chế tài trong cuộc đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống Nhìn chung, tác giả chỉ ra tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên là có cơ sở, là căn cứ để đưa ra giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi hiện tượng suy thoái này

Ban Chấp hành đoàn Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long

(2015), Báo cáo số 109 BC/ĐTN, về “Công tác đoàn và phong trào thanh niên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long năm học 2014 - 2015”

[11] Báo cáo của đoàn Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long năm

học 2014 – 2015 đã đề cập đến một số nội dung liên quan đến giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên như: tăng cường giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; giáo dục đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống đoàn kết cho sinh viên hiện nay Đây là tài liệu có giá trị tham khảo, chúng tôi sẽ kế thừa đi sâu nghiên cứu làm rõ nội dung giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

Tác giả Nhị Lê (2016), trong bài viết “Sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng: Bình tĩnh phòng ngừa, chủ động ngăn chặn và kiên quyết tẩy trừ”, Tạp chí Cộng sản, số 116 [74] Bài viết đề cập đến những

công việc trọng tâm và hết sức khó khăn hiện nay là xây dựng chủ nghĩa xã hội

và bảo vệ vững chắc Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng, đánh giá sự suy thoái

về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống đáng lo ngại ở một bộ phận cán bộ, đảng viên, đặc biệt trong bài viết này tác giả đề cập đến Đại hội IX, Đại hội X và Đại hội XI mà Đảng ta bàn về vấn đề suy thoái này Trên cơ sở đó, theo tác giả cần góp phần nhận diện, dự báo sự suy thoái mới và phức tạp về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên, mà cụ thể là chỉ ra các hình thức và mức độ suy thoái tư tưởng chính trị như: dao động chính trị, tha hóa đạo đức; cơ hội chính trị, cơ hội đạo đức mà nguy hiểm nhất là tham nhũng chính trị, phản bội chính trị, thối rữa tư tưởng và băng hoại đạo đức Tác giả cũng đưa ra những hậu họa cần lường trước và ngăn chặn, những nguyên nhân cần nắm bắt và chủ trị, từ đó tác giả khẳng định tiếp tục phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái

về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống gắn với phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên với những nội dung là: mỗi cán bộ, đảng viên phải gương mẫu tự giáo dục, tự chỉnh đốn mình; Đảng đi tiên phong trong hành động thật kiên quyết, triệt để; phát huy vai trò của nhà nước và sức mạnh của các đoàn thể chính trị - xã hội

Tóm lại, các công trình khoa học nói trên, phân tích ở nhiều khía cạnh khác nhau và đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần làm sáng tỏ lý luận chung về giáo dục tư tưởng chính trị Trên cơ sở đó, các công trình nghiên cứu trên đã góp phần quan trọng, làm sâu sắc thêm hệ thống lý luận chung về giáo dục tư tưởng chính trị ở nước ta hiện nay Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, góc độ tiếp cận và nhiều yếu tố khác, nên những phân tích, luận giải trên bình diện triết học về vấn đề này còn hạn chế Bên cạnh đó, tác giả luận án chưa thấy công trình chuyên biệt nào nghiên cứu trên phương diện triết học về giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên Việt Nam nói chung

và cho sinh viên tỉnh Vĩnh Long nói riêng có hệ thống, chi tiết Do đó, chúng tôi sẽ tiếp thu những công trình nghiên cứu trên có kế thừa, chọn lọc, bổ sung, để hoàn thiện việc nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay sâu sắc hơn, thấu đáo hơn

1.2 Những công trình nghiên cứu về thực trạng giáo dục tư tưởng chính trị

Tác giả Nguyễn Đình Đức (1996), với đề tài “Những yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến tư tưởng chính trị của sinh viên - Thực trạng

và giải pháp”, Luận án phó tiến sĩ Khoa học Triết học, Viện nghiên cứu chủ

nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh [45] Tác giả tập trung làm rõ khái niệm về chính trị, tư tưởng chính trị, vai trò của tư tưởng chính trị trong giáo dục đại học, phân tích những yếu tố khách quan tác động đến tư tưởng chính trị sinh viên như: sự tác động của các điều kiện kinh tế Việt Nam; sự tác động của môi trường chính trị - xã hội; sự tác động của các yếu tố văn hóa tinh thần; sự tác động của tình hình quốc tế tới tư tưởng chính trị của sinh viên; sự tác động của chính sách đào tạo và sử dụng; sự tác động của công tác giáo dục tư tưởng chính trị trong các trường cao đẳng, đại học;

những yếu tố chủ quan tác động đến tư tưởng chính trị sinh viên bao gồm:

sự tác động của đặc điểm lứa tuổi sinh viên hiện nay; sự tác động của nhu cầu hoạt động và học tập của sinh viên; sự tác động của năng lực tự giáo dục của bản thân sinh viên Tác giả phân tích thực trạng tư tưởng chính trị cho sinh viên hiện nay như: thực trạng tình hình tư tưởng chính trị của sinh viên qua 10 năm đổi mới, trong phần thực trạng này, tác giả đã khái quát được công tác giáo dục tư tưởng chính trị và tình hình tư tưởng chính trị của sinh viên, trước nhất công tác giáo dục tư tưởng chính trị bắt đầu từ 1956 với việc đưa bộ môn Mác – Lênin vào giảng dạy ở các trường đại học và đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, đáp ứng được yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng Tuy nhiên, sau đó nền kinh tế của nước ta rơi vào tình trạng khủng hoảng, suy thoái, do đó từ những năm 1979 trở về sau công tác giáo dục tư tưởng chính trị bị tác động mạnh, có những biểu hiện tiêu cực ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên Trong luận

án này, tình hình tư tưởng chính trị của sinh viên được tác giả xem xét ở hai giai đoạn: từ 1986 đến 1991 và từ năm 1992 trở về sau Đối với giai đoạn đầu, công tác giáo dục gặp nhiều khó khăn, nhất là bối cảnh của thế giới diễn ra phức tạp, trong nước đường lối đổi mới của Đại hội VI chưa phát huy được nhiều tác dụng trong đời sống nên tình hình tư tưởng chính trị của sinh viên thời kỳ này nói chung là không ổn định Nhưng về cơ bản, đại bộ phận sinh viên vẫn gắn bó, tin tưởng với chế độ, với Đảng Đến giai đoạn sau, tác giả luận án đã khái quát tình hình tư tưởng chính trị của sinh viên kể

từ năm 1992 trở về sau, khi đường lối đổi mới của Đại hội VI, bắt đầu có những phát huy tác dụng trong cuộc sống, đến Đại hội VII, sinh viên đã có niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng; tác giả cũng đánh giá những nguyên nhân tích cực là do đường lối đổi mới của Đảng đi vào cuộc sống, đạt được thành tựu to lớn trong nhiều lĩnh vực, nhất là trong lĩnh vực giáo dục đã phát

huy được truyền thống yêu nước; ngoài ra, tác giả còn chỉ ra nguyên nhân hạn chế là mặt trái của cơ chế thị trường, sự khủng hoảng sụp đổ chủ nghĩa

xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu, tình trạng bất cập của đội ngũ giảng viên giảng dạy các môn khoa học Mác – Lênin và phòng chính trị Từ những

cơ sở lý luận và thực trạng đã phân tích, tác giả đưa ra một số giải pháp để giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên như: tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng đối với công tác giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên; nâng cao nhận thức về công tác giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng; nâng cao chất lượng giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên; xây dựng đội ngũ cán bộ giảng dạy Mác – Lênin và củng cố phòng công tác chính trị; xây dựng hệ thống chính sách đào tạo và sử dụng phù hợp với tình hình mới; đảm bảo các điều kiện vật chất cho công tác giáo dục tư tưởng chính trị Nhìn chung, tác giả đánh giá thực trạng tư tưởng chính trị và giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên trước và sau Đại hội VI khá sâu sắc, phù hợp với tình hình trong nước và quốc tế, những giải pháp

về cơ bản phù hợp với giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên

Tác giả Mai Thế Dương (2012), trong bài viết “Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng nhằm nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên”, Tạp chí Cộng sản số 841 [27]

Bài viết đề cập đến công tác kiểm tra, giám sát trong thời gian qua đã có nhiều đóng góp tích cực quan trọng trong đường lối lãnh đạo của Đảng; chỉ ra nguyên nhân những hạn chế, yếu kém của cán bộ, đảng viên bị sa sút về phẩm chất đạo đức, thoái hóa, biến chất, phai nhạt lý tưởng cách mạng Bên cạnh

đó, công tác xây dựng Đảng còn hạn chế, yếu kém, chậm khắc phục, tác giả còn đề cập đến Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, để góp phần khắc phục những hạn chế này, nhằm ngăn chặn đẩy lùi tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên hiện nay Tác giả đưa ra một

số nội dung để thực hiện công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng Tuy nhiên, bài viết chỉ đề cập đến suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, tầng lớp sinh viên tác giả còn bỏ ngõ

Tác giả Lương Ngọc Vĩnh (2012), với đề tài “Hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự ở nước ta hiện nay”, Luận án tiến sĩ Khoa học Chính trị, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

[133] Tác giả phân tích công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự; hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự; những tác động của môi trường xã hội đến hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên từ năm 2006 đến nay Tác giả phân tích thực trạng hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự ở một số lĩnh vực như: kết quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên bao gồm: những chuyển biến tích cực về kiến thức, niềm tin và tính tích cực chính trị - xã hội của học viên so với mục tiêu đào tạo về chính trị; những hạn chế về kiến thức, niềm tin và tính tích cực chính trị - xã hội của học viên so với mục tiêu đào tạo về chính trị; thực trạng huy động các nguồn lực công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên; những hạn chế trong huy động nguồn lực cho công tác giáo dục chính trị - tư tưởng; sự tương quan giữa kết quả với mục đích và sử dụng nguồn lực công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự từ năm 2006; tác giả tiếp tục phân tích những vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự Từ những thực trạng đã phân tích trên, tác giả đưa

ra một số giải pháp, cụ thể là: phát huy trách nhiệm và tính tiền phong, mẫu mực của các chủ thể tiến hành công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên; giáo dục định hướng và từng bước thỏa mãn nhu cầu chính trị - xã hội của học viên; đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức, phương pháp, huy động

mọi nguồn lực để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng;xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên Tóm lại, phần thực trạng và giải pháp được tác giả phân tích khá chi tiết, do đó chúng tôi sẽ tiếp thu kế thừa để vận dụng phân tích thực trạng và giải pháp giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên hiện nay

Tác giả Võ Văn Thắng (2012), trong cuốn “Góp phần chống suy thoái

tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống theo Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI”,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội [107] Tác giả tập trung phân tích khái niệm

tư tưởng chính trị, vai trò của tư tưởng chính trị, khái niệm đạo đức, khái niệm suy thoái tư tưởng chính trị, suy thoái đạo đức và lối sống, mối quan hệ giữa tư tưởng chính trị và đạo đức Đặc biệt, tác giả phân tích thực trạng suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên theo các mức độ nặng nhẹ, đậm nhạt khác nhau như: nhẹ thì ngại học tập, nghiên cứu

lý luận chính trị, tự bằng lòng với những nhận thức đơn giản, mơ hồ về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; dao động, phai nhạt về lý tưởng, v.v Nặng thì thiếu lòng tin, phủ nhận thành quả cách mạng và giá trị truyền thống dân tộc, đi đến phát tán tài liệu, truyền bá quan điểm sai trái, đi ngược Cương lĩnh, Điều lệ của Đảng

Tác giả Trần Thị Minh (2014), trong cuốn “Phát triển văn hóa với tư cách nền tảng tinh thần của xã hội”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội [87] Tác

giả tập trung phân tích những thành tựu và hạn chế trong phát triển văn hóa, một số vấn đề đặt ra từ thực trạng phát triển văn hóa với tư cách nền tảng tinh thần của xã hội Đặc biệt, phần thực trạng, tác giả đưa ra những số liệu cụ thể đánh giá một số biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên, chỉ ra những nguyên nhân của hiện tượng suy thoái này như

sau: “Đó là những tàn dư của xã hội cũ chưa cải tạo được hết, những ảnh hưởng nặng nề của quá khứ lạc hậu, chậm phát triển vẫn đang tác động tiêu cực tới đời sống xã hội, các quan hệ xã hội và lối sống của con người Việt Nam hiện nay” [87, tr.96] Tuy nhiên, do góc độ nghiên cứu khác nhau nên phần thực trạng tư tưởng chính trị tác giả có đề cập đến nhưng phân tích chưa sâu, chưa cụ thể

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (2015), Quyết định số: 359

QĐ/TWĐTN, Ban hành Đề án “Tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên giai đoạn 2013 - 2020” [42]

Nội dung đề án phân tích khá rõ về thực trạng công tác giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, giáo dục đạo đức cho thanh thiếu niên; giáo dục lối sống cho thiếu niên; đặc biệt, phần bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh niên, đề án tập trung vào một số nội dung chủ yếu như: giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước; giáo dục truyền thống yêu nước, v.v Đây là nguồn tài liệu quan trọng, giúp tác giả luận án tiếp tục nghiên cứu phần thực trạng nội dung giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên hiện nay

Ban Chấp hành đoàn Trường Đại học Cửu Long (2015), Báo cáo số 119

BC/ĐTN, về “Công tác đoàn và phong trào thanh niên Trường Đại học Cửu Long năm học 2014 - 2015” [12] Báo cáo của đoàn Trường Đại học Cửu

Long năm học 2014 - 2015, đã đề cập đến thực trạng giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên đạt được một số kết quả khả quan về giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; giáo dục chính sách, đường lối lãnh đạo của Đảng; giáo dục truyền thống yêu nước cho sinh viên Nội dung báo cáo rất phong phú, tuy nhiên số liệu đưa ra còn ít chưa có sức thuyết phục cao, do đó chúng tôi sẽ tiếp thu đi sâu nghiên cứu thực trạng giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở Vĩnh Long hiện nay

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã phân tích trên, góp phần làm

rõ thực trạng giáo dục tư tưởng chính trị, chỉ ra những nguyên nhân thành công, nguyên nhân dẫn đến hạn chế về giáo dục tư tưởng chính trị ở nước ta hiện nay Tuy nhiên, những vấn đề liên quan đến thực trạng giáo dục tư tưởng chính trị, những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân về giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên còn ít đề cập đến Do đó, tác giả luận án tiếp tục nghiên cứu để làm sáng tỏ thực trạng giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

1.3 Những công trình nghiên cứu về giải pháp giáo dục tư tưởng chính trị

Tác giả Tô Quang Thu (2012), với bài viết “Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng góp phần ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên”, Tạp chí Cộng sản, số 5, tr.11-14 [117] Theo tác giả, để góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương

4, khóa XI của Đảng nhằm ngăn chặn sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống của cán bộ, đảng viên cần tập trung thực hiện các giải pháp như: tăng cường công tác kiểm tra giám sát góp phần thúc đẩy, hoàn thành nhiệm

vụ của người đảng viên; công tác kiểm tra giám sát góp phần nâng cao tính gương mẫu, tự giác của cán bộ, đảng viên; kiểm tra giám sát góp phần nâng cao tinh thần tự phê bình và phê bình trong đảng; kiểm tra giám sát phải góp phần hoàn thiện nhân cách của cán bộ, đảng viên; công tác kiểm tra giám sát góp phần xây dựng phẩm chất đạo đức cán bộ, đảng viên, v.v Nhìn chung, những giải pháp trên được tác giả phân tích khá sâu sắc, chúng tôi cho rằng những giải pháp đó đã góp phần ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống của cán bộ, đảng viên hiện nay

Cuốn sách “Bàn về giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống hiện nay”, do Trương Giang Long (chủ biên)

(2012), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội [19] Cuốn sách đề cập đến một số bài viết về nguyên nhân và tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức,

lối sống của một số cán bộ, đảng viên hiện nay Cụ thể là Bài viết “Chủ động, sáng tạo tiến hành đồng bộ các giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái

tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống hiện nay” của Trương Giang Long, tác

giả chỉ ra những nguyên nhân của tình trạng suy thoái này và đưa ra một số giải pháp như: xây dựng Đảng về mặt tư tưởng chính trị, xây dựng Đảng về

mặt tổ chức, tăng cường sự giám sát của nhân dân Bài viết “Nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, đào tạo cán bộ - giải pháp ngăn ngừa, phòng chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống” của Phương Ngọc

Thạch, tác giả nhấn mạnh nội dung trọng yếu của công tác quy hoạch cán bộ, trước tiên là cán bộ lãnh đạo, quản lý trong tổ chức Đảng và Nhà nước, đồng thời tác giả đưa ra mục tiêu của quy hoạch là phải lựa chọn cán bộ thực sự có tâm, có đức, có tài, chọn “những người nói phải đi đôi với làm”, bài viết chỉ

ra một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, kể cả một số cán bộ cao cấp suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống Tác giả chỉ

ra những nguyên nhân suy thoái trên và đề ra mục tiêu, giải pháp như: kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên, trước tiên là cán bộ lãnh đạo, quản lý; xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là cấp Trung ương, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong mối quan hệ với tập thể cấp ủy, cơ quan, đơn vị, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng Nhìn chung, những giải pháp nêu trên của các tác giả là đồng bộ, mang tính khả thi, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống của cán bộ, đảng viên hiện nay

Cuốn sách “Phòng, chống “Tự diễn biến” “Tự chuyển hóa” trong cán

bộ, đảng viên hiện nay”, do Vũ Văn Phúc (Chủ biên), (2013), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội [97] Bài viết “Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng chính trị hiện nay – thực trạng và quan điểm của Đảng ta”, của Lê Hữu

Nghĩa Về thực trạng, tác giả chỉ ra những hoạt động của các thế lực thù địch như “diễn biến hòa bình” để gây bạo loạn, lật đổ nhằm chống phá chính quyền cách mạng, chúng sử dụng những chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền” mục đích chúng muốn xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng ta và thay đổi chế độ chính trị ở nước ta Các thế lực thù địch sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, thâm độc thông qua các cơ quan báo chí, xuất bản ở nước ngoài móc nối với các phần tử cơ hội chính trị ở nước ta để thúc đẩy quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ nước ta Chúng dùng nhiều thủ đoạn để đánh vào nền tảng tư tưởng của Đảng nhất là xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, chúng cho rằng: Hồ Chí Minh du nhập chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam là “một sai lầm lịch sử”, các thế lực thù địch cũng xuyên tạc sự sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu chứng tỏ chủ nghĩa Mác – Lênin là sai lầm, sai lầm từ trong bản chất chứ không phải

do nhận thức và vận dụng sai Các thế lực thù địch đẩy mạnh ca ngợi chủ nghĩa tư bản, bôi nhọ tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, vu cáo Việt Nam vi phạm dân chủ, nhân quyền Trước sự tấn công của các thế lực thù địch, tình trạng nhạt Đảng, nhạt chính trị, nhạt chủ nghĩa đang diễn ra và có xu hướng tăng lên Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng chính trị nhằm chống lại những quan điểm sai trái, thù địch còn nhiều hạn chế và chưa đáp ứng được tình hình, nhiệm vụ đặt ra Từ những thực trạng và hạn chế trên, Đảng ta đưa

ra một số quan điểm như: phản bác kịp thời, có hiệu quả các quan điểm sai trái thù địch; đấu tranh chống các luận điệu phủ nhận, xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, xuyên tạc đường lối, quan điểm của Đảng Đặc biệt theo tinh

thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng, trong cuộc đấu tranh này phải kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng sáng tạo

và phát triển phù hợp với cách mạng Việt Nam; làm tốt công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, khắc phục sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên; nâng cao hơn nữa tính chiến đấu, tính chủ động, tính thuyết phục, tính hiệu quả của công cuộc đấu tranh; đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận; tăng cường lãnh đạo và quản lý báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ bảo đảm an ninh trên mạng internet

Bài viết “Ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, góp phần phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của tác giả Trần Minh Thư

Bài viết nhận diện sự suy thoái tư tưởng chính trị trong một bộ phận cán bộ, đảng viên biểu hiện ở những mức độ khác nhau như: sự thờ ơ về chính trị, bàng quan, vô cảm trước vận mệnh của Đảng và dân tộc; một số cán bộ, đảng viên biến chất về chính trị, công khai phê phán bác bỏ chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, v.v Tác giả chỉ ra những nguyên nhân của tình trạng suy thoái trên là: do tác động từ sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa

ở Liên Xô và các nước Đông Âu; công tác lý luận chính trị của Đảng chưa theo kịp tình hình; tác động tiêu cực từ mặt trái của cơ chế kinh tế thị trường; công tác phòng, chống tham nhũng chưa được ngăn chặn, đẩy lùi đã tác động tiêu cực đến cán bộ, đảng viên và nhân dân; tác động từ âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch Từ những nguyên nhân của sự suy thoái trên, tác giả phân tích một số giải pháp để ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái tư tưởng chính trị trong cán bộ, đảng viên như: tăng cường công tác tổng kết thực tiễn, tiếp tục đổi mới tư duy lý luận, trên cơ sở đó xây dựng luận cứ khoa học vững chắc cho con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta và các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước; coi trọng tăng cường hơn

nữa công tác giáo dục chính trị tư tưởng để bồi đắp lý tưởng cách mạng, nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên, tạo sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận của xã hội với Cương lĩnh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tiếp tục làm tốt công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, công tác bảo vệ chính trị nội bộ, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa; xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt ngang tầm yêu cầu, nhiệm vụ, thực sự trong sạch, vững mạnh; kiên quyết đấu tranh làm thất bại âm mưu

“diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng – văn hóa Những giải pháp trên góp phần ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống của cán bộ, đảng viên hiện nay Tuy nhiên do góc

độ nghiên cứu khác nhau nên các tác giả không đề cập đến sinh viên, do đó, chúng tôi tiếp tục nghiên cứu đưa ra các giải pháp cụ thể góp phần giáo dục

tư tưởng chính trị cho sinh viên

Tác giả Cao Văn Thống - Đỗ Xuân Tuất (2013), trong bài viết “Một số giải pháp ngăn chặn sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên hiện nay”, Tạp chí Lý luận Chính trị, số 11, tr.73 – 77

[116] Trong bài viết này, tác giả chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế về suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên Theo tác giả, để ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái này cần thực hiện một số giải pháp sau: tiếp tục đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng

để từ đó giúp cho cán bộ, đảng viên thống nhất về tư tưởng chính trị và hành động, nâng cao sức tự đề kháng, v.v tăng cường quán triệt đường lối, quan điểm, nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của Đảng, nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò về bản chất giai cấp công nhân của Đảng; đổi mới công tác quản

lý cán bộ, đảng viên theo hướng bảo đảm sự giám sát, kiểm soát chặt chẽ của

tổ chức đảng đối với từng cán bộ, đảng viên ở nơi làm việc, nơi đến công tác

và cư trú; kết hợp giáo dục, thuyết phục với quản lý, kiểm tra, giám sát, khắc

phục kịp thời các hạn chế, khuyết điểm trong việc đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên sau kiểm điểm tự phê bình và phê bình Về cơ bản, những giải

pháp trên cũng góp phần quan trọng vào việc ngăn chặn sự suy thoái về tư

tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên hiện nay Tuy nhiên,

do góc độ nghiên cứu khác nhau nên tác giả chưa đề cập đến sinh viên, do

đó, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, phát triển các giải pháp này để giáo dục

tư tưởng chính trị cho sinh viên

Tác giả Phạm Văn Chúc (2014), trong bài “Tiếp tục đấu tranh chống suy thoái về tư tưởng chính trị”, Tạp chí Lý luận Chính trị số 1, tr 85 – 88

[23] Để góp phần đấu tranh chống suy thoái tư tưởng chính trị, theo tác giả cần tiến hành thực hiện một số giải pháp như sau: tăng cường sự lãnh đạo của đảng bộ, đội ngũ đảng viên và cấp ủy đối với mọi hoạt động trong các cơ quan, đơn vị đồng cấp của Nhà nước và toàn hệ thống chính trị; tăng cường sự lãnh đạo của hệ thống tổ chức đảng và cấp ủy cấp trên đối với đảng bộ, đội ngũ đảng viên và cấp ủy cấp dưới; ở những cơ quan, đơn vị nhà nước đã nhất thể hóa các chức danh đứng đầu tổ chức đảng và chính quyền, thì chủ thể đứng đầu mới này vẫn chịu sự chỉ đạo, lãnh đạo của Đảng theo các nguyên tắc trên; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng phải gắn liền với nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

Cuốn sách “Nhận diện về “tự diễn biến” “tự chuyển hóa” và giải pháp đấu tranh ngăn chặn” của nhiều tác giả, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

(2013) [90] Các tác giả nhận diện, chỉ ra suy thoái tư tưởng chính trị, biểu hiện của sự suy thoái này ở các cấp độ nặng, nhẹ khác nhau, nguyên nhân dẫn đến suy thoái tư tưởng chính trị Tác giả Nguyễn Minh Tuấn đưa ra một số giải pháp để ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái tư tưởng chính trị như: tiếp tục tăng cường sự thống nhất trong Đảng về nhận thức; tiếp tục đẩy mạnh công

tác nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn ở tất cả các cấp ủy đảng; đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước Chúng tôi cho rằng, những giải pháp trên mang tính khả thi không chỉ phù hợp với cán

bộ, đảng viên mà còn phù hợp đối với sinh viên, do đó chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu những giải pháp này để giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên

Tác giả Nguyễn Thị Kim Hoa (2013), trong cuốn “Tính tích cực chính trị của công dân Việt Nam trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay”, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội [56] Tác giả đề cập đến lý luận tính tích cực chính trị của công dân, quá trình hội nhập quốc tế và những vấn đề đặt ra đối với lĩnh vực này Từ những cơ sở lý luận đã phân tích, tác giả đưa ra một số giải pháp nhằm phát huy tính tích cực chính trị của công dân Việt Nam trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay, đặc biệt, trong phần giải pháp, tác giả đề cập đến nâng cao chất lượng giáo dục tư tưởng chính trị cho công dân Việt Nam, nội dung của công tác này là: giáo dục cho công dân nhận thức được tầm quan trọng của lý luận Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý thuyết hiện đại về chính trị đối với chế độ ta; đổi mới giáo dục lý luận cho công dân; bồi dưỡng lòng yêu nước, hướng về cội nguồn dân tộc Nhìn chung, những lý luận và giải pháp mà tác giả đưa ra có giá trị tham khảo cho việc nghiên cứu giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên hiện nay

Cuốn sách “Những giải pháp và điều kiện thực hiện phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên”, của tập

thể tác giả, do Vũ Văn Phúc - Ngô Văn Thạo (đồng chủ biên) (2014), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội [98] Dựa trên cơ sở lý luận và thực trạng đã nghiên cứu, tác giả đưa ra mục tiêu, quan điểm, giải pháp chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên trong tình hình mới

Về giải pháp, tác giả đưa ra một số giải pháp mang tính chất đột phá như: nhóm giải pháp trong công tác xây dựng Đảng gồm có: công tác lý luận chính trị, công

tác tư tưởng đối với cán bộ, đảng viên, tác giả nhấn mạnh là phải tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng về công tác tư tưởng; phát huy sức mạnh tổng hợp để đẩy mạnh công tác tư tưởng của Đảng, nâng cao chất lượng

bộ máy, cán bộ làm công tác tư tưởng các cấp, quan tâm đến cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận chính trị hiện nay; tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý báo chí, xuất bản trước yêu cầu đổi mới; tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; phát huy vai trò chủ động, tự giác của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong việc rèn luyện, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống Nhóm giải pháp trong lĩnh vực quản lý nhà nước bao gồm: xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật; xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách quản

lý kinh tế - xã hội; trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự an toàn

xã hội; trong lĩnh vực tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước; giải pháp tăng cường công tác thanh tra nhà nước Nhóm giải pháp phát huy vai trò của nhân dân và xã hội như: phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của nhân dân qua Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội; phát huy vai trò của dư luận

xã hội; phát huy vai trò của báo chí, truyền thông; phát huy tác động tích cực của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” Nhóm giải pháp hạn chế tác động từ bên ngoài đến tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán

bộ, đảng viên: tổ chức đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” để phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; giải pháp hạn chế tác động của lối sống thực dụng, cá nhân, hưởng lạc của phương Tây trong điều kiện toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế Nhìn chung, những giải pháp nêu trên góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả thực hiện phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên hiện nay ở nước ta

Ban Chấp hành đoàn Trường Đại học Xây dựng miền Tây (2015), Báo

cáo số 115 BC/ĐTN, về “Công tác đoàn và phong trào thanh niên Trường Đại học Xây dựng miền Tây năm học 2014 - 2015” [13] Báo cáo đoàn

Trường Đại học Xây dựng miền Tây năm học 2014 – 2015, nội dung báo cáo

đã đề cập đến một số giải pháp về giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên như: tăng cường sự lãnh đạo của đảng bộ về giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên; tăng cường vai trò của các đoàn thể xã hội trong giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên; phát huy vai trò tích cực tự rèn luyện của sinh viên Đây là những giải pháp có ý nghĩa đối với giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên Do đó, chúng tôi sẽ kế thừa, phát huy những giải pháp này để giáo dục

tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long hiện nay

Tác giả Lương Khắc Hiếu (2016), trong bài “Đổi mới phương thức thực hiện các giải pháp công tác tư tưởng nhằm khắc phục suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên hiện nay”, Tạp chí Cộng

sản, số 116 [54] Theo tác giả cần đổi mới phương thức thực hiện nhóm giải pháp về công tác tư tưởng như sau: xây dựng hệ tiêu chí đánh giá mức độ biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, làm căn cứ cho việc nhận thức và đánh giá thực trạng suy thoái, làm cơ sở trong giáo dục, tự phê bình và phê bình; đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục chính trị - tư tưởng tạo sự thống nhất trong Đảng về nhận thức, ý chí và hành động; đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận làm rõ hơn mô hình, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

và những vấn đề thực tiễn đặt ra; kết hợp giáo dục chính trị - tư tưởng, đạo đức, lối sống với việc quản lý cán bộ, đảng viên ở nơi làm việc và nơi cư trú; đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức phong cách

Hồ Chí Minh theo tinh thần Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị

Nhìn chung các giải pháp đã nêu trên như: tăng cường công tác kiểm tra giám sát góp phần thúc đẩy, hoàn thành nhiệm vụ của người đảng viên; xây dựng Đảng về mặt tư tưởng chính trị, xây dựng Đảng về mặt tổ chức, tăng cường sự giám sát của nhân dân; kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình

trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán

bộ, đảng viên, trước tiên là cán bộ lãnh đạo, quản lý; coi trọng tăng cường hơn nữa công tác giáo dục chính trị tư tưởng để bồi đắp lý tưởng cách mạng, nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên, tạo sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận của xã hội với Cương lĩnh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục chính trị - tư tưởng tạo sự thống nhất trong Đảng về nhận thức, ý chí và hành động, v.v Những giải pháp này bước đầu góp phần nâng cao tư tưởng chính trị Tuy nhiên, do góc độ nghiên cứu khác nhau, nên các công trình trên còn bỏ ngỏ hoặc chưa đưa ra giải pháp giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học thật sự hữu hiệu Do đó, chúng tôi sẽ kế thừa vận dụng những công trình trên, để tiếp tục nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long hiện nay

1.4 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

Nhìn chung các công trình khoa học bàn về giáo dục tư tưởng chính trị nói chung và giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên nói riêng đã được các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận và nghiên cứu với nhiều góc độ khác nhau, những công trình nghiên cứu trên là tài liệu rất quan trọng để tác giả luận án,

đi sâu nghiên cứu giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

Để hoàn thành luận án, chúng tôi sẽ kế thừa và tiếp thu có chọn lọc một số quan điểm, tư tưởng trong các công trình có liên quan đến giáo dục tư tưởng chính trị Dựa trên cơ sở kết quả của những vấn đề nghiên cứu đã nêu trên, trong luận án này, chúng tôi sẽ tiếp tục làm rõ một số nội dung như sau:

Thứ nhất, làm rõ khái niệm, bản chất, đặc trưng; nội dung, hình thức,

giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên

Thứ hai, phân tích những yếu tố tác động đến giáo dục tư tưởng chính

trị cho sinh viên ở nước ta hiện nay

Thứ ba, phân tích thực trạng giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên

các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

Thứ tư, phân tích những vấn đề đặt ra trong giáo dục tư tưởng chính

trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở Vĩnh Long hiện nay

Thứ năm, dựa trên cơ sở lý luận, thực trạng và những vấn đề đặt ra

trong giáo dục tư tưởng chính trị đã phân tích, chúng tôi đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay

Tóm lại, việc nghiên cứu giáo dục tư tưởng chính trị là một vấn đề rộng lớn và phức tạp, do đó, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long hiện nay

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC

TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN HIỆN NAY

2.1 Giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên: một số khái niệm cơ bản

2.1.1 Về các khái niệm giáo dục, chính trị, tư tưởng chính trị

* Khái niệm giáo dục

Trong cuốn “Lý luận và phương pháp nghiên cứu, giáo dục lý luận

chính trị”, tác giả Phạm Huy Kỳ cho rằng: “Giáo dục là một hiện tượng xã

hội, bản chất của nó là sự truyền đạt và lĩnh hội những tri thức, kinh nghiệm

được tích lũy trong quá trình lịch sử – xã hội của các thế hệ loài người Nhờ

có giáo dục mà trình độ nhận thức và cải tạo thế giới của con người ngày càng

được nâng lên từ thế hệ này đến thế hệ khác, nhờ đó mà xã hội loài người

không ngừng phát triển” [73, tr.20]

Trong cuốn giáo trình “Giáo dục học”, do tác giả Trần Thị Tuyết Oanh

chủ biên, các tác giả đều thống nhất: “Giáo dục (theo nghĩa rộng) là quá trình

tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung và bằng phương

pháp khoa học của nhà giáo dục tới người được giáo dục trong các cơ quan

giáo dục, nhằm hình thành nhân cách cho họ” [92, tr.22]

Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng (2011), định nghĩa: “Giáo dục là hoạt

động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất

của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm

chất và năng lực như yêu cầu đề ra” [125, tr.510]

Kế thừa khái niệm về giáo dục của các nhà khoa học, theo chúng tôi, giáo

dục là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, có nội dung bằng nhiều

phương pháp khoa học của nhà giáo dục đến sự phát triển tinh thần, thể chất

của người được giáo dục, nhằm bồi dưỡng cho họ có được những phẩm chất và

năng lực như những yêu cầu đã đặt ra

* Khái niệm chính trị

Thuật ngữ “Chính trị” xuất hiện từ khi xã hội loài người phân chia giai cấp và bắt đầu xuất hiện nhà nước Hiện nay, có nhiều định nghĩa về chính trị

như: Từ điển Triết học, (1986), định nghĩa: “Chính trị là sự tham gia vào các

công việc của nhà nước, việc quy định những hình thức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước” [131, tr.85]

Theo Đại Từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hóa – Thông tin (1999), định

nghĩa: “Chính trị là những vấn đề về điều hành bộ máy nhà nước hoặc những hoạt động của giai cấp chính đảng, nhằm giành hoặc duy trì quyền điều hành nhà nước” [69, tr.396]

Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng (2011), định nghĩa: “Chính trị là những

hiểu biết hoặc những hoạt động để nâng cao hiểu biết về mục đích, đường lối, nhiệm vụ đấu tranh của một giai cấp, một chính đảng nhằm giành hoặc duy trì quyền điều khiển bộ máy nhà nước (nói tổng quát)” [125, tr.223]

Trong cuốn “Ý thức chính trị của công nhân trong một số doanh nghiệp

ở Hà Nội hiện nay”, Tác giả Phan Thanh Khôi cho rằng: “Chính trị là những

công việc nhà nước hay công việc xã hội liên quan với nhà nước, là phạm vi hoạt động gắn với những quan hệ giữa các giai cấp, các dân tộc và các cộng đồng xã hội khác, mà trung tâm của nó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước” [71, tr.11]

Nhìn chung, chính trị là những hoạt động trong mối quan hệ giữa các giai cấp, các đảng phái, giữa quốc gia này với quốc gia khác mà trọng tâm cốt lõi là vấn đề giành quyền lợi, quyền lực của giai cấp và nhà nước đó

Từ nhiều quan điểm như trên, chúng tôi cho rằng: Chính trị là tất cả những mối quan hệ giữa các giai cấp, các cộng đồng xã hội trong vấn đề chính quyền nhà nước; là sự tham gia của quần chúng nhân dân vào các công việc của nhà nước; là tổng hợp những phương thức, phương pháp, những

hoạt động thực tiễn của các giai cấp, các đảng phái, các quốc gia để giành, giữ và sử dụng quyền lực của nhà nước nhằm đem lại lợi ích cho giai cấp mình

Để đạt được những mục đích của chính trị, giai cấp lãnh đạo cách mạng phải tiến hành giáo dục tư tưởng chính trị cho cán bộ, đảng viên và quần chúng, nhằm tuyên truyền, giác ngộ họ nhận thức đúng về mục đích, chủ trương, đường lối, nhiệm vụ của cách mạng trong từng giai đoạn, góp phần quan trọng làm cho hệ tư tưởng chính trị của giai cấp mình giữ được vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của xã hội, thống trị về mặt tinh thần trong xã hội đó, từ đó, có thể duy trì và bảo vệ vững chắc chế độ kinh tế hiện đang tồn tại

* Khái niệm tư tưởng chính trị

Thuật ngữ “Tư tưởng chính trị” được sử dụng khá phổ biến trong các Văn kiện của Đảng, trong sách và các môn khoa học như: Triết học, Chính trị học, v.v Tuy nhiên, tùy theo góc độ nghiên cứu mà có nhiều cách tiếp cận thuật ngữ này khác nhau như sau:

Trong cuốn “Góp phần chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống theo Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI”, tác giả Võ Văn Thắng đã đưa ra

định nghĩa: “Tư tưởng chính trị là toàn bộ các quan điểm chính trị của một giai cấp, phản ánh lợi ích của một giai cấp, là phương thức hoạt động để bảo đảm lợi ích của giai cấp ấy trong quan hệ với các giai cấp, tầng lớp khác trong

Nhìn chung, có nhiều quan điểm khác nhau, nhưng chung quy lại có thể

hiểu: Tư tưởng chính trị là toàn bộ các quan điểm chính trị, lý luận chính trị, học thuyết chính trị của một giai cấp trong xã hội được hình thành trong những giai đoạn nhất định của lịch sử dân tộc nhằm phản ánh những lợi ích

cơ bản của giai cấp, dân tộc Tư tưởng chính trị còn chỉ ra những phương thức hoạt động thực tiễn của giai cấp, dân tộc ấy trong quan hệ với các giai cấp, tầng lớp, dân tộc khác để giành, giữ và sử dụng quyền lực của nhà nước nhằm đem lại lợi ích cho giai cấp, dân tộc mình

Tư tưởng chính trị thường thể hiện ra trong các học thuyết chính trị, trong các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của các đảng phái và các nhà nước, đồng thời nó chi phối suy nghĩ và hành động của con người trong xã hội Tư tưởng chính trị hình thành một mặt, trên cơ sở khái quát thực tiễn hoạt động chính trị - xã hội nhằm bảo vệ hoặc thay đổi các quan hệ, các thể chế, các chế độ chính trị, mặt khác, trên cơ sở kế thừa có phê phán những

tư tưởng chính trị trước đó Tư tưởng chính trị là hình thức biểu hiện cụ thể của ý thức chính trị - một trong những hình thái ý thức xã hội Nếu ý thức xã hội là mặt tinh thần của đời sống xã hội bao gồm những quan điểm, tư tưởng cùng những tình cảm, tâm trạng, truyền thống, v.v nảy sinh từ tồn tại xã hội

và phản ánh tồn tại xã hội trong những giai đoạn phát triển nhất định thì tư tưởng chính trị là một thành phần của ý thức xã hội, có nội dung, hình thức tồn tại (biểu hiện) cụ thể xác định, chẳng hạn, tư tưởng chính trị của Chủ tịch

Hồ Chí Minh và tư tưởng chính trị của Đảng cộng sản Việt Nam đóng vai trò định hướng cho các hành động và quan hệ chính trị tựa như “kim chỉ nam cho hoạt động cách mạng”

Khái niệm tư tưởng chính trị có mối quan hệ biện chứng với một số khái niệm khác như: tư tưởng xã hội, tư tưởng lý luận, tư tưởng triết học, tư tưởng pháp quyền, tư tưởng đạo đức, tư tưởng tôn giáo, v.v Trong tất cả các

xã hội có giai cấp, tư tưởng chính trị bao giờ cũng giữ vị trí trung tâm mà các

tư tưởng xã hội khác nêu trên luôn quay xung quanh Bởi vì, con người là một thực thể xã hội, có mối quan hệ mật thiết với nhau, đặc biệt là trong tác phẩm

Luận cương về Phơ Bách (1845), C Mác đã khẳng định “Trong tính hiện thực

của nó, bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã hội” [77, tr.11], như vậy, con người luôn gắn bó mật thiết với cộng đồng người và chịu sự tác động

từ nhiều yếu tố như: nhà nước của giai cấp thống trị cầm quyền, những quy tắc, chuẩn mực, đặc biệt, là pháp luật có tính chất bắt buộc tất cả mọi người phải tuân theo ý chí của giai cấp thống trị Song, tư tưởng của con người bao giờ cũng trực tiếp phản ánh những lĩnh vực đời sống xã hội, mà chính trị là vấn đề “cơ bản trong xã hội”, phản ánh tương quan lợi ích của tất cả mọi người trong xã hội có giai cấp

Khái niệm tư tưởng lý luận phản ánh trình độ nhận thức, quan điểm, thái

độ, suy nghĩ của một cá nhân, một giai cấp, một dân tộc đối với những vấn đề

có tính quy luật trong sự vận động của các sự vật, hiện tượng khách quan trong

xã hội Tư tưởng lý luận có mối quan hệ biện chứng với tư tưởng chính trị, bởi

vì, các nhà tư tưởng luôn khái quát lại, hệ thống lại tư tưởng chính trị của mình thành tư tưởng lý luận của một giai cấp và tư tưởng này phát triển ở cấp độ cao hơn, trở thành hệ tư tưởng chính trị của một giai cấp Hệ tư tưởng này, trực tiếp phản ánh những lợi ích của giai cấp dưới hình thức lý luận, bởi vậy, hệ tư

tưởng chính trị luôn mang bản chất giai cấp Cho nên trong tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, (1848) C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định “bất cứ

cuộc đấu tranh giai cấp nào cũng là một cuộc đấu tranh chính trị” [78, tr 608]

Do đó, trong quá trình hình thành và phát triển, tư tưởng của con người luôn bị chi phối từ những hệ tư tưởng và lợi ích của giai cấp đang thống trị trong xã hội Vì thế, “Trong lịch sử xã hội loài người, các giai cấp thống trị, thông qua đội ngũ những nhà tư tưởng và các thiết chế tư tưởng luôn tìm mọi cách tác

động, chi phối các quan hệ tư tưởng và quá trình tư tưởng nhằm biến hệ tư tưởng của giai cấp thống trị thành hệ tư tưởng thống trị xã hội và động viên, cổ

vũ mọi thành viên trong xã hội đứng lên bảo vệ và xây dựng chế độ hiện tồn” [94, tr.11] Để thực hiện được quyền lực chính trị và đảm bảo cho lợi ích của giai cấp mình, giai cấp thống trị thể hiện những quan điểm, ý chí thông qua hệ

tư tưởng của giai cấp họ Và, những quan điểm, ý chí này được cụ thể hóa bằng

hiến pháp, pháp luật, các thể chế như: Nhà nước, đảng phái, các đoàn thể xã

hội, v.v của giai cấp, nhằm bảo vệ giai cấp mình và điều chỉnh tất cả những mối quan hệ trong xã hội

2.1.2 Khái niệm giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên

* Khái niệm giáo dục tư tưởng chính trị:

Với cách tiếp cận về tư tưởng chính trị như đã phân tích ở trên thì có

thể hiểu, giáo dục tư tưởng chính trị (ở Việt Nam hiện nay) là quá trình tác động có mục đích, có hệ thống của các cấp uỷ đảng, các tổ chức chính trị - xã hội vào cán bộ, đảng viên và quần chúng với nội dung chủ yếu là, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, bồi dưỡng tinh thần yêu nước nhằm mục đích nâng cao sự hiểu biết của cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân về các nội dung này, qua đó tập hợp họ tham gia tích cực vào việc giữ gìn và thực thi quyền lực chính trị trong việc thỏa mãn những lợi ích kinh tế, chính trị thiết thân của mình

Bản chất của giáo dục tư tưởng chính trị: Là những hoạt động về mặt

tinh thần của xã hội, nhằm truyền bá hệ tư tưởng của giai cấp mình thành hệ

tư tưởng thống trị trong toàn xã hội với mục đích nâng cao nhận thức tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân về quan điểm chính trị, niềm tin

chính trị, đường lối chính trị, hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng để tập

hợp họ tham gia vào cuộc đấu tranh cách mạng nhằm giành, giữ và sử dụng